de gids werk en carrière

Bij deze bedrijven moet je stil zijn onder werktijd: ‘Ik krijg veel meer gedaan’

Met een glijbaan het kantoor binnenroetsjen, een yogales tijdens de lunchpauze of zelf bepalen hoe vaak je op vakantie gaat. Bedrijven experimenteren volop met maatregelen die gelukkigere én productievere werknemers moeten opleveren. De Gids onderzoekt wat we daarvan kunnen leren. Deze keer: stilte-uren op het werk.

Het 'Broedgebied' van Moneybird: het gedeelte waar je niet mag praten. Beeld Laurens Kuipers

Wat is het?

Vaak gehoorde uitspraak: ‘Ik werk even een dag thuis, want ik moet nog iets afmaken.’ Blijkbaar is de kantooromgeving, zeker met de opkomst van kantoortuinen, totaal ongeschikt om geconcentreerd te kunnen werken. Er wordt continu gebeld of je wordt uit je concentratie gehaald door vragen of geklets van collega’s tussendoor. Gelukkig zijn er koptelefoons die geluid reduceren. Handig natuurlijk, maar vooral ook: symptoombestrijding. Steeds meer bedrijven experimenteren daarom met stilte-uren op het werk. Een moment op de dag waarop er even helemaal niet gepraat mag worden.

Wie doen het?

Hoeveel bedrijven een stilte-uur inlassen, is onbekend. Maar al googelend kom je flink wat bedrijven tegen die zo’n concentratie-uurtje hebben ingesteld. In België werd in 2017 zelfs Stille Dinsdag in het leven geroepen. Een dagdeel in de week waarop er even helemaal niet gecommuniceerd mag worden en er ook een mailverbod is.

Energy Up, een adviesbureau in vitaliteit en energie, adviseert bedrijven geregeld om een stilte-uur in te lassen. Bij het bedrijf zelf mag dagelijks tussen 10 en 12 ook niet worden gesproken. Bij Moneybird, dat boekhoudpakketten aanbiedt, gaan ze nog extremer te werk: daar wordt in principe in volledige stilte gewerkt. Het werkgedeelte wordt ‘broedgebied’ genoemd. Wil je iets bespreken met collega’s, dan loop je naar het ‘kwetternest’, waar ook de koffieautomaat staat.

Het 'Kwetternest' bij Moneybird, waar werknemers wel mogen praten. Beeld Laurens Kuipers

Waarom bieden bedrijven het aan?

Juliette van Hessen, een van de oprichters van Energy Up, komt uit de corporate wereld en zag veel mensen om haar heen omvallen door vermoeidheid, vertelt ze. ‘Zelf deed ik ook mee aan die ratrace. Ik merkte dat ik ’s avonds constant moe was en het lukte me niet om op te laden. Ik ben me toen gaan verdiepen in vitaliteit en energie. Omdat je geest erg belangrijk is voor je energieniveau ben ik gaan nadenken over hoe je die tot rust brengt.’

Een van de manieren waarop Energy Up dat teweeg wil brengen, is door middel van twee stilte-uren in de ochtend. ‘We werken met zijn achten aan een lange tafel, in die twee uren kun je echt geconcentreerd werken. Reden voor dit stilteblok is dat het vaak een minuut of tien duurt voordat je gefocust bent en in een flow zit. Als je constant wordt gestoord, kost het veel energie om die concentratie terug te vinden. Dat is vermoeiend.’

Daarbij zijn de meeste vragen onnodige vragen, zegt Van Hessen. ‘Als je in een stilte-uur een vraag hebt, ga je zelf op zoek naar het antwoord. Wat je ook merkt, is dat mensen na de stilte-uren vragen geclusterd stellen: ze sparen ze op. Dat is veel efficiënter.’

Werkt het?

Het Center for People and Buildings in Delft onderzoekt sinds 2000 hoe mensen kantoren ervaren. Uit onderzoek onder 10 duizend mensen blijkt dat 43 procent van de gebruikers van kantoortuinen ontevreden is over de concentratiemogelijkheden.

Jan Gerard Hoendervanger van de Hanzehogeschool Groningen doet onderzoek naar de psychologische aspecten van activiteitgerelateerde werkomgevingen. Oftewel: kantoren waar verschillende ruimtes zijn voor de activiteit die je op dat moment uitvoert (telefoneren, overleg, etc.). Hij begrijpt de opkomst van het stilte-uur als geen ander. ‘Tegenwoordig ligt in kantoorgebouwen de nadruk op communicatie, zowel face-to-face als online. Daarom wordt er gewerkt in open ruimtes en zijn er vaak maar weinig plekken waar je je kunt terugtrekken. Probleem hierbij is dat het werk waarbij je geconcentreerd moet zijn, hierdoor in het gedrang komt. En dat terwijl werknemers aangeven dat gemiddeld 50 procent van hun bureauwerkzaamheden concentratie vereist.’

Stilte-uren hebben een positieve kant, vindt de promovendus. ‘Het doet iets met de bewustwording’, legt hij uit. ‘Als werknemers merken dat er tijdens zo’n stilte-uur veel uit hun vingers komt, zoeken ze op een dag misschien wel vaker de stilte op – als de ruimte zich daarvoor leent, natuurlijk.’

Wat Hoendervanger lastig vindt, is dat de maatregel ook wel beperkend is. ‘Je moet precies op dat moment geconcentreerd werken, maar misschien komt dat helemaal niet uit. Of is het niet het moment van de dag waarop jij het meest gefocust bent.’

Liever zou Hoendervanger zien dat werkruimtes worden aangepast. Er moeten meer plekken komen waar je in stilte kunt werken, zegt hij. ‘Voor mensen die veel concentratiewerk doen, zou het eigenlijk omgedraaid moeten worden. Je hebt een stille werkruimte en zodra je wilt communiceren, ga je naar de communicatieruimte toe.’ Zo bezien is Moneybird dus goed bezig.

Een stilteruimte hoeft dan ook niet per se eenpersoons te zijn, zegt Hoendervanger. ‘Bij sommige bedrijven zie je dat ze een bibliotheekruimte hebben ingericht. Dat is een prima variant; mensen die geconcentreerd willen werken, zoeken die ruimte op. En omdat je er samen zit, stimuleer je elkaar ook om de concentratie vast te houden. Een stuk beter dan stiltehokjes die vaak weinig zuurstof hebben of geen uitzicht.’

Ervaringsdeskundige?

Jorieke Levink (34), organisatiespecialist bij Moneybird, moest aanvankelijk even wennen aan de volledige stilte bij haar huidige werkgever. ‘Ik kom bij een bedrijf vandaan waar altijd de muziek aanstond, continu gebeld werd en veel klanten langskwamen. Het heeft me ongeveer een maand gekost om te wennen aan de rust, maar nu zie ik er de voordelen van. Ik heb het idee dat ik veel meer gedaan krijg op een dag.’

Communiceren doen ze bij Moneybird veelal via het online-communicatieprogramma Slack. Voordeel daaraan is dat je het kunt inrichten zoals je zelf wilt, zegt Levink. ‘Ik heb mijn notificaties uitgezet en kijk op gezette tijden of er berichten zijn.’

Maar hoe zit het dan met werkzaamheden die à la minute moeten gebeuren? Die zijn er eigenlijk nooit, zegt Levink. ‘Tenzij er een storing is. Alsnog proberen we het dan eerst via Slack, maar als je na vijf minuten nog niets hebt gehoord, is langslopen de enige optie.’

Saai is het volgens Levink ook niet. ‘Je kunt altijd de gezelligheid opzoeken in het Kwetternest. Soms gaan mensen daar ook even aan de bar of op een bank zitten werken.’

Gidsoordeel?

Ook wij kunnen wel wat rust gebruiken op de werkvloer en gaan het stilte-uurexperiment graag aan. Maar een hele dag stil zijn, zoals bij Moneybird, lijkt ons toch nèt even te ongezellig en onpraktisch.

Dit was de zevende aflevering over wat je kunt leren van andere bedrijfsculturen. Eerder schreven we al over mediteren op het werk.  Het nut van remote working. Een dutje onder werktijd, de stressverminderde werking van een kantoordier, het uitstervende fenomeen de bedrijfscrèche en theaterbezoek op kosten van de baas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden