De vijf grootste misvattingen over eten (volgens voedselwetenschappers)

. Foto Sven Franzen

Leren hoe je gezond eet? Behandelingen tegen overgewicht in het basispakket? Als het aan minister Bruno Bruins (VVD) van medische zorg en staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie) van volksgezondheid ligt, wordt het binnenkort allemaal verzekerd. Maar wat is eigenlijk gezond eten? Dit zijn de meest onzinnige voedselmythes. 

 Wetenschapsjournalisten Ianthe Sahadat en Ellen de Visser beantwoordden al honderden lezersvragen over gezondheid en eten. Dit zijn de vijf grootste misvattingen volgens de 25 voedingswetenschappers die zij ondervroegen. En dat zijn best saaie conclusies. Maar wel hoe het is. Zo pareer voedselmythes op feestjes en verjaardagen:

1. Magisch superfood!

Avocado’s, broccoli of toch boerenkool? Het bejubelen van een individueel product is leuk voor op instagram (#avocado telt ruim 6 miljoen posts, #broccoli 2miljoen, #kale bijna 3 miljoen), uw lichaam heeft er weinig baat bij. Magic-bullet-voedingsmiddelen met magische eigenschappen bestaan niet. Gezond eten zit ’m niet in een focus op één voedingsmiddel, maar in een gezond voedingspatroon.

2. E-nummers zijn gevaarlijk

Uitvoerig gecontroleerd, veiliger kan bijna niet. Maar het gevoel van argwaan tegen de industrie en gebrek aan transparantie zijn daarmee niet weg te nemen. E-nummerloos eten is vanuit gezondheidsoogpunt niet nodig, zo staat te lezen op de site van het Voedingcentrum, ‘maar er is ook niets op tegen’. Werkelijk mijden is zo eenvoudig nog niet, trouwens. Want wat te denken van producten die van nature rijk zijn aan E-nummers, zoals appels, citrusfruit, tomaten, wortels of yoghurt?

3. Alles wat ‘natuurlijk’ is, is gezond

Menig voedingsdebat kent een moment van blokkade als gevoelens tegenover ratio komen te staan. ‘Natuurlijk’ betekent helaas weinig meer dan ‘voorkomend in de natuur’. Kent u de groene knolamaniet? Komt ruimschoots voor in de Nederlandse natuur. Bijnaam: de engel des doods. Geen aanrader, kortom. Eten zoals onze oerouders deden, heeft bijna iets mythisch. Zij aten een hoop gezonde zaken, maar er zijn genoeg mitsen en maren.

4. De ene suiker is de andere niet

Suiker is suiker. Een suikervrije dadeltaart bestaat niet: dadels zitten boordevol suiker. Agavesiroop of honing in plaats van witte korrels? Uw lichaam ziet het verschil niet. Hetzelfde geldt voor vet. Verzadigd vet is verzadigd vet. Het verzadigde vet in kokosolie is voor ons lichaam niet anders dan dat in roomboter of een stuk spek en daarmee bij overdadige consumptie een risico voor te hoge cholesterolwaarden in het lichaam.

5. De voedingswetenschap kent veel harde bewijzen

Wetenschap is een momentopname van voortschrijdend inzicht en een consensus van heersende opvattingen. Dat is saai, genuanceerd en weinig stellig, maar wel hoe het is. Bovendien is voedingsonderzoek complex. Het is lastig om een keihard oorzakelijk verband aan te tonen tussen een voedingsmiddel, ingrediënt of nutriënt aan de ene kant en dik of ziek worden aan de andere kant. Is een persoon gezond alleen maar doordat hij walnoten eet, of doordat hij niet alleen walnoten eet maar ook wekelijks sport?

Onze omgang met voeding heeft veel weg van een religie, constateren Ianthe Sahadat en Ellen de Visser na ruim honderd afleveringen van de rubriek Beter/Eten. Er zijn profeten, duivels en heilige boeken. En als iemand de waarheid in twijfel trekt: 'Ophangen die vent!'

Ianthe bezocht vorig jaar een congres over voedselwetenschap en hoorde hier hoogleraar David Ludwig spreken. Volgens de Harvard-prof is dik zijn niet je eigen schuld en afvallen haast onmogelijk.  Hij claimt: Die eeuwige snaaizucht die veel mensen hebben, is geen vals alarm of een gebrek aan karakter, stelt hij, het is gewoon ons brein dat zijn werk doet en ziet dat er te weinig brandstof is. En hop, daar is het hongersignaal. Hier lees je het hele verhaal met de Amerikaanse  'eetgoeroe'  David Ludwig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.