De Gids Televisie

De Luizenmoeder begint bijna weer: wat echte ouders herkennen en hoe gedraag jij je eigenlijk op de school van je kinderen?

Het tweede seizoen van De Luizenmoeder begint aankomende zondag (NPO 3 om 20.25 uur). Onder het mom van voorpret verzamelden we de beste Volkskrant-stukken over de populaire tv-serie. 

Beeld uit De Luizenmoeder

Op weinig schoolpleinen bleef De Luizenmoeder, een serie van de Avrotros, onbesproken. Naar het eerste seizoen keken gemiddeld zo’n 3 miljoen Nederlanders. Kranten schreven lovende recensies. Opiniemakers roemen de serie omdat zij ‘doorgeslagen politieke correctheid’ persifleert.

We leven in het tijdperk van awkwardness

Onverdraaglijk ongemakkelijk, zo voelt de humor in De Luizenmoeder. Waarom is dat zó smullen, vraagt Haro Kraak zich in dit artikel af. Grappen worden niet begrepen, mensen verspreken zich en opmerkingen vallen verkeerd, de ouders zijn bot en opdringerig tegen elkaar en alles wordt opgelost met passief-agressieve vermaningen. Het gezicht van actrice Jennifer Hoffman, die moeder Hannah speelt, staat voortdurend op de stand: red me uit deze hel. Het is het gezicht van ongemak. En de kijker kan zich met Hannah, het normaalste personage in het gekkenhuis, identificeren: het doet een klein beetje pijn om haar te zien worstelen in de sociale jungle van het schoolplein. Maar het is o zo lekker.

Hoe herkenbaar is De Luizenmoeder

Erg herkenbaar, zo bleek toen verslaggever Kaya Bouma met  ouders, leerkrachten en deskundigen sprak. Neem de ‘participizza-avond’. Op de fictieve basisschool DeKlimop wordt  dit evenement door directeur Anton in het leven geroepen: een ouderavond over (het gebrek aan) ouderparticipatie onder het genot van een pizzapunt. ‘Dan kan niemand meer wegduiken’, zegt de directeur strijdlustig.

Een deel van de ouders voelt zich onder druk gezet om mee te helpen, blijkt uit het onderzoek. Ze voelen zich schuldig als ze niets doen, zelfs om een legitieme reden. Anderen hebben juist het idee dat het altijd dezelfden zijn die bijspringen. ‘Klassenouders zeggen tegen mij: dan neem je toch een dagje vrij om te helpen?’, zegt Karin la Maitre (40) uit Leeuwarden. Volgens de gescheiden moeder van drie kinderen, met een fulltimebaan, lijkt de school er soms van uit te gaan dat het leven alleen om school draait. ‘Oudergesprekken worden om vier uur ‘s middags gepland. Dan ben ik aan het werk.’

Ook het ‘Het verjaardagsprotocol’ uit de serie (‘Is dat drop? Ai, wat jammer. Jij hebt je niet verdiept in het verjaardagsprotocol.’) is geen fictie. In het onderwijs is er sprake van ‘overprotocollisering’ zou je kunnen zeggen. Want er zijn ook dyslexieprotocollen, hoofdluiscontroleprotocollen, gescheidenoudersprotocollen, groepsindelingprotocollen. Sommige scholen hebben er tientallen op hun website staan.

Waarom al die protocollen? Volgens onderwijsonderzoeker Peter de Vries willen leraren graag aardig gevonden worden en durven ouders soms niet aan te spreken op ongepast gedrag. Een protocol om op terug te vallen komt dan goed van pas. ‘Onderwijs is soms een keiharde wereld omdat we zo zacht voor elkaar zijn.’ De Vries raadt leraren aan ouders zelf aan te spreken als er iets niet goed gaat. Van betuttelende protocollen worden ouders recalcitrant.

Quiz: Vergelijk jezelf met andere ouders op het schoolplein

Kinderen met onuitspreekbare namen, het gedoe rond gezonde traktaties en de moedermaffia op het schoolplein: de hitserie De luizenmoeder is voor menig ouder een feest van herkenning. Maar hoe gedraag jij je eigenlijk op de school van je kinderen? Vergelijk jezelf in deze quiz met andere ouders.

De opkomst van Juf Ank

Al tien jaar kiest de Volkskrant onverbiddelijk de mediapersoonlijkheid van het jaar. Op nummer 3 van ‘De Gouden Twan’ stond dit keer actrice Ilse Warringa, ook wel bekend al Juf Ank. ‘Bam! Opeens was daar het succes van De luizenmoeder. Een raketinslag die de televisiewereld door elkaar schudde en maandenlang hulde in een mist van analyses en loftuitingen. ‘JAAA!@11!! WE KUNNEN EINDELIJK WEER FOUTE GRAPPEN MAKEN’, schreeuwjuichten de Angelas de Jong van deze wereld. Wonder boven wonder grepen Ilse Warringa (Juf Ank) en de haren naast een Televizier-Ring. Ook weigerde Warringa elke Juf Ank-schnabbel, waardoor ze tienduizenden euro’s misliep. Dat siert haar natuurlijk alleen maar. Vandaar, een Bronzen Ilse.’

Benieuwd hoe actrice Ilse Warringa omgaat met de hype rondom haar personage? ‘Echt, ik krijg de raarste verzoeken.

De luizenmoeder op z’n Vlaams: wel een zingende juf, maar de ouders zijn ietsje minder direct

Kijkcijferkanon De luizenmoeder is sinds kort ook op de Vlaamse televisie te zien. De zuiderburen hebben wel een eigen versie van het origineel gemaakt, met Vlaamse acteurs en Vlaamse grappen.  Het verschil? ‘Het geheel is misschien iets trager. Iets minder direct.’ De Vlaamse filosoof Paul Wouters, die het boek Nederland - België heeft geschreven over de verschillen tussen de landen, vertelt: ‘Een Vlaamse school is anders. Ouders zijn daar, vergeleken met Nederlandse vaders en moeders, een stuk volgzamer. Misschien dat Belgen in de grote steden wat assertiever zijn, maar in de rest van Vlaanderen zeker niet.’ 

Hannah (Lynn Van Royen) en Mel (Ikram Aoulad) op het schoolplein in de Vlaamse versie van de comedy De luizenmoeder. Beeld Beeld VTM

Modern ongemak op het schoolplein in De luizenmoeder is herkenbaar - hoe karikaturaal ook (***)

Op zoek naar bingemateriaal? Dan is de luizenmoeder een optie. ‘Sterke scènes, maar het is na twee afleveringen nog niet helemaal duidelijk of er ergens een warm hart klopt en of het meer wordt dan een collectie aan elkaar geschreven sketches’, schrijft Mark Moorman in zijn recensie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden