De Stijlpastoor Hans van Manen en Oscar Hammerstein

De Stijlpastoor ziet het steeds vaker: aristocratisch met arbeideresk

Esquire’s hoofdredacteur Arno Kantelberg ­signaleert de combinatie van nette kleding met wat vroeger bedrijfskleding zou heten. Nu: workwear.

Hans Kemna en Oscar Hammersteijn op weg naar een première in theater Tuschinski, Amsterdam. Beeld Hollandse Hoogte

Bij de foto hierboven gaat de blik natuurlijk in eerste instantie naar Oscar Hammerstein, die het leven met de dag meer lijkt te vieren. Als kleding de spiegel van de ziel is, dan vermoed ik bij de inmiddels 65-jarige strafpleiter een montere inborst, want wat een heerlijke jas heeft hij hier om de schouders hangen. De kleur – een rijke rode oker – komt zelfs terug in het parmantige rijwiel waarop ik hem geregeld door de hoofdstad zie tijgeren, te zien op de andere foto. Bij al die kleurenschat lijkt de vrind aan zijn zijde wat weg te vallen, maar de liefhebber herkent de subtiele hand van de heer in kwestie, Hans van Manen, de ex-ballerino en meesterchoreograaf wiens balletten ook al bekend stonden om hun heldere eenvoud.

Beide heren zijn op weg naar een première in theater Tuschinski en dragen een combinatie die we tegenwoordig vaker zien, namelijk nette kleding (in het geval van Van Manen: grijs pak, zwarte fedora) gepaard aan een kledingstuk dat van oorsprong voor de nijverheid was ontwikkeld. ‘Work­wear’ is de verzamelnaam voor kleding met een aanvankelijk praktische functie, passend in een tijdgeest waarin authenticiteit en gewoonheid gevierd moeten worden, eigenlijk een vorm van omgekeerd snobisme.

In grote lijnen is workwear te herkennen aan twee kenmerken: de vorm is ruim (er moest tenslotte ooit in gearbeid worden) en de stof is taai, want het moest tegen een stootje kunnen. Zo bezit ik zelf een blauw jasje, een zogenaamde Horse-dealer Coat, van het Franse merk Vetra (Vêtements de Travail, sinds 1927), geweven in een diagonale keperbinding die zelfs Bonfire en Black Beauty niet uit elkaar getrokken zouden krijgen.

Nu heeft het legerjack van Van Manen weliswaar niet daadwerkelijk actie gezien (we herkennen het logo van Polo Ralph Lauren), maar het is wel gebaseerd op het M-1965 field jacket dat Amerikaanse soldaten in Vietnam droegen. Hammerstein, in een ver verleden voorzitter van de Leidse studentenweerbaarheid Pro Patra, zal weten dat die M65 een verbeterde versie was van het Amerikaanse M-1943 field jacket uit de Tweede Wereldoorlog. Filmliefhebbers zullen het jasje eerder herkennen als het jack dat Robert De Niro’s Travis Bickle droeg in Taxi Driver.

Behalve een praktische functie, gaat er van workwear ook een psychologisch effect uit. Het geeft een arbeidereske, ja zelfs socialistische draai aan een outfit. Maar goed, een mens kan nog zo veel werkjasjes dragen als hij wil, de Hongaarse krulsnor van Oscar Hammerstein wordt daar niet minder aristocratisch van.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden