Beter/Leven Lachband

Beter/Leven: Maakt een lachband het leuker om naar comedyseries te kijken?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. De vraag van deze week: maakt een lachband comedyseries leuker?

"Maakt het lachbandje comedyseries leuker om te kijken?" Beeld Daantje Bons

De lachband is een uitvinding uit de jaren vijftig. Charley Douglass, geluidstechnicus bij de Amerikaanse tv-zender CBS, ergerde zich aan het livepubliek bij sitcoms. Ze lachten op verkeerde momenten, te hard of te zacht. Douglass nam het heft in eigen hand en begon vooraf opgenomen gelach onder series te zetten.

De decennia daarna volgden seriemakers massaal zijn voorbeeld. Het studiopubliek verdween niet, maar hun reactie werd flink gepimpt. Al kwam er soms geen kijker aan te pas: zelfs tekenserie The Flintstones gebruikte een lachband. Voegt het horen van andermans lach iets toe aan onze kijkervaring? Gaan we er sneller door lachen of vinden we een show grappiger?

Psycholoog Sibe Doosje (Universiteit Utrecht), die onderzoek doet naar humor, vindt het niet gek dat mensen ooit hebben bedacht gelach onder series te zetten voor een extra komisch effect. Lachen is een typisch sociale activiteit, dat doe je samen. ‘Dat begint al als baby, lachen is heel belangrijk in het contact tussen ouder en kind.’ Vanuit de wieg schateren naar volwassenen, en zien dat die volwassenen teruglachen, is het eerste positieve contact dat we hebben. Dat vormt de basis voor de rest van ons leven.

Lachen is echt aanstekelijk, blijkt uit diverse studies. Test het zelf maar door ‘Quadruplet babies laughing’ op YouTube op te zoeken. Achter de camera staat de vader – waarschijnlijk – gekke bekken te trekken, in beeld schatert een vierling het uit. Doosje: ‘Als kijker heb je automatisch de neiging om mee te lachen, dat is een vrij basale reflex.’

Alleen al het horen van een lach is besmettelijk, toonde de Amerikaanse lachonderzoeker Robert Provine begin jaren negentig aan. Hij liet 128 proefpersonen luisteren naar een ‘lachdoos’, een speeltje. De meerderheid moest er op z’n minst van glimlachen. Ten minste, de eerste keer. Bij de tiende keer was voor bijna iedereen de lol er wel af.

Gelukkig zijn lachbandjes iets gevarieerder dan lachspeeltjes, dus er is best kans dat we als kijker meelachen. Of we een serie er ook beter door waarderen is minder goed onderzocht. Studies uit de jaren zeventig vonden tegenstrijdige resultaten. In 2009 pakten onderzoekers van de Cleveland Universiteit het onderwerp opnieuw op. Proefpersonen keken naar The Andy Griffith Show, met of zonder lachband. Bij drie afleveringen maakte het amper verschil, maar bij een vierde trad een verrassend effect op: kijkers vonden deze met lachbandje mínder leuk. De onderzoekers bekeken die aflevering nog eens goed en concludeerden dat deze grappiger was dan de andere drie, met een complexer verhaal en meer satire.

Die bevinding sluit aan bij een recente Duitse studie met korte, humoristische filmpjes. Proefpersonen vonden alle filmpjes grappiger met lachband erbij, maar het voegde het meest toe bij fragmenten die van zichzelf niet zo héél grappig waren. De onderzoekers keken overigens ook of schreeuwgeluiden angst verhoogden bij enge filmpjes, maar dat liet kijkers koud.

Van toegevoegde waarde of niet, inmiddels heeft de lachband voor velen iets oubolligs. Nieuwere series als Modern Family en The Office gebruiken het niet meer, al ligt dat waarschijnlijk aan de stijl. Ze moeten documentaireachtig ogen, daar past geen achtergrondgelach bij. Ook komische dramaseries als Master of None en Orange is the New Black kunnen prima zonder.

In traditionelere sitcoms als The Big Bang Theory is het geschater nog wel te horen, afkomstig van een livepubliek. Dat is misschien maar goed ook. Op internet staan fragmenten uit de serie zonder lachgeluiden. Dat wordt best snel ongemakkelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden