De gids Boekentips

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

Holle frasen en mierzoete foto’s van een dus wel pientere tante

Noor de Groot: Queen of Jetlags. Prometheus, € 20,-

Trend onder uitgevers: succesvolle influencers papieren boeken laten maken. Trend onder papieren modejournalisten: de neus ophalen voor influencers en hun oppervlakkige boeken. Bij het doorbladeren van Queen of Jetlags van Noor de Groot (32 jaar en dik 700 duizend volgers op Instagram, ruim 100 duizend abonnees op YouTube) is het lastig om je niet te ergeren. Er staan oneindig veel mierzoete foto’s in van Noor (een kruising tussen Christina Aguilera en Eva Jinek) in de branding en voor de Eiffeltoren. Het boek wemelt van de holle frasen als ‘Omdat ik steeds mezelf verder pushte, op basis van de learnings, leerde ik ook beyond limits kijken’. Maar als je verder leest dan de fraaie kaft, leer je dat Noor geen dom wicht is maar een pientere tante die precies op tijd op de socialmedia-trein sprong en heel goed weet wat ze doet. En wat scoort: clichékiekjes in pasteltinten dus, foto’s van haar zwangere buik en van haar dochtertje, want ook die wordt ingezet. Inmiddels heeft ze zeven mensen in dienst en verdient ze per gesponsorde Instagrampost zo’n zevenduizend euro. ­Beyond limits, net wat u zegt. (Cécile Narinx)

Tips voor kinderen met ouders die ruziën, te streng of te lief zijn

Stine Jensen & Frank Meester: Hoe voed ik mijn ouders op? Met illustraties van Hugo van Look. Kluitman, € 17,50

Ze gaan laat naar bed, eten ongezond en produceren nachtelijke geluiden in de slaapkamer. Je ouders opvoeden: het klinkt als iets om kinderen mee te vermaken – en dat is het natuurlijk ook – maar sommige ouders hebben echt extra zorg nodig. Denkers Stine Jensen en Frank Meester helpen met direct toepasbare tips tegen ruziënde, te strenge of juist te lieve ouders. Elk type heeft een eigen hoofdstuk, met een omschrijving waaraan je het type herkent, brieven van kinderen die zo’n ouder zelf hebben en hoe ermee om te gaan aan de hand van een klassieke denker of filosofische stroming. Bij de ene ouder past Kant, bij een ander werkt alleen genadeloze logica. Televisiefilosoof Jensen heeft al een stuk of vijf kinderfilosofieboeken op haar naam staan, voor schrijver en muzikant Frank Meester is het een debuut. Hoe voed ik mijn ouders op? vindt een geslaagde balans tussen humor, even herkenbare als gênante opvoedkundige situaties en een wel heel praktische filosofieles. De auteurs krijgen voorin het boek bedroevend lage opvoedcijfers van hun eigen kinderen, dus ze weten er kennelijk alles van.

(Pjotr van Lenteren)

Moshfeghs personages zijn afgestompt maar ook grappig

Ottessa Moshfegh: Heimwee naar een andere wereld. Uit het Engels ­vertaald door ­Lidwien Biekmann en Tjadine Stheeman. Hollands Diep, € 21,99

Vorig jaar brak de Amerikaanse ­Ottessa Moshfegh door met de ­roman Mijn jaar van rust en kalmte, over een rijk meisje in New York dat een jaar lang probeert te slapen. Haar ostentatief onaardige personage leek een middelvinger naar de literaire wereld en diens voorliefde voor ontroerende verhalen. Moshfeghs verhalenbundel Heimwee naar een andere wereld wordt opnieuw door zulke personages bevolkt. Vaak hebben ze geld zat, door een of ander gelukje, en toch een voorliefde voor de shabby kant van het stadsleven. Ze kennen maar weinig tederheid, hun karakters zijn hard en afgestompt. Maar soms schemert daar ineens de onbeholpenheid doorheen, wat erg grappige of – dan toch – ontroerende momenten oplevert. Zoals in het briljante verhaal ‘De gekkies’: ‘Hij had een theorie over hoe je in conditie moest blijven. Bij elke dagelijkse handeling moest je je spieren stevig aanspannen. Hij liep rond met samengeknepen billen, stokstijve armen en nek, en een rood aangelopen gezicht. Een keer zag hij me naar zijn arm staren en zei: ­‘Eigenlijk ben ik een topsporter, ik hou alleen niet van wedstrijdjes.’’ (Persis Bekkering)

Woedend relaas over de donkere zijde van Facebook

Sjarrel de Charon: De achterkant van Facebook. Prometheus, € 19,99

Sjarrel de Charon werkte acht maanden in Berlijn bij een bedrijf dat door Facebook wordt ingehuurd om het platform schoon te houden. Nobel werk, zou je kunnen zeggen, maar de Nederlander beschrijft in De achterkant van Facebook vooral hoe zwaar en mensonterend dit is. Een ziek­makende parade van video’s met zelfverminking, IS-terreur, sadisme en kinderporno en eindeloze litanieën met haat en racisme komen op De Charons beeldscherm voorbij. Zijn boek leest als een lange aanklacht tegen zowel Facebook als outsourcing-bedrijf Arvato Bertelsmann, dat ‘wereldwijd duizenden content moderators gebruikt als kanonnenvoer’.

Het relaas is vaker verteld, ook door De Charon, die erover sprak bij de VPRO en in de Volkskrant. Zijn aanklacht toont haarfijn de pikdonkere zijde van Facebook. Het is geen lichte kost en dat hoeft ook niet. Maar het is jammer dat de schrijver over slechts één register beschikt: dat van machteloze woede. Die wordt er 170 pagina’s lang ingebeukt.

(Laurens Verhagen)

Poetins bizarre balanceeract inzake Stalin en de Terreur

Marc Jansen: De toekomst die nooit kwam. Van Oorschot, € 20,-

‘Het is een bacterie die zich nestelt in je vlees en je bloed. Het angstige is dat Stalin allang dood is maar in ons allen leeft.’ Aldus de auteur Mark ­Rozovsky, wiens vader achttien jaar in de ­Goelag zat. Rozovsky vreest de terugkeer van die ‘gemene, angstaanjagende tijd’. De kans daarop lijkt klein.

In plaats daarvan voert het nieuwe bewind een bizarre balanceeract uit. Poetin weet dat er een uitlaatklep moet zijn voor kritiek én voor het zwarte verleden van Rusland. En dus mag Memorial, de organisatie die de herinnering aan de Terreur levend wil houden, blijven bestaan. Ze wordt verdacht gemaakt, vernederd, maar nog nét niet verboden.

Poetin herdenkt de slachtoffers van het ­stalinistische bewind, zo nu en dan, maar veel vaker prijst hij Stalin als een geniaal leider. De Russen moeten weer in zichzelf gaan geloven, is zijn uitgangspunt. Maar de Terreur is nog steeds overal te voelen, zo constateert Ruslandkenner Marc Jansen in De toekomst die nooit kwam. En hij sluit af met het deprimerende oordeel van historicus Andrej Zoebov: ‘Onze geschiedenis heeft ons allen ziek gemaakt.’ (Marcel Hulspas)

Fantastisch en vermakelijk boek van amateurornitholoog

O.C. Hooymeijer: De Nieuwe Gids voor de niet-bestaande Vogels van Europa. Noordboek, € 17,50

Vogelen voor gevorderden: op zoek naar de Snot of de Blindkuif. De eerste (‘Niet algemene, trage, nogal schuwe en uitermate lelijke grondvogel’) heeft één kenmerk gemeen met de tweede (‘Voor 85 procent blind’): ze bestaan niet. Of eigenlijk wel, maar alleen in de fantasie van kunstenaar en amateurornitholoog O.C. Hooymeijer. Hij legde ze, samen met 47 andere soorten, vast in zijn handzame De Nieuwe Gids voor niet-bestaande Vogels van Europa, een kloek overzicht zoals de bekende vogelgidsen. Voorzien van fraaie oliepastels (de Amerikaan Ralph Steadman lijkt een inspiratiebron) door de samensteller zelf, specifieke kenmerken (de roep van de Zeebrons is ‘gewoonlijk een hinnikend kwaken’) en – dat is een bijzondere uitbreiding van het genre – enkele recepten: ‘Houd de Steenkrenten stevig aan de pootjes vast en laat ze zichzelf boven een witte doek ‘schoonfladderen’.

Parodie of kunst? Van beide een beetje, maar het meest een hoogst eigenzinnig en hoogst vermakelijk bladerboek.

(Jean-Pierre Geelen)

  Het wandelpad heeft niet alleen een verleden maar ook toekomst

Torbjørn Ekelund: De geschiedenis van het pad. Uit het Noors ­vertaald door Maud Jenje. De Geus, € 17,50

Ooit naar een wandelpad gekeken en gedacht: kijk, de weg van de minste weerstand? De Noorse journalist Torbjørn Ekelund legt in De geschiedenis van het pad uit dat de aangeboren neiging van de mens is energie te besparen, dus is een pad van oorsprong niet de kortste of snelste, maar bovenal de eenvoudigste verbinding tussen twee punten. Historisch bezien speelde tijd een ondergeschikte rol.

Nu paden vaak wegen zijn geworden, zijn ze voor wandelaars ongeschikt en voor dieren vooral hindernissen. Tijd is de dominante maatstaf. De geschiedenis van het pad beschrijven is derhalve ook een onderdompeling in nostalgie, in ‘een wereld die op het punt staat te verdwijnen’, aldus deze Noorse evenknie van ­Caspar Janssen. Maar de mens kan zich ook nu nog tot het pad bekeren. ­Ekelund deed dat na een epileptische aanval, waardoor hij van zijn doktoren niet meer mocht autorijden.

Het leven te voet ervoer Ekelund als bevrijdend – zijn tempo ging omlaag en daarmee zijn hartslag. De paden keerden terug in zijn leven, terwijl de tijd de grip op hem verloor. Aanrader. (Fokke Obbema)

Meeslepende speurtocht van Philipp Blom naar vioolbouwer

Philipp Blom: Een Italiaanse reis – Een zoektocht naar de herkomst van mijn viool Uit het Duits vertaald door W. Hansen. De Bezige Bij, € 29,99

Misschien is alles heel anders geweest, waarschuwt Philipp Blom aan het begin van Een Italiaanse reis – Een zoektocht naar de herkomst van mijn viool. Maar is dat erg? De Duitse schrijver bezit een bijzonder instrument, waarschijnlijk uit het begin van de 18de eeuw, van Italiaanse makelij, maar met Zuid-Duitse ­invloeden. De bouwer is onbekend, de sticker aan de binnenkant blijkt vals. Eerdere pogingen tot identificatie leverden niets op. Blom laat zich niet ontmoedigen – juist niet. Zolang er geen spoor is van de maker, wil hij in elk geval zijn wereld terughalen. Hij praat met experts, raadpleegt historische bronnen, bezoekt de plaatsen waar zijn vioolbouwer vermoedelijk heeft gewoond en gewerkt: het Beierse Füssen, Venetië – of was het toch een andere Italiaanse stad? Levendig en gedetailleerd beschrijft Blom zijn speurtocht, waarbij elke welving, elke nerf in het hout een aanwijzing kan vormen. Het wordt ook een zoektocht naar zichzelf: vanwaar zijn obsessie met het instrument, zijn fascinatie voor dat vergeten leven? Soms heeft de schrijver wel wat veel woorden nodig, maar het resultaat is zonder meer meeslepend. (Emilia Menkveld)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden