Dover vestigt hoop op pronkslot

Dover is al eeuwen ‘de sleutel tot Engeland’. Maar Europa’s drukste veerhaven floreert niet. Het beroemde kasteel op de rotsen moet hulp bieden....

DOVER ‘We zijn dol op stakende Fransen’, zegt Tracey Wahdan. Ze staat naast Dover Castle, op de machtige rotsen die hoog boven de haven uitsteken. ‘Hoe ontevredener ze zijn, hoe beter.’

Wahdan is regiodirecteur bij English Heritage, de organisatie die het kasteel beheert. Ze doelt op Franse vissers, havenarbeiders en veerbootpersoneel. Want anders dan hun gezagsgetrouwe Engelse collega’s leggen die het werk graag neer. Of ze blokkeren de havens van Calais en Duinkerken.

De gevolgen zijn altijd direct te merken in Dover. Het levert vele duizenden gestrande reizigers op, die plotseling een paar uur te besteden hebben.

Ze zijn meer dan welkom; de 30 duizend inwoners van Dover baden niet in weelde. Ondanks de bedrijvigheid in de haven slaat er maar weinig welvaart neer – bijna iedereen is hier op doortocht.

Al eeuwen geldt Dover als ‘sleutel tot Engeland’. Shakespeares King Lear is hier deels gesitueerd. Staand op de krijtrotsen kun je er bij helder weer Frankrijk zien liggen: het Kanaal is hier het smalst, de oude grootmachten liggen amper 30 kilometer uiteen.

Nog altijd is Dover ’s lands toegangspoort, althans voor wie niet vliegt. Het stadje herbergt Europa’s drukste veerhaven, met in het hoogseizoen zeventig overtochten per etmaal. Jaarlijks passeren er 14 miljoen mensen.

Waarom zou je er ook stoppen? De lucht is er vervuild door de scheepsdiesel en door de 2,3 miljoen vrachtwagens die jaarlijks door Dover denderen op weg naar de ferry’s van P & O, Norfolkline en SeaFrance. Het winkelaanbod is pover en goedkoop.

Echt fraai is het evenmin, wellicht afgezien van de promenade. Want ook de Duitsers zagen het belang van Dover, en lieten er soms driemaal daags hun Heinkels, Junkers en Messerschmitts bommen afwerpen. Naoorlogse stadplanners deden de rest.

Het gevoel van malaise delen de inwoners van Dover met die van veel andere Engelse kuststadjes die het om diverse redenen zwaar hebben. Zo hebben badplaatsen hun bezoekersaantallen zien inzakken sinds de massa goedkoop naar Spanje vliegt. Of ze hebben pech, zoals Weston-super-Mare dat zijn pier vorig jaar zag afbranden.

Van de 37 belangrijkste kustgemeenten kampen er 26 met grote sociale problemen en armoede, plus leegstand van winkels en woningen. De neergang wordt versterkt door ‘uitkeringstoeristen’: werklozen en ouderen die afkomen op de lage huren.

Een keur aan projecten moet de Engelse kust nieuw leven inblazen. De regering bedacht onder meer het programma Sea Change, dat beoogt de lokale economie te versterken met opknapbeurten en restauraties.

Dover was een van de eerste subsidieontvangers. Want hoe onaanlokkelijk de plaats ook oogt, met Dover Castle heeft het een historische trekpleister van de eerste orde. ‘Het is zonde dat miljoenen mensen hier zo snel mogelijk voorbij rijden’, zegt Wahdan. ‘We moesten iets doen.’

Sinds deze week is er een extra attractie. Het interieur van het voorheen lege kasteel is in 12de- eeuwse staat teruggebracht. Daar was twee jaar onderzoek voor nodig, en 140 ambachtslieden maakten honderden meubels, wandkleden en andere objecten na uit de tijd van koning Hendrik II.

‘Dit project is uniek in de wereld’, zegt dr. Steven Brindle. Deze Oxford-historicus werkte eerder aan Windsor Castle en Westminster Palace. ‘Kastelen heb je overal, maar nergens zie je zo’n oude burcht zo realistisch ingericht. We hebben niets zomaar verzonnen.’

Opvallend zijn de vrolijke kleuren, bijvoorbeeld in de slaapzaal. Het lijkt of de koning zo in bed kan stappen. In de keuken ontbreken alleen koks, de garderobe ligt vol kleding en geldkisten, de wapenkamer is goed gevuld.

‘Destijds bestond het hof uit een rondreizend circus van zo’n duizend mensen, inclusief ridders, huurlingen, juristen, bedienden en officiële prostituees’, zegt Brindle. ‘We willen mensen de kans geven zich onder te dompelen in die tijd.’ Acteurs en bewegende hologrammen dragen bij aan de sfeer.

Een bezoek aan Dover Castle is een reis door de tijd. Zo onderkenden de Romeinen al het belang van deze plek. Hun pharos (lichttoren) staat zelfs nog op het terrein, pal naast een Saksisch kerkje van duizend jaar oud.

De meeste bezoekers komen echter voor de geheime tunnels in de rotsen, die als commandocentrum dienden in de Tweede Wereldoorlog en later werden uitgebouwd tot nucleaire bunkers. Maar het fraaiste bouwwerk stond er tot dusver wat verloren bij: de oude burcht met zijn metersdikke muren en zijn vierkante toren, vanaf zee van verre te zien.

Toen Willem de Veroveraar in 1066 overstak en de slag bij Hastings won, liet hij hier direct een fort bouwen voor hij de rest van Engeland inlijfde. Ruim een eeuw later bouwde Hendrik II het huidige kasteel. Hij was destijds de machtigste man van Europa. Zijn rijk strekte zich uit van Schotland tot de Pyreneeën. ‘Hij had echter één probleem’, zegt dr. Edward Impey, onderzoeksdirecteur van English Heritage. ‘Zijn ridders hadden de aartsbisschop van Canterbury vermoord.’

Deze Thoman Becket werd in 1173 heilig verklaard. Canterbury werd prompt een van de topattracties van het christendom – en is dat nog. Dat was pijnlijk voor Hendrik. Er kwam een stroom bedevaartgangers naar Engeland op gang, onder wie de Franse koning. Ze kwamen niet voor Hendrik, maar voor zijn dode bisschop.

‘Vandaar dat hij hier in Dover zo’n imposant kasteel liet bouwen’, zegt Impey. ‘Een acute militaire reden was er niet. Het was spierballenvertoon om zijn macht en rijkdom te tonen, pal in het zicht van de reizigers.’

Zo’n 830 jaar later moet het kasteel Dover uit het slop trekken. Extra subsidie is al onderweg; het volgende project is de aanleg van een kabelbaan naar het centrum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden