groen op reis kennemerduinen

Die beroemde ‘Blonde duinen’ van Jac. P. Thijsse zien er tegenwoordig heel anders uit

Reisjournalist Sander Groen bezoekt onvermoede ov-bestemmingen op minder dan 500 kilometer van Utrecht. Deze week: de Kennemerduinen.

Een bronzen Jac. P. Thijsse kijkt uit over Thijsse's Hof, de oudste heemtuin van Nederland. Beeld Sander Groen

Het was de langstlopende reclamecampagne van de ­vorige eeuw: de plaatjesalbums van koekjesbakker Verkade. In 1910 verscheen het vijfde album in de reeks: Blonde Duinen. Geografische verwijzingen zijn hierin nagenoeg afwezig, want Thijsse schreef geen reisgids, maar wilde vooral zijn vele lezers aansporen om de vaderlandse duinen te ontdekken. Of dat nou op Terschelling, in het Schoorlse, nabij Noordwijk of in Zeeland was, dat was hem om het even. Thijsse baseerde de tekst grotendeels op omzwervingen door zijn eigen achtertuin: de Kennemerduinen. Hier kende hij elke duintop, doornstruik, bloemenvallei, berkenboom, zandwal en zeereep als zijn broekzak.

Villa Binnenduin

Jacobus Pieter Thijsse werd in 1865 geboren in Maastricht en woonde in Grave, Woerden, Amsterdam en op Texel. Maar het langst, namelijk zijn halve leven, bivakkeerde hij in het lommerrijke villadorp Bloemendaal. Villa Binnenduin is een statig woonhuis uit 1897, waar Thijsses natuurtuin naadloos overliep in de door hem zo geliefde duinen.

Dr. Jac.P. Thijsselaan 3, Bloemendaal

Bomen en struiken in de duinen. Beeld L.W.R. Wenckebach

Kennemerduinen

Zoals blijkt uit de titel van Verkade-album Blonde Duinen zag het er hier in de tijd van Thijsse anders uit dan nu. Door duinverstuiving was er betrekkelijk weinig begroeiing en daarom liet de natuurbeheerpionier groepjes Corsicaanse dennen aanplanten. Die ‘Thijssebosjes’ zijn her en der in het huidige Nationaal Park Zuid-Kennemerland nog altijd terug te vinden. 

Zeeweg 12, Overveen, ­np-zuidkennemerland.nl

Kraantje Lek

Deze ouderwetse uitspanning aan de voet van het steile duin De Blinkert bestond al ten tijde van Thijsse. Het restaurant met beschut terras, speeltuin en een beroemde holle boom wordt door hem genoemd op pagina 41 van Blonde Duinen. Perfect voor een pitstop tijdens een wandeling of fietstocht door het nationale park.

Duinlustweg 22, Overveen, kraantjelek.nl

Zandweg door een bos van grove dennen. Beeld L.W.R. Wenckebach

Thijsse’s Hof

Voor zijn 60-ste verjaardag kreeg Thijsse van zijn al even natuurminnende vrienden een prachtcadeau: een perceel van twee hectare op de rand van bos en duin, dat hij samen met tuinarchitecten Springer en Sipkes transformeerde tot Thijsse’s Hof. De oudste heemtuin van Nederland is nu een Rijksmonument en bezoekers zijn welkom. ­

Mollaan 4, Bloemendaal, thijsseshof.nl

Vier jonge fitisjes op een tak. Beeld Jan van Oort

Algemene Begraafplaats

Thijsse overleed tijdens de Hongerwinter op 8 januari 1945 aan een hartaanval. Wegens de barre oorlogsomstandigheden kon de begrafenis van ’s lands populairste natuurvorser door slechts een handjevol mensen worden bijgewoond. Het graf is te vinden op de ruim een eeuw oude ­Algemene Begraafplaats Bloemendaal in vak A, graf 45.

Bergweg 64, Bloemendaal, begraafplaatsen.bloemendaal.nl

Konijn met jong in de bek op duingrond. Beeld L.W.R. Wenckebach

Illustraties: L.W.R. Wenckebach en Jan van Oort uit Blonde Duinen (1910), met dank aan: Zaans Museum, Zaandam (collectie SBCEV).

Reis

De ingangen van Nationaal Park Zuid-Kennemerland zijn bereikbaar via de treinstations Overveen, Bloemendaal, Santpoort-Zuid of Santpoort-Noord. Daar zijn ook (beperkte aantallen!) OV-Fietsen te huur: ns.nlov-fiets.nl

Gids

Het gidsje Wandelen in de geest van Jac. P. Thijsse bevat 13 wandelingen. Route 1 is 16 kilometer lang en voert van station Santpoort-Zuid naar strandpaviljoen Parnassia aan Zee, € 16,50: gegarandeerd­onregelmatig.nl

Tour

Per fiets en te voet voert de Thijsse Tour door de duinen, met tekst en uitleg over Thijsse door een natuurgids. Eerstvolgende: donderdag 25 juli 2019, € 17,50 inclusief biologische lunch, exclusief fietshuur: np-zuidkennemerland.nl

Meer bestemmingen in Nederland en net over de grens: volkskrant.nl/groenopreis

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden