Dagjesmensen worden nachtuilen voor het Paleis op de Dam

Ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van Willem-Alexander was het Paleis op de Dam vijftig uur achtereen open voor het publiek. Midden in de nacht je vergapen aan de afstudeerscriptie van de koning.

Een bezoeker maakt een foto in het Paleis op de Dam. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

Het is drie uur 's nachts als Yurika en Zaza nog even samen op de foto gaan voor het Paleis op de Dam. De twee jonge vrouwen zijn opgeroeid in Amsterdam, maar waren nog nooit binnen geweest. Toen ze hoorden dat het gebouw ter er van koning Willem-Alexanders kroonjaar dit weekend 50 uur aaneen opengesteld zou zijn, grepen ze hun kans. Alleen in de nacht bleek er nog plek.

Dat het paleis bijna elke dag open is, zolang er geen staatsbezoeken zijn, is nieuws voor hen. 'En ook nog gratis voor Museumjaarkaarthouders? Dat meen je niet! Zijn we daarvoor opgebleven!'

Het kolossale gebouw - dat in 1655 als stadhuis werd opgeleverd en paleis werd nadat Lodewijk Napoleon het confisqueerde - doet uit zichzelf dan ook bitter weinig moeite om bezoekers te lokken. De kleine toegang op de Dam is zo weggestopt dat doorgaans slechts toeristen met een reisgids de weg naar binnen weten te vinden.

Dus nu de jubilerende Willem-Alexander het paleis zo nadrukkelijk opengooit, stromen ook de Nederlanders ineens toe. Binnen de kortste keren waren alle christelijke uren volgeboekt - en velen op de nacht aangewezen.

Van heinde en verre blijft een bonte stoet de hele nacht rustig door het paleis stromen. Een vrouw maakt om drie uur nog foto's van de hemelbedden en kroonluchters, terwijl haar man ongeduldig wordt. 'We moeten nog terug naar Zwolle.' Een gesluierde dame duwt midden in de nacht een piepende buggy langs de royaal gedekte tafel in de grootste zaal, de Burgerzaal. Haar kind slaapt door.

De bezoekers worden vanwege het kroonjaar van de koning extra in de watten gelegd. De hele nacht zijn er optredens van muzikanten die hits uit de afgelopen 50 jaar ten gehore brengen. Zo staat een volledig Aziatisch strijkkwartet van het Amsterdams Conservatorium Ritme van de regen van Rob de Nijs te spelen. De cello en altviool tokkelen de regendruppels.

De verjaardagstentoonstelling bestaat uit vijf glazen tuinkasjes in de brede gangen. Elk gevuld met een conversationpiece uit een decennium van de koning. De voorwerpen uit het leven van Willem-Alexander spelen de hoofdrol. Zoals zijn wieg, zijn scriptie met daarop handgeschreven 'def. versie'. En voor velen een hoogtepunt: de trouwjurk van Máxima. Daaromheen andere spraakmakende spullen uit het tijdvak. Vooral trotsmakende zoals medailles, een shirt van Cruijff, het ruimtepak van Wubbo Ockels en de Nobelprijs van Ben Feringa. Naast een zetel uit de 'nieuwe' Tweede Kamer staat ook een minder glorieus voorwerp: een helm van Dutchbat.

Een lakei geeft uitleg aan dagjesmensen in het Paleis. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

'De Hupskees'

Juist voor deze extra's zijn Huub (58) en Kees (74) gekomen. Opgewekt vertelt het echtpaar - dat onder vrienden bekendstaat als 'de Hupskees' - dat het wachten tot 2 uur heel gezellig was. De tong is al wat dubbel, de wangen boven hun lange baarden gloeien rood. Snel stappen ze langs de koninklijke portretten in de stijlkamers. 'Die hebben we met onze Museumjaarkaart al eens bekeken'.

Hun aandacht gaat uit naar de ietwat lukraak ogende verzameling spullen achter de het glas. Huub is vooral enthousiast over de flipperkast waarop Willem-Alexander, Friso en Constantijn elkaar tijdens hun tienerjaren op Huis ten Bosch bestreden. Huub: 'Een mooi exemplaar. Ik speel dagelijks in onze stamkroeg, ik heb veel highscores op mijn naam.'

Kees kijkt verderop vol ontzag naar de opgezette stier Herman. 'Wat is-ie groot! Ik ben niet per se tegen genetische manipulatie maar je moet er wel voorzichtig mee zijn.'

Foto's worden genomen in een vertrek in het paleis. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

'Oh, kijk: de guldenbriefjes.'

'Ja, met de euro zijn we er niet op vooruit gegaan.'

En dan de taart ter ere van de eerste homohuwelijken in Amsterdam.

'Twee van die jongens kennen we, een is al overleden.'

'We zijn er veel kwijtgeraakt.'

En zo staan ze alweer bij de laatste vitrine. Met daarin onder meer de scepter, kroon en rijksappel, die tijdens de kroning in 2013 achter Willem-Alexander op kussentjes werden gedragen. Kees: 'Hartstikke nep, dat zie je meteen.'

'Eigenlijk zijn wij republikeinen', zegt hij tegen een dame die een zaaltje bewaakt.

'Maar als we dan toch een monarchie hebben, kunnen we er maar beter een feestje van maken', zegt de dame. Dat vindt Kees ook.

Huub: 'Ik vond het een leuke avond.'

Wegens de grote toeloop is de tentoonstelling ook de komende week nog te bezichtigen - zij het alleen overdag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden