Beschaafd buitengaats

Cruisereder Holland America Line mikt op welgemanierde passagiers, die een klassiek concert kunnen waarderen en niet bang zijn voor de sommelier. Het nieuwe schip Koningsdam stuwt het niveau verder op.

Lidodek aan boord van de Koningsdam, het jongste schip van de Holland America Line. Beeld Noël van Bemmel

Dat is het leuke van een cruiseschip: elke ochtend is je uitzicht anders. Trek de gordijnen naar het balkon open en je tuurt naar het kasteel van Cartagena, de rotskust van Corsica of de containerhaven van Rome. Dat is een belangrijke reden waarom het aantal cruiseschepen blijft groeien: veel vakantiegangers vinden het fijn steden en landen te bezoeken zonder hun koffer uit te hoeven pakken. Wat ook meespeelt: onderweg kunnen de kinderen naar het zwembad, moeder naar de sportclub, vader naar de spa en oma naar de bar.

De Amerikaanse cruisereder Holland America Line (HAL) mikt traditioneel op het midden. Niet de grootste schepen en niet de duurste. Geen megaglijbanen of klimparadijs op het dek en ook geen butlers die je schoenen poetsen. Aan boord van het nieuwste schip, MS Koningsdam, dit jaar gedoopt door koningin Máxima, kun je bitterballen bestellen in het Dutch café, maar ook oesters in de Pinnacle Grill. De pianist speelt nog steeds Billy Joel, maar er staat ook een bluesband te jammen en in het theater klinkt een aria.

B.B. King's Blues Club uit Memphis. Beeld Noël van Bemmel
De MS Koningsdam in het Spaanse Cartagena. Beeld Noël van Bemmel

Zelf wijn samenstellen

'Hi! Ik ben Alee uit Seattle', zegt een jonge vrouwelijke sommelier. 'Welkom in Blend, jullie kans om een dag wijnmaker te zijn.' De Koningsdam is het eerste cruiseschip waarop passagiers zelf hun wijn kunnen samenstellen. We gorgelen vlijtig met vijf soorten druivennat, maken aantekeningen, beginnen te mengen en noteren verhoudingen. Alee: 'Je wil fluwelig? Hmm, probeer dan 10 procent minder franc en schroef de sauvignon wat op.' Zo'n mengcursus kost wel 129 dollar extra, maar het resultaat kan mee in een fles met eigen etiket.

Een cruiseschip als de Koningsdam (297 meter) kost al gauw 600 miljoen euro, schatten deskundigen. Aan boord verzorgen 1.100 bemanningsleden maximaal 2.600 passagiers. De kosten moet de reder terugverdienen met passagegeld (reken op 1.000 euro per week), drankverkoop, speciale restaurants die een opslag vragen, het casino, de spa en de verkoop van taxfree producten en walexcursies. 'We letten vooral op de kwaliteit van de bestemmingen, het eten aan boord en de shows', zegt cruisedirecteur Jonathan Rogers tijdens de maidentrip van het schip.

Sommelier in de Pinnacle Grill. Beeld Noël van Bemmel
Musici van het Lincoln Center in New York. Beeld Noël van Bemmel

De koks zijn zeker ambitieus. Het elegante hoofdrestaurant biedt een vijfgangendiner met bijpassende wijnen, het buffetrestaurant op het Lidodek biedt verse wokgerechten en pasta's en de New York Deli aan het zwembad serveert bioburgers. Tegen extra betaling eet je fruits de mer in de Franse brasserie of szechuangarnalen met Thaise basilicum in het Aziatische restaurant op het hoogste dek. Eenmaal per cruise serveert het schip tegen meerprijs een menu van de Nederlandse topkok Jonnie Boer (zie links).

Het vermaak is ook stijlvol. Negeer het rokerige casino en het optreden van twee pianisten die evergreens spelen en grappen maken; de reder werkt ook samen met gerenommeerde gezelschappen. In het Lincoln Center Stage luisteren passagiers muisstil naar jonge klassieke musici die zijn geselecteerd door het Lincoln Center in New York. Op het Lidodek begint een natuurfilm van BBC Earth, begeleid door een live-orkest. In het hightechtheater met enorme videoschermen klinkt een ABBA-medley, en soms klinkt daar ook opera. Na afloop kun je dansen in B.B. King's Blues Club, verzorgd door de gelijknamige club in Memphis.

Voetballen op dek 11. Beeld Noël van Bemmel

Excursies

Alleen op het gebied van excursies ontbreekt het aan ambitie. Zo biedt de reder in Málaga een bustocht langs kathedraal en kasteel of een shuttle naar de plaatselijke koopgoot waar koelkastmagneten en Starbuckskoffie domineren. En dat terwijl in Málaga het ene na het ander interessante museum opent en volksbuurten opbloeien dankzij kunstenaars. We bezoeken dus maar op eigen kracht de nieuwe dependance van het Centre Pompidou. In Barcelona houdt de hippe wijk Poblenou open huis: overal gratis tentoonstellingen, voorstellingen, streetfood en lindy-hopdansers op straat. Maar de excursiebalie weet van niets.

De oversteek naar Rome biedt ruimte voor ouderwetse cruise-romantiek. Dan hoef je een dagje niet om 9 uur 's ochtends in de rij te staan voor de excursies. Op zeedagen als deze kun je uitslapen, naar de horizon staren vanaf je balkon, een spelletje shuffleboard spelen met een ouder stel uit Oklahoma, een massage nemen en wellicht 's avonds uit eten in je mooiste kleren. Niks mis mee, zo'n hele dag op zee.

De thuishaven van de MS Koningsdam is Amsterdam. Een week naar de Noorse fjorden begint bij euro 999, een 16-daagse cruise in de Middellandse Zee kost minstens euro 2.499.

hollandamerica.com

Koopjesmarkt op het Lidodek. Beeld Noël van Bemmel
Beeld Noël van Bemmel

Mac van Dinther eet aan boord van de Koningsdam:

Waar zitten we?

In de Pinnacle Grill, een van de handvol restaurants op de MS Koningsdam. Er is ook een Franse visbrasserie, een Aziatisch restaurant, een Italiaanse eettent, een afhaalbuffet en een New York Deli & Pizza. De Pinnacle Grill is de chicste van het stel. Op de vloer ligt zeeblauw tapijt, de wanden zijn van glimmend gepolitoerd hout, licht komt van lampen met gele steentjes die als luchtbellen aan het plafond hangen. De stoelen zijn loodzwaar, die kunnen een stormpje aan.

Wat eten we?

De Pinnacle Grill grossiert normaliter in 'steakhouse favourites'. Maar op luxe cruises wordt het restaurant een keer per week omgedoopt voor de Taste of De Librije-avond met gerechten van Jonnie Boer. Daarvoor moet je wel bijbetalen.

Jonnie Boer: wie is dat ook alweer?

Van stropersjongen uit Giethoorn tot topkok, dat is het verhaal van Jonnie Boer, die met zijn vrouw Thérèse een hoog aangeschreven restaurant drijft in Zwolle. De Librije heeft al ruim tien jaar de maximale drie Michelinsterren en staat in de top-50 van beste restaurants ter wereld. Hij is ook een kok met een duidelijk Nederlandse signatuur: een van de eersten die begon te koken met ingrediënten uit zijn omgeving. Dat maakt hem tot een logische keuze voor de schepen van de Holland America Line (HAL) die Nederland als thuisbasis hebben.

Boer kookt ook op de MS Rotterdam en de MS Eurodam, twee andere HAL-schepen. Hij stelt daarbij wel een harde voorwaarde: de Taste of De Librije-avonden mogen alleen worden gehouden als de schepen in Europese wateren zijn. Daarbuiten kan hij niet instaan voor de kwaliteit van de aangevoerde ingrediënten.

Topkoks zijn controlfreaks. Hoe doen ze dat met de koks aan boord?

Koks die op de Librije-avonden koken, worden gedrild in Zwolle. Het restaurant wordt speciaal voor de avond in Librije-sferen gebracht. Zo lopen alle obers in zwart pak met het Librijelogo op de borst: een kruidentuiltje van watermunt, pimpernel, wilde look en klaverzuring.

Wat schaft de pot?

Het menu varieert. Wat er vooral geserveerd zal worden, zijn klassiekers uit de Librije-keuken. Op de openingsavond waren dat Oysters on the Beach (oester met ganzenlever), langoustines met boemboe, kombucha en jus van snijbonen, duif met hazelnoot en koolrabi en 'uit elkaar gerukte appeltaart'.

Smaakt het?

Wat uit de keuken van de Librije komt, is nooit verkeerd. Maar op de langoustine na, zijn het wel gerechten met een baard. Ganzenlever gekneed in de vorm van een oester en een gedemonteerde appeltaart. Jaren geleden was dat helemaal wow, nu voelt het gedateerd. In De Librije zelf wordt zoiets allang niet meer geserveerd, daar zijn ze alweer verder. Het is een tegemoetkoming aan het cruisepubliek dat wat eetvoorkeuren betreft eerder behoudzuchtig dan avant-gardistisch is. Dus gaan de chefs voor de veilige keuzen: gerechten die beproefd zijn. Begrijpelijk, maar ook wel een beetje jammer. Wie De Librije echt wil proeven, moet naar Zwolle. Maar voor de meeste cruisegasten is dat een paar bruggen te ver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden