De GidsDroogte te lijf

Dit kun je zelf doen om de natuur te helpen in de strijd tegen de droogte

Praktische tips om als consument slim om te gaan met water in de droge zomermaanden.

Beeld Melissa de Gier

Alle kleine beetjes helpen. ‘Van al het grond- en oppervlaktewater dat we oppompen, wordt meer dan de helft gebruikt door huishoudens’, vertelt Ruud Bartholomeus, Principal Scientist van wateronderzoeksinstituut KWR. ‘Als een consument thuis water kan besparen, levert dat flink wat op voor het hele watersysteem.’

Het watersysteem van NederlandBeeld De Volkskrant

Volgens de Vewin, de vereniging van waterbedrijven in Nederland, gebruiken consumenten ongeveer 119 liter leidingwater per persoon per dag. Bijna de helft daarvan gaat op aan douchen, bijna eenderde aan het toilet doortrekken en nog eens 1 op de 10 liter is bestemd voor de wasmachine. De rest is kruimelwerk. Het heeft dus weinig zin met arendsogen de keuken- en badkamerkraan in de gaten te houden: maak liever een paar grote stappen bij douche, toilet en wasmachine.

Het gemiddelde waterverbruik in liters per dag per persoon in NederlandBeeld de Volkskrant

1. Douche en toilet: besparen

De meest effectieve, maar minst aangename manier om douchewater te besparen is korter douchen. Gelukkig zijn er ook alternatieven. Koop bijvoorbeeld een waterbesparende douchekop, goed voor grofweg dezelfde besparing als een 1 minuut korter douchen. Die hoeft niet duur te zijn: het geheim zit in een dun, plat ringetje dat de slang vernauwt, voor een paar cent verkrijgbaar in elke doe-het-zelfzaak en in bijna elke douchekop te plaatsen. Of koop in elk geval geen comfortdouche, in hotels bekend als ‘regendouche’. Die gebruiken namelijk twee keer zoveel water als een normaal model.

Inmiddels zijn er zelfs douches in ontwikkeling die direct recyclen, zodat je steeds hetzelfde water over je heen krijgt – tussendoor wel schoongemaakt. Wel zijn die momenteel nog vrij prijzig, omdat het geen sinecure is alle bacteriën er goed uit te halen.

Waterbesparende toiletten zijn inmiddels in veel huizen al te vinden, te herkennen aan een gescheiden grote en kleine doorspoelknop. De volgende stap is het waterloze urinoir, steeds populairder in herentoiletten in de horeca. Met een antibacteriële bekleding en een zogenoemde geurvang werkt dat wonderbaarlijk goed, zonder enig watergebruik.

2. Regenwater voor douche, toilet, wasmachine en tuin

In Vlaanderen is het al sinds 2005 verplicht bij nieuwbouw en herbouw: een regenwateropslag. Tanks met genoeg inhoud om enkele duizenden liters hemelwater te bewaren, wat vervolgens gebruikt kan worden tijdens het douchen, bij het doorspoelen van het toilet, schoonmaken en het sproeien van de tuin. Kortom, alles wat water vreet. Het is bovendien goed voor je wasmachine: regen is zacht water en vereist ook minder wasmiddel.

Goedkoop zijn die systemen niet, als je ze vergelijkt met de prijs van leidingwater in Nederland. Voor een volwaardige regenwatertank zit je al gauw op een bedrag boven de 500 euro. Maar met een simpele regenton ben je al een heel eind en die is veel goedkoper. Ook leuk: de regenwaterschutting die je kunt koppelen aan je regenpijp. Erg handig als je het regenwater gebruikt om planten of gras te besproeien.

3. Buitenshuis: zwembadje en tuin sproeien

Waterbedrijven als Vitens roepen soms op om minder gebruik te maken van zwembadjes. Wil je er toch een, kijk dan goed naar het volume. Het kleinste zwembadje van de Blokker bevat al 1.161 liter. Dat is ongeveer wat een gemiddelde Nederlander aan water verbruikt in tien dagen. Grotere modellen bevatten 2 tot 5 keer zoveel. Daar is dus heel veel water te besparen, zeker aangezien deze zwembadjes vooral tijdens droge periodes worden gevuld.

Sproeiers zijn de tweede grote slokop van leidingwater buitenshuis. De meeste sproeiers geven niet weer hoeveel water ze verbruiken, maar met een half uur tot een uur sproeien zit je bij de meeste modellen al snel boven de 100 liter.

Sproei je toch, dan maakt het ook nog best veel uit op welk moment van de dag je dat doet. Stijn Brouwer, expert burgerparticipatie van wateronderzoeksinstituut KWR: ‘Het is zonde om de tuin te sproeien als de zon schijnt. Dan verdampt meteen een flink deel. Sproei het liefst ’s nachts, of aan de randen van de dag.’ Ook is het efficiënter om je auto in een wasstraat te laten wassen dan zelf thuis.

Natuurgebied de Bruuk bij Groesbeek waar de droogte duidelijk zichtbaar is. Beeld Raymond Rutting

4. Tegels uit de tuin 

De strijd tegen de droogte hoeft gelukkig niet alleen een kwestie van minder, minder te zijn. Als burger kun je ook meehelpen om het grondwater weer aan te vullen. Bartholomeus van wateronderzoeksinstituut KWR: ‘Tegels eruit, dat is het klassieke advies. Het regenwater moet de grond in kunnen.’ Tegenwoordig zijn er veel mooie vormen van waterdoorlatende tuinverharding, zoals grasbetontegels, houtsnippers of stapstenen.

‘Droogtebestrijding gaat goed samen met meer groen,’ tipt Bartholomeus. ‘Denk aan een geveltuintje, een heg in plaats van een hek, een regenwatervijver of simpelweg een verlaagd stukje tuin dat bij zware buien als tijdelijke wateropvang dient en waar het water de grond in kan trekken.’

Een andere mooie oplossing zijn groene retentiedaken, die water vasthouden. Eventueel kun je het water ook vanaf daar laten afvloeien naar een stuk grond met infiltratiekratten, die je in de tuin begraaft en die het regenwater langzaam laten infiltreren in het grondwater. Retentiedaken maken bovendien de omgeving koeler.

5. Voorkom buitenlands waterverbruik

Jouw keuzes als consument hebben ook indirect een effect op de waterproblemen in andere landen. Door de producten te kopen waarmee naar verhouding veel water gemoeid is, draag je als consument in feite bij aan de waterschaarste elders. Uit onderzoek van de TU Twente bleek dat 80 procent van het watergebruik voor Nederlandse consumenten in het buitenland plaatsvindt.

Als consument kun je daar iets simpels tegen doen: koop minder kleding, koop minder in het buitenland geteelde bloemen en eet minder vlees. Katoen vraagt heel veel water, en wordt verbouwd in de door droogte bedreigde subtropische delen van Argentinië en India. Bloemen uit bijvoorbeeld Kenia gebruiken vaak schaars lokaal water. En vlees kost heel veel water, vooral via irrigatie van voedergewassen.

Lees door over de ‘sluipmoordenaar’ die droogte heet


Dossier

Natuurbranden, mislukte oogsten, kapotte dijken en bedreigde diersoorten. Nederland wordt geteisterd door droogte. De Volkskrant onderzoekt in dit dossier wat de gevolgen zijn, hoe het zover heeft kunnen komen – en hoe de droogte valt op te lossen.

De Nederlandse bodem blijft naar (mot)regen snakken

Ondanks enkele regenbuien in de maand juni blijft de grond in grote gebieden in Nederland kurkdroog. Momenteel is tweederde van de bodem in Nederland aanzienlijk droger dan normaal zou zijn in deze tijd van het jaar.

Hoe droog is het bij u in de buurt?

Bekijk dagelijks de droogtekaart van Nederland, en ontdek waar het landschap verdort, en waar niet.

Open Redactie

Dit artikel kwam tot stand met inbreng van lezers via de Open Redactie. Wilt u ook meedenken met de redactie? Meld u dan hier aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden