de gidsBoekentips

De boeken zijn ook interessant, en wel hierom

Er verscheen deze week nog veel meer. Hier onze keus uit boeken die we ook graag even noemen.

Een opsomming van bizarre schoonheid

Beeld Avalon Pers

Natuurlijk kan hij het nog, al zegt hij in moedeloosheid dat het niet meer gaat: Geerten Meijsing (69) leverde met Nooit meer Kerstmis al klagend een geweldig Kerstverhaal af. Als jongenssopraantje in Haarlem zong hij mee in menig mis, en was zijn ambitie al grenzeloos: ‘Hoe kon ik de veelheid der dingen begrijpen, mijn verbeelding & mijn verlangen boven de kruisribgewelven van de basiliek en de grenzen van het universum uitstrekken?’ Hoofdschuddend roept hij alles terug, Kerstmis vroeger thuis, de ruim twintig jaren dat hij nabij Lucca ‘in een soort stalletje’ woonde tussen de wijngaarden en olijfbomen, de ogenschijnlijke bestendigheid van sommige essentiële dingen. Intussen maakt hij de lezer deelgenoot van het type lijstjes dat hij in zijn slapeloze uren aanlegt, een opsomming van een bizarre schoonheid: lijstjes van de honderd kerken binnen de muren van Lucca, van lekke banden met een DS, boomsoorten op Sicilië, en de onderscheiden kwaliteiten van zijn vriendinnen, zoals ‘poëzie’ – waartoe hij een ‘geheimzinnige afkomst’ en ‘croquet spelen op regenachtige dagen’ rekent. Dat is zelf poëzie. (Arjan Peters)

Geerten Meijsing: Nooit meer Kerstmis. Avalon Pers; € 40

 Abdolahs kortaffe zinnen doen de poëzie verdwijnen

Beeld Prometheus

‘Zayad Hawas was zijn geheugen kwijt. Hij was alles vergeten en wist niet meer wie hij was. Van zijn hele verleden had hij alleen deze naam en een geheim onthouden. Hij was eigenlijk de bekende Nederlandse egyptoloog professor Herman Raven. Zayed Hawas was een pseudoniem.’ Kader Abdolah windt er in Farao van de Vliet geen doekjes om. Oude man-geheugenverlies-geheim. Daar moet je het mee doen.

Er schuilt vast een poëtische vertelling in dit boek, over een ontroerende vriendschap tussen twee mannen – Zayed Hawas en de echte Egyptenaar Abdolkarim Ghasem – over vergetelheid, wandelingen, natte broeken en onhandig geklungel met een geheim dat in de kelder ligt. Maar Farao van de Vliet is dat niet. Het is alsof Abdolah een heel mooi boek van iemand anders navertelt in kortaffe zinnen waaruit eerst alle poëzie is weggehaald. Samen vormen ze het kale verhaal over het mooie verhaal dat er achter schuilt. Dit proza helpt je de tijd te doden tot je besluit maar eens naar bed te gaan, en op de trap naar boven ben je alweer vergeten waar het over ging. (Michel Maas)

Kader Abdolah: Farao van de Vliet. Prometheus; € 20,99

Luchtige thriller blijkt uiteindelijk hoogst urgent

Beeld Brooklyn

Michael Gregorius, ooit succesvol schrijver, is door een ongeluk verlamd geraakt en opgenomen in zorginstelling 4MeCare. Wat er precies is gebeurd kan hij zich alleen niet meer herinneren. Op een dag gaan ze hem weer eens opereren, en hij weet niet waaraan of waarom. Eigenlijk wil hij weg, terug naar huis, maar steeds wordt hij met vage praatjes afgewimpeld.

Geen informatie, geen uitweg: de nieuwe roman van Erik Nieuwenhuis doet alle Kafka-belletjes rinkelen. Sterk aan Niemand vertelt je hier ooit wat is dat Nieuwenhuis speelt met de verwachtingen die dat schept. Ja, de sfeer doet denken aan Het slot, of een satirische, neoliberale update daarvan (‘We willen dat u het bij ons naar uw zin heeft, meneer Gregorius. Het zal u misschien verbazen, maar 4MECare scoort inmiddels boven het landelijk gemiddelde.’). De ‘cliënten’ worden zoet gehouden met uitstekende maaltijden, speeluurtjes en klantbeoordelingsformulieren. Maar de verrassende ontknoping zet de roman en zijn personages in een compleet ander licht. Dan blijkt deze luchtige, vermakelijke thriller waarin de geheimen langzaam aan het licht komen, ineens verraderlijk en urgent. (Persis Bekkering)

Erik Nieuwenhuis: Niemand vertelt je hier ooit watBrooklyn; € 15,50

Grimmig-hilarisch boek over het bitter en zoet van de ouderdom

Beeld Prometheus

De hoofdpersonen van Howard Jacobsons roman Leef een beetje!  zijn allebei in de 90. Beryl Dusinbery is een scherp gebekte dame die graag treiterige opmerkingen maakt tegen haar zoons en haar twee verzorgers-met-een-migratieachtergrond. Ze is bezig haar uitgebreide liefdesverleden te boek te stellen en put daarbij rijkelijk uit haar verbeelding. Dat moet ook wel, want haar geheugen laat haar steeds meer in de steek: ze haalt zelfs haar zoons door elkaar. Shimi Carmelli heeft het tegenovergestelde probleem. Hij zou willen dat hij kon vergeten, met name die ene gebeurtenis in zijn jeugd. Shimi woont boven een Chinees restaurant, waar hij met zijn spelkaarten elke vrijdag de toekomst voorspelt voor een gezelschap weduwes dat hem adoreert. Hij loopt immers zonder rollator en kan zelfs zijn eigen gulp dichtmaken. Als Beryl en Shimi elkaar halverwege de roman ontmoeten bij een crematieplechtigheid, ontstaat een liefdesaffaire. Leef een beetje! is een grimmig-hilarisch boek over de pijnlijke kanten van intimiteit, de onontkoombaarheid van het verleden en het bitter en zoet van de ouderdom. (Hans Bouman)

Howard Jacobson: Leef een beetje! Uit het Engels vertaald door Peter Abelsen. Prometheus; € 25.

Een enthousiaste en kleurrijke lofzang op de Nederlandse taal

Beeld Wereldbibliotheek

De afgelopen jaren is al vaker de noodklok geluid over de benarde positie van het Nederlands op bijvoorbeeld universiteiten en in het bedrijfsleven. Lotte Jensen, Niek Pas, Daniël Rovers en Koen van Gulik stelden een bundel samen waarin pleitbezorgers van het Nederlands, van muzikant tot hoogleraar tot ondernemer hun zegje doen over onze taal in de breedste zin van het woord. De bijdragen variëren in lengte van enkele pagina’s tot een korte column, en in vorm van gedicht tot interview, de afkomst van de schrijvers is al even divers, evenals hun invalshoek.

Nergens wordt het een klaagzang, er klinkt eerder een verbazing in door over ons gebrek aan trots op onze taal, over het gemak waarmee het Nederlands in veel situaties terzijde wordt geschoven en over het krakkemikkige Engels dat ervoor in de plaats komt. Het ontbreken van al te veel gesomber is ook wel eens fijn. Against English is geen noodklok maar een vrolijk carillon dat een enthousiaste en kleurrijke lofzang op de Nederlandse taal tingelt. (Katinka Polderman)

Lotte Jensen, Niek Pas e.a.: Against English. Wereldbibliotheek; € 19,99

Arie Storms fascinatie voor de grens tussen werkelijkheid en fantasie

Beeld Prometheus

Alweer een nieuw avontuur van August Voois, het schrijvende alter ego van schrijver Arie Storm (1963). Net zoals in Maans stilte (2015) en Een diadeem van dauw (2017) liggen Voois en Storm in de clinch met feit en fictie, die in hun (fictionele) boeken nogal eens door elkaar worden gehaald. Is het niet met opzet door de schrijvers zelf dan door hun lezers – met de nodige ruzies en bekoelde relaties ten gevolg .

Zo ook in Storms elfde roman List en leed; werkelijkheid en fantasie lopen zozeer door elkaar dat er een persoonsverwisseling mogelijk is. Schrijver Storm neemt de plaats van de fictieve schrijver Voois in terwijl Voois Storms ‘echte’ leven overneemt. Dit gebeurt onder begeleiding van de firma List & Leed, specialist in ‘realiteitsreparaties’. Storm zet opnieuw een soort literaire boobytrap uit die de rekbaarheid van literatuur op de proef stelt. Wie niet goed oplet, loopt in de val en raakt de draad helemaal kwijt. Of verliest zijn geduld. Voor de lezer die geïnteresseerd is in de grens tussen feit en fictie is het een aardig gedachtenexperiment. (Bo van Houwelingen)

Arie Storm: List en leedPrometheus; 256 pagina’s; € 19,99

Met China werken is geen succes geworden, ziet Jonathan Holslag

Beeld Horizon

De Vlaamse politicoloog Jonathan Holslag veegt in zijn nieuwe boek De Nieuwe Zijderoute de mythe van tafel dat Europa profiteert van China’s opkomst. Juist niet, aldus Holslag: wij hebben onze historische welvaart uitgegeven aan goedkope Made in China-consumptiegoederen die na een tijdje weer worden weggedaan, terwijl China de duizenden miljarden aan handelsoverschot heeft geïnvesteerd met het oog op de lange termijn.

Die Chinese strategische blauwdruk is indrukwekkend. Nietsontziende economische expansie die vrijwel alles omvat en zich over vrijwel de hele wereld uitstrekt – Holslag schrijft het op als een onfeilbaar plan.

Zijn conclusie is voorspelbaar, maar blijft ontluisterend. Twintig jaar ‘geduldig en constructief’ met China werken is geen succes geworden. Behalve voor Beijing, dat geboden mogelijkheden benut en negeert wat China economisch niet uitkomt – zoals Europese wensen voor een eerlijker speelveld. Ondertussen blijft Europa zich in bochten wringen om het Chinees staatskapitalisme om te vormen tot iets wat op een westerse vrije markteconomie lijkt.

‘China speelt Go en wij spelen Twister,’ aldus Holslag, die pleit voor een nieuw evenwicht. Dat zoekt Brussel al jaren. Voorlopig zoeft China vooruit op het economisch strijdpad, terwijl Europa struikelend over zijn eigen verdeeldheid achter de feiten aanhobbelt. (Marije Vlaskamp)

Jonathan Holslag: De Nieuwe Zijderoute. Cmb publishers; € 21,99.

Een fraai beeld van het rijke Roomse missieverleden

Beeld Atlas Contact

Plotseling klonk er een enorme brul. De kleine Mar Oomen zag hoe haar opa met woeste gebaren de hele eettafel schoonveegde. Daarna was er een doodse stilte. Mar werd door haar moeder zachtjes naar buiten geduwd. Ze begreep er helemaal niets van. Pas jaren later, wanneer ze zich gaat verdiepen in familiedocumenten, krijgt ze een idee van wat er die dag gebeurde. Die documenten vormden de basis voor een indrukwekkende familiegeschiedenis, Missievaders, die tevens een fraai beeld oproept van het rijke roomse missieverleden. Mars grootvader Cas Oomen en zijn vrouw geloofden heilig in de katholieke missie-idealen. Jezelf opofferen voor het geloof, daar ging het om. Zelfs de jappenkampen en de val van het Nederlands bewind in Indonesië konden grootvader Cas daar niet van afbrengen. Zijn oudste zoon Dries (Mars vader) moest en zou in zijn voetsporen treden. Dat deed hij braaf. Tot hij het niet meer volhield. Op die fatale dag vertelde Dries zijn vader dat hij voortaan koos voor zijn gezin. Beide mannen zouden de botsing niet meer te boven komen. (Marcel Hulspas)

Mar Oomen: Missievaders. Atlas Contact; 302 pagina’s; € 22,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden