Recensie Verzonnen grond

De taal van Van Brederode is afgewogen en bevat bijzondere beelden die de gedichten levendig maken (drie sterren)

Iemand ontbreekt, in Verzonnen grond, de eerste dichtbundel van Désanne van Brederode (1970). Het verlangen naar de geliefde die het huis heeft verlaten, en het zoeken naar grond onder de voeten in een nieuw bestaan, wordt op verschillende manieren belicht.

De taal van Van Brederode, bekend als romanschrijver, is afgewogen en bevat bijzondere beelden die de gedichten levendig maken.

De rust die schuilt in haar taal weerspiegelt niet de wanhoop die ze beschrijft. Dit maakt dat de toon van de gedichten een prettige afstandelijkheid heeft, zoals in ‘Hoe missen schijnt te moeten’. De gehanteerde gebiedende wijs veroorzaakt onduidelijkheid over wie hier iets moet toestaan, in bed gaat liggen. Hierdoor schrijft Van Brederode de afwezige naar zich toe:

Sta toe dat deze stilte steeds meer

op de onze lijkt. Doe net alsof

jij al in bed ligt, of nog slaapt.

Heb al zo’n veertig keer je hemd

en sokken van de vloer geraapt,

eraan gesnoven, ze slordig

teruggelegd. Behalve als ik zelf

dan eindelijk naar bed ga 

dan wordt het echt.

De vraag die me na het lezen van deze bundel bijbleef is: betekenen deze gedichten iets, of wil de dichter graag dat ze iets betekenen? En wat is het verschil? En kun je deze vraag niet altijd stellen bij het lezen van gedichten?

Vermoedelijk is de eerste vraag juist op de gedichten van Van Brederode van toepassing, omdat ze zelf graag de betekenis duidt, binnen het gedicht. Er hoeft niets te worden toegevoegd aan het slordig terugleggen van een hemd van de afwezige. De pijn, maar ook een zekere berekening die het mogelijk moet maken met de pijn om te gaan, is hier sterk verbeeld. Daar hoeft geen duiding meer op te volgen.

Op haar sterkst is Van Brederode als ze iets niet zeker weet, zoals in ‘Kwijt’, of wanneer ze een vermoeden van iets heeft, zoals in ‘Voorgevoel’:

De schuldigen, ze vallen zelden op. Hun kleur heet beige.

Van stoeprand, boomstronk, ongelakte banken

in onbezochte, opgespoten parken  ook in de zomer

ingepakt in klompen vuile sneeuw.

Aan het slot wordt de taal vrij gelaten. De woorden veroorzaken zonder uitleg een krachtig beeld:

Straks komt er aan het licht.

Straks barst hun klok.

Désanne van Brederode: Verzonnen grond

Querido; 96 pagina's; € 17,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.