DE GIDS werken

Doe op werk eens iets waar je niet goed in bent (en andere kleine veranderingen die een groot verschil kunnen maken)

Beeld Olf de Bruin

Hoe blijf je overeind op een arbeidsmarkt waar flexcontracten eerder regel dan uitzondering zijn en waar continue om bijscholing wordt gevraagd? McKinsey-consultant Kayvan Kian zag veel mensen om hem heen worstelen. In zijn boek geeft hij tips. 

Kian richt zich in het boek What is water?  met name op jonge leidinggevenden, maar eigenlijk is het boek voor iedereen bruikbaar, zo stelt hij via Skype. De consultant bij adviesbureau McKinsey staat op het punt naar Sydney te vliegen, waar hij 250 young leaders van over de hele wereld gaat toespreken. ‘Ik bespreek kleine veranderingen, die een groot verschil kunnen maken’, licht hij toe. ‘De kern is: richt je op wat je onder controle hebt, in plaats van waar je geen invloed op kunt uitoefenen. Het is makkelijk om moedeloos te worden van de complexiteit van het leven en het is logisch dat je concentratie uitgaat naar hetgeen wat je niet in de hand hebt, maar in dit boek zeg ik, heel praktisch: je hebt 24 uur op een dag, waarin investeer je je tijd, je hart en je gedachten?’ De theorie van Kian in vijf lessen.

Volkskrant Werken & Carrière maand
Elke dag inspirerende, handige en mooie verhalen over nieuwe banen, slim vergaderen, geld verdienen en een dragelijk kantoorleven: volkskrant.nl/werken

Les 1: Weet waar je blij van wordt 

Als we niet oppassen, worden we op een dag al snel overspoeld door negatieve nieuwsberichten, reacties op sociale media en whatsappjes van familieleden of vrienden die hun verhaal kwijt willen. Kians advies is simpel: weet van jezelf waar je blij van wordt en plan die dingen bewust in op een dag.

Kijk je graag grappige video's? Doe dat dan. Heb je behoefte aan een wandeling onder werktijd? Ga ervoor. ‘Vreemd genoeg zijn we geneigd die zaken opzij te schuiven, zodra we gaan werken’, zegt Kian. ‘Zeker bij banen die veeleisend zijn. En voordat je het weet, ontneem je jezelf op die manier alle dingen waarvan je energie krijgt. Terwijl dat juist zo belangrijk is: de meeste zaken kun je alleen doen in een staat van positiviteit. Creatieve problemen oplossen, bijvoorbeeld. Of relaties opbouwen.’

Ook cruciaal: kijk naar hoe je minder negativiteit kunt ervaren. ‘Stel je krijgt negatieve feedback van je baas op een stuk, is dat dan persoonlijk? Gaat het over jou, of was je stuk niet zo goed?’, zegt Kian. ‘Moet alles opnieuw, of moet er een stukje anders? Word je ontslagen, of is dit iets wat weer voorbijgaat? Het kan zijn dat inderdaad alles anders moet, maar het gaat erom: laten we het niet erger maken dan het is. Want dat zijn we geneigd om te doen.’

Les 2: Richt je op taken die energie geven, en niet de taken waarvan je uitgeput raakt

Wil je meer doen van de dingen waar je energie van krijgt, dan luidt het gangbare advies: doe minder activiteiten die je niet goed kunt en energie zuigen. Nogal logisch, maar volgens Kian is er nog een categorie waarvoor je moet waken: namelijk de werkzaamheden die je wél goed kunt, maar waarvan je al hoofdpijn krijgt als je eraan denkt. ‘Je collega’s zien dat namelijk niet’, licht de consultant toe. ‘Die denken: hé, je was de vorige keer toch zo goed in die onderhandeling? We hebben bedacht dat je die volgende week weer mag doen.’

Een eer natuurlijk, maar als je teveel van dat soort taken krijgt, bestaat de kans dat je aan het eind van de week uitgeteld op de bank ligt. ‘Voor jezelf is zoiets vaak onbegrijpelijk’, zegt Kian, ‘omdat je denkt: ik doe dingen waarin ik goed ben, ik krijg applaus, maar toch kun je me op vrijdag opvegen. Misschien moet ik maar ander werk gaan doen.’

Volgens de consultant is van baan switchen niet de oplossing. ‘Je hoeft niet je hele leven op zijn kop te zetten, je moet je gewoon op andere werkzaamheden richten.’ Zo kun je je bijvoorbeeld concentreren op werkzaamheden waar je niet per se goed in bent, maar wel energie van krijgt. ‘Het grote risico is dat mensen deze categorie over het hoofd zien. Omdat je hebt geleerd: je moet doen waar je goed in bent. Maar het feit dat je er energie van krijgt, kan een teken van talent zijn en kan daarmee dus een toekomstige kracht worden.’

Allemaal leuk en aardig natuurlijk, maar je in je werk richten op iets wat je niet kunt, is niet zonder consequenties. Want wat als je fouten maakt? En daar vervolgens door je baas op afgerekend wordt? ‘Belangrijk is dat je het bespreekbaar maakt’, zegt Kian. ‘Ik leid zelf geregeld projecten en zeg dan bijvoorbeeld tegen mijn team: we zijn allemaal goed in veel dingen, maar er zijn vast ook werkzaamheden die we leuk vinden, maar waarin we niet excelleren. Als vervolgens iemand zegt: ik merk dat ik het steeds meer durf om een workshop te leiden, maar ben er nog niet zo goed in. Dan weet ik: de volgende keer dat ik een workshop geef, laat ik hem een module doen. Dat is eng, maar juist daar schuilen potentiële talenten die met oefening krachten kunnen worden.’

Kayvan Kian Beeld Giovanni Siani

Les 3: Geef echt om het welzijn van de mensen om je heen

Heb je iemand om je heen die om je geeft? Goed nieuws! Want daardoor is het een stuk makkelijker om je staande te houden op momenten dat je het moeilijk hebt. Iemand spontaan en oprecht van je laten houden, heb je natuurlijk niet zelf in de hand. Daarom adviseert Kian: zorg dat jij diegene voor anderen bent. Want dat heb je wel zelf in control.

Hoe je dat doet? Door bijvoorbeeld empathisch te reageren wanneer een collega met een probleem op de proppen komt. Klinkt logisch, toch doen we dit volgens Kian lang niet altijd. ‘Veel mensen schieten in de probleemoplossende houding of cijferen het probleem weg.’

‘Stel je voor: een collega vertelt je dat de bestuursvoorzitter een meeting heeft gecanceld. Dan kun je met een oplossing komen: ‘dan plan je toch gewoon een nieuwe?’ Of je zegt: ‘ach, dat geeft niet. Dat gebeurt zo vaak.’ Maar wat vaak over het hoofd wordt gezien, is het empathische gedeelte. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik kan me voorstellen dat je gefrustreerd bent, aangezien dit al de derde keer is en je hebt het budget morgen nodig. Laten we even nadenken hoe we hiermee om kunnen gaan.’ Het is dat ene zinnetje toevoegen: een kleine verandering die een groot verschil kan maken.’

Dat zorgt er overigens niet voor dat anderen ook om jou gaan geven. ‘Dat is ook niet het doel’, legt Kian uit, ‘maar het kan wel helpen’.

Les 4: Als een klus vervelend is, bedenk dan: draagt dit bij aan een groter geheel?

Hoe leuk je werk ook is, elke baan heeft taken die je het liefst net zo lang laat liggen tot er niemand meer naar vraagt. Van achterstallige administratie verwerken, een slechtnieuwsgesprek voeren tot de notulen van een vergadering uittikken. Tijdens dit soort energiezuigende en weinig inspirerende klusjes is het misschien lastig nog de lol van je werk in te zien, maar ook daar heeft Kian een oplossing voor. Ga op zoek naar de zingeving achter zo’n klus.

Dat betekent niet dat je in lotushouding moet gaan zitten mediteren, maar dat je nadenkt over: hoe draagt dit rotklusje bij aan iets groters? ‘Stel je bent een rechter die allerlei administratie moet doen, maar je hebt er eigenlijk geen zin in en denkt: heb ik hier nu al die jaren voor gestudeerd? Hoe kun je dan, door daar op een andere manier naar te kijken, toch zingeving uithalen?’

‘Dat doe je door bijvoorbeeld te denken: het draagt uiteindelijk bij aan de rechtspraak’, legt Kian uit. ‘Ik help hier een andere collega mee. Of, egoïstisch gezien, alleen door alles wat ik moet doen heel goed te doen, krijg ik de kans om bij het hooggerechtshof terecht te komen. Het gaat niet om: wat is nou hogere zingeving of niet? Wat is nobel of niet? Maar: hoe kun je er een draai aan geven zodat het voor jezelf draaglijk wordt?’

Die zingeving is voor iedereen anders. Op deze manier nadenken helpt je ook je bewust te worden van wat belangrijke waarden zijn voor anderen, zegt Kian. ‘Het maakt inzichtelijk waarom je anderen niet meekrijgt. Als jij constant zegt: deze opdracht is belangrijk voor Amsterdam, terwijl je manager denkt: allemaal leuk en aardig, maar we moeten gewoon geld verdienen. Dan kun je dus beter zeggen: als wij het niet doen, doet iemand anders het en verliezen we de business sowieso.’

Les 5: Denk tussentijds na over wat je hebt bereikt en vier het

We hebben allemaal een psychologische behoefte om dingen te bereiken in het leven en bijzondere prestaties neer te zetten. Of het nu zes keer de Alpe d’Huez op fietsen is of andere ouders de ogen willen uitsteken met de meest Pinterest-waardige traktatie voor je kinderen.

‘Toen ik bij de Foot Locker werkte, was mijn werk heel tastbaar’, zegt Kian. ‘Mijn baas zei: hier links staat een stapel dozen en als ik terugkom, moet die rechts staan.’ Maar doordat de meeste banen minder tastbaar zijn en ze meer langetermijnklussen bevatten dan kortetermijntaken, loop je aan het eind van de dag, week of maand het risico te denken: wat heb ik eigenlijk allemaal gedaan? En voor je het weet vind je jezelf terug op de bank, moedeloos een zak chips leegetend.

Daarom adviseert Kian: bedenk waar je de lat legt. ‘Hoe moeilijk of makkelijk maak je het voor jezelf om die kick te krijgen? Ben je pas tevreden als je de Nobelprijs hebt gewonnen? Dat kan inspirerend zijn, maar hoeveel Nobelprijzen wint iemand in zijn leven? Vier dus je successen: voor jezelf en voor anderen. Sommige mensen gaan aan het eind van de dag bijvoorbeeld even door de folder met verzonden e-mails en zien dan: o ja, dit heb ik gedaan en dat ook. Op die manier houden ze een bevredigender gevoel over aan het eind van de dag.’

Wanneer Kian de week met zijn team afsluit, kijkt hij niet alleen naar wat er niet gelukt is, maar vooral: wat waren de hoogtepunten? ‘En ik neem bijvoorbeeld croissantjes mee om het te vieren’, voegt hij eraan toe. ‘Het hoeft allemaal niet groots en meeslepend te zijn. Het gaat er ook niet om wat je móét doen, maar wat je kúnt doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden