De Gids Boeken

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

Vladimir Poetin is schatrijk maar jaagt geen geld na, zegt Galeotti

Mark Galeotti: We moeten het even over ­Poetin hebben. Prometheus, € 16,99

We moeten het even over Poetin hebben, heet het boek van Ruslandkenner Mark Galeotti. Helder zet hij uiteen wat president Poetin beweegt. Poetin is geen geweldig strateeg: geen schaker, meer een judoka die de zwakheden van zijn vijanden uitbuit. Poetin beseft dat het Westen vele malen rijker en sterker is dan Rusland, dus loert hij op ieder teken van verdeeldheid in het westerse kamp. Hij is niet uit op het herstel van de Sovjet-Unie, wél op respect. Hij wil dat zijn land als een grootmacht wordt gezien en is bereid daarvoor beheersbare risico’s te nemen, zoals de annexatie van de Krim. Volgens Galeotti is Poetin schatrijk, maar jaagt hij geen geld na. Het geld zit achter Poetin aan: zijn vroegere judomaatjes en andere vriendjes die hij steenrijk heeft gemaakt, zorgen goed voor hun beschermheer en diens familie. Als KGB-agent was hij allesbehalve een uitblinker. Hij heeft er wel een honger aan overgehouden: iedere dag begint hij met de rapporten van drie veiligheidsdiensten. Die vertellen hem vaak wat ze denken dat hij wil horen. Een recept voor ongelukken, meent Galeotti. (Bert Lanting)

Marsman, Martin en de rijen ondenkbaar ijle populieren

Paul O. Martin: Ter herinnering aan Marsman. Salon Saffier, € 8,50

Een voetnoot in de literatuurgeschiedenis, maar een mooie: een oude schoolvriend zocht de dichter Hendrik Marsman (1899-1940), met wie hij al op school in Zeist bevriend was, kort voor de oorlog op in zijn Franse landhuis, tekende een mooi portret van hem, en noteerde zijn herinneringen in enkele artikelen. Nu heeft hij eindelijk zijn eigen boekje: Paul Oscar Martin (Zeist 1900-Singapore 1943, in een jappenkamp) was onder de indruk van Marsmans huis in Mornex (op de top van een heuvel) en van het uitzicht op de Mont Blanc en het Meer van Genève.

Het mooist aan Ter herinnering aan Marsman zijn de citaten; uit een brief aan Martin, jaren vóór diens bezoek, over Holland: ‘Ik houd niet van het leven daar, maar als ik een jaar tussen de bergen had gezeten, bekroop mij naar het land al een zeker heimwee, en toen ik tegen den avond over den Moerdijk reed, en die ongelooflijke vergezichten weer zag, met de rijen populieren (…) wist ik dat mijn verlangen zich niet vergist had.’ Daar zijn ze, de ‘rijen ondenkbaar ijle populieren’, die in 1936 vereeuwigd zouden worden in Marsmans beroemdste gedicht ‘Herinnering aan Holland’! (Arjan Peters)

In het korte proza van Rilke komen alle zintuigen aan bod

Rainer Maria Rilke: De andere kant van de natuur. Uit het Duits vertaald door Huub Beurskens. Koppernik, € 17,50

In een periode ‘waarin ik me bezig ging houden met Arabische gedichten, waarbij de vijf zintuigen gelijktijdig en evenwaardig leken bij te dragen aan hun totstandkoming, viel het me voor het eerst op hoe de hedendaagse Europese dichter deze handlangers discriminerend gebruikt en dat bijna alleen die ene, het gezichtsvermogen, met wereld beladen, hem voortdurend overweldigt.’

Zo schreef Rainer Maria Rilke (1875-1926), die graag de naald van een fonograaf in de kronkelige kroonnaad van een mensenschedel had geplaatst, teneinde ‘oergeruis’ op te vangen. Het experiment blijft een wens. Tenzij je de twaalf korte prozastukken in De andere kant van de natuur opvat als de vervulling ervan. Sfeerschetsen, waarbij Rilkes zintuigen hun indrukken samenbrengen in een beschrijving van mens en hond, een viskraam, een processie. Taal van een verliefde, die in het lucide intensiveren van de onbereikbaarheid van de ander, soms als per toeval de grens tussen werkelijkheid en waarnemer beslecht. Zelden waren iemands gemoed en geest zo tastbaar – door de woorden en over de dood heen. (Désanne van Brederode)

Zware materie én slapstick in roman van Manon Duintjer

Manon Duintjer: We zijn verdwaald. Gloude, € 21,99

Eind jaren zeventig raakt Edward, hoogleraar theoretische filosofie, in de ban van oosterse spiritualiteit. Hij verlaat zijn gezin als zijn dochter Kim 6 is, voor een ­leven in een lange jurk, gewijd aan een goeroe.

Als student reist Kim haar vader achterna voor een vakantie in India. Ze verlangt ernaar tijd met Edward door te brengen. Bovenal wil ze begrijpen waarom deze analytische geest, ‘die zelfs de gebruiksaanwijzing van de televisie met rode pen van kritisch commentaar voorzag’, zich door zulke charlatans laat verleiden. De reis wordt een klassieke coming of age, waarin ze niet alleen geconfronteerd wordt met haar daddy issues maar ook met ­andere demonen, zoals een eetstoornis.

We zijn verdwaald, de tweede roman van Manon Duintjer, is gebaseerd op haar eigen ­leven en dat van vader Otto. Duintjer stelt interessante vragen over de behoefte aan spiritualiteit en de vader-dochterrelatie. De soms zware materie steekt af tegen komische ­scènes, met als slapstick-hoogtepunt de ontmoeting met de goeroe. (Persis Bekkering)

Niks waard in een maatschappij die mensen gelijkheid bijbrengt

Mahir Guven: Broer Uit het Frans vertaald door Carolien ­Steenbergen. Ambo Anthos, € 20,99

De twee broers over wie Mahir Guven (1986) schrijft in zijn spannende ­debuutroman Broer vallen overal buiten. Ze zijn half-Syrisch, half-Bretons. De Maghrebijnen in hun voetbalteam noemen ze de Fransen, maar ‘ik en mijn broer konden de blanken geen ‘Fransen’ noemen, want wij waren zelf ook half blank’. Tot aan de puberteit zijn ze onafscheidelijk. Daarna heeft de ene ­akkefietjes met drugs en de politie, totdat hij als chauffeur voor een online taxibedrijf gaat rijden. De ander werkt als verpleger. Zijn vertrek naar Syrië laat de oudere broer en hun ­vader in ontreddering achter.

Het ontluisterende van Guvens debuut is dat je niet het gevoel hebt dat je een roman zit te lezen. Ja, het is fictie, maar het is ook echt, dit soort jongens groeien overal in Europa op.

Krachtig zijn de scherpe en soms grappige observaties van ‘broer’ en ‘broertje’ (het perspectief wisselt) over de wereld van blanken. ‘Hier in Frankrijk waren we stront. Niks waard in een maatschappij die mensen gelijkheid bijbrengt. Hulpslager van gasten die dommer waren dan ik en die me behandelden als de goeie zwarte van een boer uit Alabama.’

(Wineke de Boer)

 Matige actrice in het nerveuze draaiboek van Paolo Cognetti

Paolo Cognetti: Sofia draagt altijd zwart. Uit het Italiaans vertaald door Yond Boeke en Patty Krone. De Bezige Bij, € 19,99

Na het daverende succes van Paolo Cognetti’s De acht bergen brengt De Bezige Bij een oudere titel uit: Sofia draagt altijd zwart uit 2012, eerder nogal ­geruisloos verschenen bij Athenaeum.

Hoofdpersoon Sofia is verdomd eigenzinnig en onhandelbaar; geknipt voor een hoofdrol. Onder Cognetti’s handen komt ze echter maar niet tot leven, hoewel we haar via meerdere cameraopstellingen en in ­diverse levensfasen volgen. Het is alsof we naar een matige actrice zitten te kijken die haar plek maar niet weet te vinden in het nerveuze draaiboek van Cognetti. En dat geldt ook voor haar gesloten vader, haar op pillen en sigaretten levende moeder en alle anderen die haar leven in en uit lopen, zoals haar geliefden en haar medestudenten aan de theateropleiding in Rome. Uiteindelijk komt ze in het bruisende New York terecht. Maar zelfs daar komt het verhaal niet echt op gang.

Pas op de laatste bladzijden, als Sofia Brooklyn verlaat en het podium leeg achterlaat, voel je iets van de betovering die je in De acht bergen de hele tocht in de greep hield. (Edwin Krijgsman)

Dankzij de brieven van een boer uit de Gouden Eeuw

Enny de Bruijn: De hoeve en het hart. Prometheus, € 24,99

Wat weten we eigenlijk van de geschiedenis van boerenfamilies in, laten we zeggen, de Tielerwaard (West-Betuwe)? Het grote verhaal van de 17de en 18de eeuw, zoals de VOC en daarna de Verlichting, is vooral een Hollands en een stedelijk verhaal, schrijft Enny de Bruijn, neerlandicus en historisch onderzoeker, maar er is ook nog een andere Republiek geweest.

Een nobel streven dus om de plattelandselite van boeren-bestuurders uit de marge te halen, maar het probleem is dat er uit die tijd, in tegenstelling tot de burgerij, weinig persoonlijke documenten van boeren bekend zijn. Daarom zijn de brieven van boer en kerkmeester Arien van Rijckhuijsen aan zijn zoon Gijsbert in Leiden een ware goudmijn. Samen werkten ze aan een genealogie van hun familie, maar het zijn juist de dagelijkse nieuwtjes uit de omgeving van Herwijnen die De Bruijn in De hoeve en het hart goed van pas komen. Met veel kennis van haar onderwerp ­beschrijft ze het leven op het Gelderse platteland, aan de hand van thema’s als werk, liefde en geloof.

Aanbevolen, ook aan de Randstedeling. (Nienke van Leverink)

Samenleven met een spookkind in huis, dat er niet is en wel

Robbert Welagen: Antoinette. Nijgh & Van ­Ditmar, € 17,50

Een man op een terras. Hij wacht, al uren, op degene die hij het liefste ziet: zijn Antoinette. Die komt natuurlijk niet opdagen, dat begrijpen we meteen. De vraag is: waarom niet?

Robbert Welagen (1981) neemt de lezer en zijn hoofdpersonage in de wederom kleine roman Antoinette vervolgens mee naar een ouderwets thermaal bad, waar bij hem al dobberend een antwoord op die vraag komt bovendrijven. ‘Ieder mens raakt in zijn leven iets kwijt, vroeg of laat, dat wist ik wel. Maar ik wist niet dat je ook iets kon verliezen wat je nog niet had.’

Rap doch in kalme bewoordingen beschrijft Welagen hoe een liefdevolle relatie ten onder gaat aan een onvervulde kinderwens. ‘We leefden met een spookkind in huis: het was er niet en het was er wel.’ Een mooi thema, nu ook eens vanuit de ogen van een man, die net zo goed innig kan verlangen naar een zoon of dochter, naar rommelig ­familiegeluk. Dankzij Welagens verfijnde, licht-romantische stijl weerklinkt in dit ‘kleine’ drama een groter, universeler verlangen; naar een andere tijd, een andere plek, een ander leven. (Bo van Houwelingen)  

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden