Onze gids deze week Heather Nova

De lijst van Heather Nova’s ‘favorite things’ leest als een zelfportret: ‘Ik wilde terug naar Bermuda om er moeder te worden.’

Heather Nova. Beeld Oof Verschuren

Zangeres Heather Nova is in Nederland om te vertellen over Pearl, het ‘tweelingzusje’ van haar debuut-album Oyster. En ze werpt zich graag op als gids.

Hoog in de A’DAM Toren aan het IJ staat ­Heather Nova (50) van het fenomenale uitzicht over Amsterdam te genieten. Even een foto op Instagram plaatsen. De pilotenzonnebril gaat af. Ze haakt een lok blond haar achter haar oor. Even het juiste filter kiezen.

Ze is weinig veranderd, als je haar zo ziet staan: nog dezelfde frêle gestalte als in pakweg 1995, toen ze pas was doorgebroken en haar liedjes op Pinkpop kwam zingen, met die hoge, wat trillende stem die krachtig is in zijn kwetsbaarheid.

Ze is nu mooier, trouwens.

Heather Nova is in Amsterdam om te vertellen over de oester en de parel. Een kwart eeuw geleden verscheen Oyster (1994), haar doorbraakplaat. Toen was ze 25, nu is ze 50. Haar nieuwe album grijpt niet alleen terug op het zacht rockende geluid van toen, er lopen ook andere, inhoudelijke lijnen tussen dat album en het nieuwste, dat ze Pearl doopte en opnam met Youth, de producer van Oyster.

‘Wat gebeurt er met een oester, als je geduld hebt? Wie weet groeit er een parel in, glanzend en volmaakt rond, terwijl hij is ontstaan uit grind en zand: ruwe, grove materialen die samen dus zoiets prachtigs als een parel kunnen worden.’

Het is een treffende metafoor. Op Oyster speelde Felix Tod mee, de bassist die haar echtgenoot zou worden. In 2014 liep hun huwelijk stuk, na bijna twintig jaar. Op Pearl bezingt ze de pijn, elegant kwetsbaar als op haar mooiste platen, in The Wounds We Bled, maar ook in Some Things Just Come Undone, ‘over dat vreselijke moment waarop je je kind moet uitleggen dat zijn ouders uit elkaar gaan.’

De emotie kan nog rauwer. Op Oyster stond Island, een pijnlijk autobiografisch lied over een geliefde die haar mishandelde en misbruikte. Terwijl ze aan Pearl werkte, kreeg ze een lange brief van hem, waarin hij liet weten dat hij stervende was. Hij betuigde diepe spijt over wat hij haar destijds had aangedaan.

‘Het was een prachtige brief’, zegt ze. ‘Ik heb hem teruggeschreven om hem te laten weten dat ik hem alles heb vergeven.’

Beeld Oof Verschuren

Dat is een lied geworden: Over The Fields, het vervolg op Island, na 25 jaar. Zo werden ze steeds nadrukkelijker tweelingzusjes, Oyster van het ‘naïeve, enigszins bange meisje’ en Pearl van de gelouterde vrouw, die bij de hereniging met producer Youth gelukkig ook kon vaststellen dat hij en zij in de meest essentiële opzichten nog dezelfde mensen zijn. ‘Dat was wel een opluchting.’

Anderhalf jaar geleden begon Nova aan een tournee die helemaal in het teken stond van Oyster: ze voerde het album ­integraal uit.

‘Daarvoor had ik twee akoestische duotournees gedaan. Nu stond ik weer met mijn band op het podium. Ik voelde me voor het eerst na de scheiding weer echt gelukkig. Had zin om weer te rocken.’

De echtscheiding. Haar 50ste verjaardag. De brief. Nieuwe verliefdheid. Elektrische gitaren. Het kwam allemaal samen. En o ja,­ dan was er ook nog een concert dat ze vorig jaar zag. In Amsterdam nota bene. Het is een van haar favorieten geworden voor deze Gids – hieronder vertelt ze waarom.

Heather Nova treedt op

22/10 Paard, Den Haag.

23/10 Tivoli­Vredenburg, Utrecht. 

24/10 Podium Victorie, Alkmaar. 

Concert

Patti Smith (Paradiso, Amsterdam, 6 augustus 2018)

‘Nu het eenmaal een voldongen feit is, valt het me nogal mee om 50 te zijn, maar in de aanloop naar die verjaardag vloog het me soms een beetje aan: lieve help, ik word oud. Kun je nog wel de rock-‘n-roller uithangen als je 50 bent?’

Op bezoek in Amsterdam kreeg ze het antwoord op die vraag van de op dat moment 70-jarige Patti Smith, in Paradiso.

‘Die vrouw is een natuurkracht. Dat vuur, die energie, die waardigheid. Patti troost, ze praat je moed in. Ze kan in razernij ontsteken en dan bijna eng zijn, maar het onschuldige meisje dat ze was, schemert er nog altijd doorheen.

‘Zelden was ik zo geïnspireerd na concertbezoek. Die avond gaf me bevestiging: pak die elektrische gitaar en ga rocken. Ik was het liefst de volgende ochtend op wereldtournee gegaan.’

Patti Smith treedt op tijdens ‘A Great Night in Harlem’ in het Apollo Theater in New York City. Beeld Taylor Hill / Getty Images

Stad

Londen

‘Ik verhuisde in 1990 naar Londen, een beslissend moment in mijn carrière als muzikant, maar het zou ook een periode worden die me vormde als vrouw. Ik werd er volwassen.’

Londen zette haar leven ondersteboven. Ze kreeg er het gevoel zich in het epicentrum van de muziek te bevinden. ‘PJ Harvey kwam op. The Waterboys zaten er in die tijd. Ik leerde The Verve kennen toen ze voor het eerst naar Londen kwamen.

‘Als muziekstad is Londen ook keihard. De lat ligt er hoog. Je wordt gedwongen na te denken over hoe je je muziek beter en jezelf specialer kunt maken.

‘Londen was op mijn 22ste precies de stad die ik nodig had, als meisje van een eiland. Londen schudde me wakker. Ik liep de hele stad door. New York heeft een stratenplan, een structuur. In Londen valt geen lijn te ontdekken. Ik leerde al wandelend de wijken kennen. En zo het leven.’

Eiland

Bermuda

‘Na veertien jaar Londen moest ik terug naar de natuur. In 2004 ben ik terugverhuisd naar Bermuda, mijn geboorte-eiland. Stranden van roze zand. Turquoise zee. Ik ben er één met de natuur.

‘De wens om naar Bermuda terug te keren, viel samen met mijn plotseling hevige kinderwens. Ik wilde moeder worden en een kind grootbrengen op mijn geboortegrond.’

Dat kind werd haar zoon Sebastian, die nog in het jaar van de terugkeer in Bermuda werd geboren. ‘Ik word nog vrijwel elke dag wakker met een gevoel van ‘wow, woon ik hier echt?’ Een grote kleurrijke bloem, een zonsondergang, een bepaalde gloed in de branding, ik kan er intens van genieten. Het is ook de sleutel tot mijn creativiteit. Ik wandel elke dag. Dan komen de ideeën. Zo was dat in Londen, zo is het in Bermuda.’

Natuurlijk ziet ze ook hoe het eiland bedreigd wordt door de stijgende zeespiegel en de klimaatverandering. ‘Ik ben hierheen gevlogen en voel me daar slecht over, maar verder probeer ik mijn koolstofvoetafdruk zo klein mogelijk te houden.’

Beeld Imageselect

Poëzie

David Whyte / Mary Oliver

Haar liefde voor de natuur leverde in 2002 een dichtbundel op: The Sorrowjoy, in eigen beheer uitgebracht en in 2006 op muziek voorgedragen op een album. Ze schrijft nog altijd gedichten.

‘Poëzie over de natuur kan ­kitscherig zijn, maar er zijn dichters die prachtig over de natuur kunnen dichten, zoals David Whyte, die nog leeft, en Mary Oliver, die eerder dit jaar overleed. De schoonheid, ruwheid en kracht van de natuur zit in hun werk. Als ik hun gedichten lees, voel ik verwantschap, niet eens als dichter, maar vooral als mens. Ik voel dan dat ik niet alleen ben.

‘Bij mij gaat het in fasen: soms schrijf ik een tijd alleen maar liedjes, dan weer een tijd alleen gedichten. Songteksten hebben een melodie als context, een gedicht heeft alleen de stilte als context. Dat is een allesbepalend verschil.’

Hond

Terriërs van gemengd ras

‘De brug tussen natuur en cultuur wordt geslagen door mijn honden. Ik heb er twee. Terriërs. Een moeder en haar zoon. Het zijn vuilnisbakkies. Mijn honden houden me met beide benen op de grond. We kunnen veel van honden leren: deugden als geduld, trouw en onvoorwaardelijke liefde.

‘Ik vind het haast een vorm van magie: je hebt je hele leven, of in elk geval zíjn hele leven, een intense en persoonlijke relatie met zo’n hond, terwijl je geen taal tot je beschikking hebt en nooit een woord kunt wisselen. Dat zal dus wel juist de reden zijn waarom zo’n relatie zo goed is en dat een leven lang blijft.

‘Oogcontact. Elkaars aanwezigheid. Blind vertrouwen. Honden zijn nooit boos op je, ze nemen je nooit iets kwalijk en kennen geen rancune. Ik vind dat erg leerzaam.

‘Wat zeg je nou? Ben jij een kattenman? Ach jee, dan snap jij dit niet. We houden erover op.’

Beeld Imageselect

Activiteit

Oceaanzeilen

‘Ik ben geboren in Bermuda, maar opgegroeid op de oceaan.’

Dat is niet overdreven: het gezin Frith woonde bijna de hele jaren zeventig, tot in de jaren tachtig, op de 15 meter lange oceaanzeilboot Moon. Ze bevoeren de hele Atlantische Oceaan.

‘Eigenlijk zou elke jongere een tijd op zee moeten zitten. Op de oceaan leer je hoe nietig je bent, hoe weinig je voorstelt. Je krijgt ongelooflijk veel respect voor Moeder Aarde. Het is de mooiste les in nederigheid die er is.’

Ja, ze doorstond ook zware stormen. Tijdens een ervan, ze moet een jaar of 16 geweest zijn, lag ze languit op de kajuitbodem te bidden, ‘al wist ik niet tot wie’. Haar grootste angst: ‘Dat mijn vader, die op het dek was, overboord zou slaan. Zonder hem waren we reddeloos verloren geweest.

‘De meest idyllische plek waar we een tijdje voor anker gingen, was een baai in Anguilla. Ik zie nog de kliffen vol pelikanen om ons heen. Als ik nu een meditatie beluister, en de opdracht krijg om in mijn hoofd naar een fijne plek te gaan, kies ik altijd díe plek.’

Beeld Yuri Smityuk / Getty

Schilder

Francesco Clemente

‘Ik schilder veel de laatste jaren. Figuratief. Terugkerend thema is de relatie tussen mens en dier, tussen mens en natuur. Als ik een schilder moet noemen die mijn stijl beïnvloed heeft, dan noem ik de Italiaan Francesco Clemente. Ik geloof dat hij vooral als een neo-expressionist te boek staat.

‘Ik houd van het figuratief symbolisme in zijn werk, de manier waarop hij het menselijk lichaam bestudeert. Hij onderzoekt vaak hoe menselijke activiteit zich verhoudt tot de natuur.

Clemente is in zijn werk ook veel bezig met dromen en seksualiteit. Ik minder, maar qua stijl voel ik me aan hem verwant.’

Francesco Clemente op zijn expositie-opening van “Palimpset" in de Schirn Kunsthalle Frankfurt. Beeld Getty Images

Film

Don’t Look Now (1973)

‘Films waarin op de een of andere manier een liefdesrelatie centraal staat, zijn er ontzettend veel, maar nooit is de liefde zo hartverscheurend verbeeld als in Don’t Look Now van Nicolas Roeg, met Donald Sutherland en Julie Christie.

‘Er zit een lange scène in waarin we heen en weer springen tussen een vrijpartij en het zwijgend voorbereiden van de avondmaaltijd. Daar zit alles in: zó is een langdurige relatie. De passie, de seks, maar ook het dagelijks delen van volstrekt onromantische rituelen.’

Dat alles wordt in de soms naargeestige thriller diep ondergedompeld in het onpeilbare verdriet om de dood van een kind.

‘Het is als moeder haast ondraaglijk om naar te kijken. De film speelt zich af in Venetië. Ik heb die stad nooit meer op dezelfde manier kunnen zien.’

Still uit Don't Look Now. Beeld Imageselect

Stem

Kate Bush

‘Mijn eerste liedjes schreef ik toen ik een jaar of 12 was. In die tijd ging ik op bezoek ging bij mijn nichtje in New York. Ik keek een beetje tegen haar op, als plattelandsmeisje van een eiland. Zij was stads, wereldwijs, ze had altijd de juiste smaak.

‘Ze liet me The Kick Inside horen, het debuut van Kate Bush. Die stem! Kate sloeg me volledig uit het lood. Dat je als meisje zulke gekke dingen met je stem kon doen, ik had er nooit over nagedacht.

‘Ik zette het album op een cassettebandje dat ik thuis de hele dag draaide. ‘Wat is dit voor hysterisch gekrijs?” vroeg mijn moeder. Mam, zei ik, je snapt er echt niks van.’

Tot dan toe had ze naar folk uit de jaren zeventig geluisterd: Joni Mitchell, Simon & Garfunkel, Cat Stevens, Judy Collins. En toen kwam Kate. ‘Wat zij me leerde is dit: je mag jezelf zijn. Er zijn geen spelregels. Je mag anders zingen dan anderen, Kate gaf me er toestemming voor.’

Kate Bush, zanger, songwriter en musicus. Beeld Getty Images

CV Heather Nova

1968 6 juli geboren in Bermuda als Heather Allison Frith

1989 afgestudeerd Rhode Island School for Visual Arts

1990 verhuizing naar Londen, debuut-EP These Walls

1993 debuutalbum Glow Stars

1994 doorbraakalbum Oyster

1998 succesvolste album Siren

2002 gedichtenbundel The Sorrowjoy

2003 album Storm met Mercury Rev

2004 terug naar Bermuda; geboorte zoon Sebastian

2008 akoestisch soloalbum The Jasmine Flower

2011 terugkeer naar elektrische sound

2019 tiende album Pearl, 25 jaar na Oyster

Heather Nova Beeld Oof Verschuren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden