Boekentips Signalementen

Deze boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verschenen deze week nog veel meer boeken. Hier onze keus uit de boeken die we graag even noemen.

Cynan Jones laat twee handen met elkaar in gesprek gaan

Cynan Jones: 3 sprookjes. Uit het Engels ­vertaald door Jona Hoek. Koppernik; € 9,-

Trefzeker op de korte baan was Cynan Jones altijd al, de schrijver uit Wales die in De burcht, Inham en De lange droogte zelfs met witregels voor ontroering kon zorgen. En hij kan nóg korter. Dat bewijst 3 sprookjes, geïllustreerd door Rohan ­Daniel Eason, dat begint met ‘De handen van de ­pianist’ en meteen een voorstelbare twist ­bespreekbaar maakt: de rechterhand van een pianist krijgt altijd veel meer aandacht (bij begroetingen, maar ook van de componist) dan de linker, die maar een beetje voor begeleiding moet zorgen en nooit applaus krijgt.

Maar de rechter wil juist weleens minder in de schijnwerpers staan en doen waar hij zin in heeft, omdat er toch niemand op hem let. Na een kribbig maar goed gesprek komen de handen tot een oplossing: ‘‘Misschien moeten we ruilen’, zei de Linkerhand. En beide stemden in. En zo kwam het dat op een dag, op de ochtend van een groot concert, de Pianist wakker werd en merkte dat hij zich diep in de nesten bevond.’ Hoe dat afloopt, kan iedereen lezen die zich dit kleinood aanschaft, dat in een beperkte oplage verschijnt op 25 mei, Bookstore Day. 

(Arjan Peters)

Koffie, goedkope stropdassen en holle frasen bij de bank van Hirsch

Lucas Hirsch: De Weinigen. In de Knipscheer; € 18,50

De bankenwereld is even fascinerend als onbegrijpelijk, met al die misstanden, bonussen en schimmige deals. Interessant wordt het als iemand uit het wereldje zelf er een boekje over opendoet, zoals Lucas Hirsch (1975), die twaalf jaar bij een bank werkte. Hij publiceerde eerder drie dichtbundels en komt nu met zijn ­romandebuut De Weinigen, over ‘Intelligence Officer’ Jonas Staal, die voor zijn werkgever – een grote Nederlandse bank – rapporten moet schrijven over de duistere praktijken achter de schermen. Een personage ­geknipt om onthullingen te doen en opheldering te geven over het gecompliceerde bankwezen, zou je denken.

Maar alles wat Jonas vertelt, verzuipt in de liters koffie gedronken tijdens langdradige, met jargon doorspekte werkbesprekingen, beschrijvingen van slecht zittende pakken en goedkope stropdassen, en verkeer dat almaar voorbijkomt (weer die bakfietsmoeder). Harten bonken in kelen, nieuws slaat in als een bom en de bank is ‘in rep en roer’. Misschien dat ze bij een bank echt in holle frasen spreken, maar van een dichter verwacht je meer vindingrijkheid. 

(Bo van Houwelingen)

Een milieusprookje van de bezorgde Harm de Jonge

Harm de Jonge: De deksel­drager van Heteketel. Hoogland en Van Klaveren; € 14,95. Vanaf 9 jaar

Na een aardbeving, mogelijk veroorzaakt door gasboringen, zijn de toeristen van het eiland Orniskoog weggetrokken en alleen de vogels achtergebleven. De vogels kunnen praten en ­noemen zichzelf ‘suizers’. Er is iets vreemds met ze aan de hand: er lijken allerlei eigenschappen verwisseld. Zo hebben de eend en de reiger elkaars poten overgenomen, wat vooral voor de eend bijzonder lastig is.

Met dit alle kanten op fladderende milieusprookje viert Harm de Jonge (1939) zijn ­dertigjarige kinderboekencarrière. In die tijd heeft hij een solide oeuvre opgebouwd rond eigenzinnige personages, dat zich vaak afspeelt in het ruwe naoorlogse decor van zijn eigen jeugd. Hoogtepunten zijn de sobere, realistische verhalen over vreemde en soms gevaarlijke vriendschappen zoals Josja Pruis (2006, Woutertje Pieterse Prijs) en De vuurbom (2011, Zilveren Griffel). Daarnaast maakte hij ook een aantal ­barokke en fantasievolle boeken vol kleur en kolderieke dialogen. De dekseldrager van ­Heteketel valt duidelijk in de laatste categorie, maar dit keer is de Groninger bij vlagen wel heel somber.

(Pjotr van Lenteren)

Willem de Bruin over de rijke historie van Sint-Eustatius

Willem de Bruin: De gouden rots. Balans; € 22,99

‘De rijkdom van Sint-Eustatius gaat je voorstellingsvermogen te boven’, schreef de Britse admiraal George Rodney in 1781 aan zijn vrouw. De gemiddelde Nederlander weet van dit mini-eilandje niet meer dan dat het ‘bovenwinds’ ligt, net als Saba en Sint-Maarten. Voor de geschiedenis was op de basisschool geen tijd. Gelukkig maakt oud-Volkskrant-journalist Willem de Bruin dit gemis ruimschoots goed door het verbazingwekkende verleden uit de doeken te doen in De gouden rots. De ‘Golden Rock’ was de bijnaam van Sint-Eustatius in de 18de eeuw – een vrijhandelsplaats waar alles te koop was. Dat liep op rolletjes, totdat de handelaren hun hand ­overspeelden: de levering van wapens aan de Amerikaanse opstandelingen tegen de Britse overheersing, gevolgd door saluut­schoten aan een Amerikaans oorlogsschip. Dat laatste werd uitgelegd als erkenning van de opstand, de Britten waren not amused. ­Admiraal Rodney veroverde het eilandje, keek er zijn ogen uit en hield er huis. Lang zouden de Britten er niet van genieten – met dank aan de Fransen kwam het eilandje weer in Nederlandse handen. Hoe dat in zijn werk ging, legt De Bruin vaardig uit. 

(Fokke Obbema)

Een inktzwarte parabel in vrolijke kleuren 

Frederik Van den Stock: Buck – de eerste man op aarde. Oogachtend; € 28,- Beeld Boekcover

In den beginne was het roodborstje. En toen – ploef! – kwam de eerste mens, die Buck heette. We schrijven 4.000 v.Chr. Zo ziet althans het scheppingsverhaal eruit van de Vlaamse tekenaar Frederik Van den Stock. De bloterik Buck ontdekt de taal en probeert met de dieren te praten, die helaas niets terugzeggen.

Hij is eenzaam en boos op God, die hem niet helpt. Buck vindt dus het buskruit uit, om God uit de hemel te schieten, maar dan is er opeens De Vrouw, die hem afwijst en ervandoor gaat met een ander. Inktzwart pessimistisch, deze parodie op de ontwikkeling van de mensheid, waarin Buck vervolgens medemensen ontdekt en die met geld laat kennismaken: de groene dollar, oftewel de buck. De mensen bouwen hun beschaving en trekken kleren aan, Buck blijft naakt.

Ten slotte zit hij op een heuvel en denkt: ‘Nu de rest van de mensheid ook in God gelooft, kan ik Hem niet eens meer vernietigen.’ En dat alles geschilderd in vrolijke kleuren. Van den Stock sluit zijn parabel af met een ­‘Index der Fauna’, die ook uitgestorven soorten bevat: † moa (Dinornithiformes).

(Joost Pollmann)

Hugo Koolschijn over het leven tussen en achter de coulissen

Hugo Koolschijn: Voorstellingen. De Bezige Bij; € 24,99

Acteur Hugo Koolschijn (72) schreef met Voorstellingen een autobiografische roman over zijn afkomst uit een streng bevindelijk milieu, opvoeding, ­huwelijk, vaderschap en vooral zijn toneel­leven. Al die onderwerpen mengt hij in korte hoofdstukken door elkaar, waarbij behalve de ik-figuur een ander personage een belangrijke rol speelt: Ramses Shaffy. Met deze flamboyante zanger en acteur onderhield de introverte Koolschijn een vriendschap waarin hij vooral bewonderend naar hem opkeek. Ze luisterden samen op rommelige zolder­kamers naar Gilbert Bécaud, maar Koolschijn zag zijn vriend even zo vaak in de nacht, de stad of het niets verdwijnen.

Voorstellingen – dat af en toe wat krakkemikkig geformuleerde zinnen bevat – geeft een mooi inzicht in het leven van acteurs tussen en achter de coulissen, vooral bij Toneelgroep Amsterdam, waaraan Koolschijn, na zijn eerste jaren bij De Appel, tot op heden verbonden is. In alles is Koolschijn de twijfelende buitenstaander gebleven. Toch weet hij door de farce van religie en het theater heen een staat van onafhankelijkheid te bereiken. 

(Hein Janssen)

De vaart, verwondering en rusteloosheid van Benckhuijsen

Jaco Benckhuijsen: Man in het wild. De Geus; € 11,99

Dit is het meest rusteloze boek dat ik ooit heb gelezen. Geschreven door ­iemand op zoek naar rust. Pianist, producer, zanger, schrijver en wereldreiziger Jaco Benckhuijsen is altijd onderweg en dan liefst zo ver mogelijk van de beschaving. ‘Open vlaktes maken iets in me los wat ik ­nergens anders voel, vooral als ze zo afgelegen zijn dat er nooit iemand komt. In plaats van beangstigend voelt dat geruststellend, en in plaats van verloren voel ik me er vrij.’

Zo ontdekte hij de zee en kajakte langs de Aleoeten, rond Papoea-Nieuw-Guinea en Vuurland. Man in het wild is een boek vol ­ontmoetingen, ­ontberingen, bijna-rampen, strijd tegen de elementen én (in Vuurland) ­tegen de auto­riteiten. Boeiende verhalen, vol vaart en verwondering, bijvoorbeeld wanneer hij plots omringd wordt door licht­gevende algen: ­‘Iedere peddelslag maakt een glimmende draaikolk die de zwarte ruimte in tolt. En niet langer ben ik alleen op de koude zee. Ik zweef door een kristallen ruimte. Om me heen, in iedere druppel zeewater, is leven. En blijkbaar mag ik ook een tijdje meedoen...’ 

(Marcel Hulspas)

Ons brein is gedateerd, stelt Sitskoorn, maar niet reddeloos

Margriet Sitskoorn: HersenHack – Update je brein. Prometheus; € 16,99

Waarom zijn we er zo gevoelig voor: nepnieuws, de beloften van reclames, vooroordelen over anders­denkenden, of de verleidingen van Netflix en chocola? Neuropsycholoog Margriet Sitskoorn, bekend van Het maakbare brein, legt het in HersenHack graag nog een keer uit: omdat we met een ­gedateerd brein zitten opgescheept, dat afgestemd is op het overleven in een oertijd die weinig overeenkomsten vertoont met de ­wereld van nu met zijn overkill aan informatie. Hoe manipuleerbaar je her­senen zijn, legt ze uit aan de hand van testjes en de langzamerhand vertrouwd klinkende hersen­onderdelen als genotscentrum, prefrontale hersenschors en dopaminesysteem. Voor wie iets van je wil, van politici tot drugsdealers, zijn deze verouderde systemen eenvoudig te ‘hacken’. Maar, stelt Sitskoorn, daar kun je wat aan doen. Kritisch leren denken, kennis ver­garen en daarnaar handelen. Na de heldere, overtuigende uitleg van de ongemerkte manipuleerbaarheid van ons brein klinkt dat wel heel simpel. 

(Ranne Hovius)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden