De Gids Eindexamen

De beste eindexamentips: weet wanneer je moet stoppen, vul altijd iets in en sla geen nacht over

Beeld anp

Je hebt twee weken zitten blokken. Of twee dagen. Of twee uur. Nu is het moment aangebroken dat het erop aan komt: de eindexamens. Hoe overleef je deze stressvolle tijd? Studeer je met muziek aan of uit? Drink je koffie of juist niet? De Volkskrant zet een aantal handige tips op een rij.

Pepmiddel: kies koffie, geen Ritalin

Cafeïne alleen blijkt de prestaties wel te verbeteren en zorgt voor een snellere reactietijd, wees recent onderzoek aan de universiteit van Tasmanië uit. Een kopje koffie voor het examen lijkt dus niet verkeerd.

Hoewel er ook scholieren zijn die hun heil zoeken bij sterkere pepmiddelen. Ruim 3 procent van de studenten gebruikt tijdens toetsperioden weleens Ritalin. Dit adhd-medicijn stimuleert de afgifte van dopamine en verhoogt de concentratie. Voor leerlingen tussen de 12 en 17 jaar ligt het gebruik op 1,2 procent, zo'n 20 duizend scholieren. Geen goed idee overigens, want het middel kan hartkloppingen, misselijkheid en hoge bloeddruk veroorzaken.

Beeld anp

Eten is belangrijk

Ook een goede voeding bevordert de academische prestaties. Vooral het ontbijt is belangrijk, stelt voedingsdeskundige Georgia W. Hodgkin van de Loma Linda Universiteit in Californië in een literatuuroverzicht. Zonder ontbijt zijn mensen langzamer en minder nauwkeurig, met name bij rekenopdrachten.

Uit cijfers van toetsinstituut Cito blijkt dat middelbare scholieren gemiddeld een zes halen voor hun eindexamens. Als leerlingen daarin verandering willen brengen, kunnen ze het best luisteren naar grootmoeders' advies: goed eten en op tijd naar bed.

De ochtend zelf: neem de tijd

Sta op een gewoon moment op en ontbijt normaal. Drink geen sloten koud water van tevoren, dat trekt alleen maar energie weg. Neem een ruimere marge voor je route naar school dan anders: op tijd komen is nu echt van belang.

Beeld anp

Weet wanneer je moet stoppen

Leer niet door tot het allerlaatst. Kennis stampen is vaak niet relevant. Je moet jezelf in staat stellen ter plekke opgaven op te lossen. Dat lukt beter als je fris bent dan wanneer je met een met een giga-slaaptekort de gymzaal binnenstrompelt.

Dus niet de nacht doorblokken?

Te lang wakker blijven voor een examen is een slecht idee. ‘Het stomste wat je kan doen’, zegt Gerard Kerkhof, emeritus hoogleraar psychofysiologie en slaap. ‘Hoe langer je wakker blijft, hoe slechter je gaat functioneren. Het lichaam maakt diverse hormoonachtige stoffen aan die het slaap-waakritme beïnvloeden. Een van de belangrijkste is adenosine’, zegt Kerkhof. Hoe langer je wakker bent, hoe hoger de adenosinespiegel. Adenosine is een zogeheten ‘remmende neurotransmitter’, wat betekent dat het je functioneren op alle fronten een beetje minder scherp maakt.

Heb je toch echt meer tijd om te studeren nodig, ga dan in elk geval even liggen. Pak de slaap het liefst op de vroege avond. ‘Bijvoorbeeld van acht tot tien uur, dan zit je mooi op het juiste moment van het circadiane ritme (de 24-uurs klok, red.)’, zegt Kerkhof. ‘In die eerste slaapperiode kom je in je diepe slaap, dan breek je de adenosine het snelst af. Na twee uur slaap heb je al meer dan vijftig procent afgebroken.’

En als je niet zo scherp bent, is er nog een aardige truc om het adenosinepeil een tijdje laag te houden: koffie drinken. De cafeïne omkapselt namelijk de receptoren waar de adenosine zich aan wil hechten. Ook best efficiënt. (Ianthe Sahadat)

Meer hierover weten? Lees het artikel hier.

Beeld anp

Vul altijd iets in

In 2006 vroeg de Volkskrant tips aan jongeren die zelf eindexamen hebben gedaan. Roy Slort(17) deed vmbo kaderberoeps aan het TOC in Den Helder, doet nu mts-plus, elektro, in Den Helder:

‘Gebruik de tijd, raffel het niet af als het niet hoeft. Maak eerst de vragen die je weet. Als er tijd over is, maak dan de opgaven die je eerst niet wist. Vaak weet je die in tweede instantie wel. Zo niet, schrijf toch maar wat op. Als je niks opschrijft, is de opgave in elk geval fout.’

Nog een tip: doe ook leuke dingen tussen het leren door. ‘Ga niet de hele dag leren, doe ook leuke dingen tussendoor. Uurtje leren, dan wat leuks, dan weer uurtje leren. Je slaat toch elke keer maar een klein beetje op. Met steeds een uurtje leren, houd je het meeste vast.’

Beeld anp

Mobieltje weg

Apparaten zijn gemaakt om te multitasken, mensen niet. Tal van neurowetenschappers schreven de laatste jaren over het thema. De multitaskende mens is een mythe. Concentratie werkt als breindoping, volgens de Amerikaanse wiskundige Cal Newport en schrijver van het boek Diep werk, dat vorig jaar verscheen. Hij breekt in het boek een lans voor onafgebroken geconcentreerd breinwerk en legt uit hoe je dat bereikt. De grootste stoorzenders? E-mail en telefoon. Voor scholieren geldt vooral het laatste.

Waarom is steeds tussendoor op je telefoon kijken zo slecht? Als je denkt dat je multitaskt, schakel je met je aandacht heen en weer tussen verschillende taken. Telkens als je wegkijkt, naar je inbox of je telefoon, maak je een klein uitstapje uit je concentratiezone en dat zorgt voor wat neurowetenschappers attention residue noemen. Bij elke schakeling blijft als het ware een beetje aandacht bij de vorige taak hangen. Het schijnt dat je zelfs enkele IQ-punten verliest door deze manier van werken. (Ianthe Sahadat)

Meer hierover weten? Lees het hele artikel hier.

Beeld anp

Kauwen maar

Smakkend kauwgom kauwen in het eindexamenlokaal wordt waarschijnlijk niet erg gewaardeerd, maar al dat kauwen heeft wel degelijk effecten op onze prestaties. Vanuit het biologische mechanisme is er zeker iets te zeggen vóór de effecten van kauwen, zegt Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit. ‘Als we kauwen, gaat de hartslag omhoog en neemt de doorbloeding toe. Bijvoorbeeld in de hersenstam, die verantwoordelijk is voor de activatie van hersenfuncties. Logisch dus dat de aandacht en de alertheid toenemen.’

Ook zou de steeds maar herhalende beweging van het kauwen een reden kunnen zijn voor betere prestaties: mensen doen vaker aan repetitieve handelingen als ze zich concentreren, zoals het klikken van een pen of het plukken aan haren.

Er valt vooral iets te zeggen voor kauwgum tijdens het blokken, als er veel stof moet worden opgenomen. Een taak waarbij proefpersonen op de korte termijn iets moeten onthouden, zoals de plek van een blokje in een raster, lukt bijvoorbeeld beter bij degenen die kauwgom kauwen. Ook de alertheid gaat door het kauwen omhoog, waardoor kauwgomkauwers een kortere reactietijd hebben. (Rineke Voogt)

Meer hierover weten? Lees het hele artikel hier. 

Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden