Bereid je voor op financieel mindere tijden: doe een ‘geldrampoefening’

Door de coronacrisis krijgen veel mensen het financieel zwaar. Hoe kun je je voorbereiden op deze economisch mindere tijden?

De meeste geldstress ontstaat niet door gebrek aan geld, maar door onzekerheid over je situatie.Beeld Krista van der Niet

Raak niet in paniek

‘Ik zie vaak dat mensen gaan besparen op de verkeerde dingen’, vertelt accountant Marjan Heemskerk die op haar blog The Happy Financial al jaren schrijft over persoonlijke financiën. ‘Ze raken in paniek en verkopen hun aandelen of ze beknibbelen op het onderhoud van hun auto. Als je een onderdeel van je auto niet laat vervangen dan krijg je dat later dubbel terug. Dat is niet slim.’

Mensen denken vaak onterecht dat ze moeten besparen op de grote dingen, zoals het contract van hun energiemaatschappij of hun auto, vertelt journalist en besparingsdeskundige Marieke Henselmans. ‘Dat zijn allemaal eenmalige besparingen. Juist de kleine besparingen maken opgeteld het verschil, zoals zuinig boodschappen doen. Je staat vaak in de supermarkt, die bezuinigen keren steeds terug.’

Oefen een financiële ramp

‘Houd een geldrampoefening’, adviseren Henselmans en financieel journalist en econoom Erica Verdegaal in hun boek Crisis. Wat te doen? Van rood naar groen. Door een maand lang te leven van de helft van het bedrag dat je normaal uitgeeft aan je variabele lasten, zoals boodschappen, kleding, horeca, cadeautjes en uitjes, leer je veel over je eigen financiën en maak je jezelf weerbaarder. ‘Voor alle rampen zijn oefeningen, of het nou gaat om een brandoefening of iemand reanimeren’, zegt Henselmans. ‘Dat oefenen is nodig, omdat je anders door stress bevriest, zo werken onze hersenen nou eenmaal. Je een beetje inlezen is niet voldoende om gedrag daadwerkelijk te veranderen, je moet het toepassen.’ Het werkt net zo op het gebied van je budget. ‘Door een geldrampoefening te houden, wordt er een paadje gebaand in je hersenen, zodat je weet wat je te doen staat mocht het een keer echt nodig zijn. Je vormt als het ware een draaiboek. Hope for the best, prepare for the worst.’

Mensen die niet goed weten hoe hoog hun variabele lasten zijn, kunnen het bedrag aanhouden van iemand die in de schuldsanering zit. ‘Die krijgen 60 euro per week om van te leven, plus vijftien euro voor de tweede volwassene in het huishouden, tien euro voor een kind en vijf euro voor een hond.’

Misschien dat dit bedrag flink schrikken is, maar volgens Henselmans blijkt dat je altijd met veel minder kan dan je denkt. ‘Er kan vaak nog best wat vanaf. Als je in de financiële gevarenzone komt dan kun je je inkomen vergroten, maar dat is lastig te beïnvloeden. Waar je altijd zelf de baas over bent zijn je uitgaven. We onderschatten hoeveel je kunt besparen in de supermarkt.’

Handige bespaartips voor huis-tuin-keuken:
-  Een maaltijdplan om geld te besparen kennen we. Maar een kledingplan werkt ook. ‘Als volwassene groei ik niet meer, dus voor mij is het verstandig om winterjassen en schoenen in de uitverkoop te halen aan het einde van het seizoen’, zegt Eline Mergen van Mergendise.nl. 
- Een andere slimme manier om geld te besparen is eens te kijken naar alle abonnementen die je hebt. Marjan Heemskerk: ‘Lees je een tijdschrift? Haast al die artikelen kan je online gratis vinden! Luister je naar Spotify? Je kan Spotify ook gratis te beluisteren en YouTube heeft ook hele muziekcollecties!’
- Groente en fruit behouden hun vitaminen wanneer ze bevroren zijn. ‘Ik heb bijvoorbeeld altijd doperwten en spinazie in de diepvries liggen’, zegt Heemskerk. ‘Hiermee kan ik iets makkelijks maken zonder een extra keer naar de supermarkt te hoeven gaan.’ Meer bespaartips vind je hier.

Schep helderheid door je situatie te kennen

‘Het is belangrijk om voor jezelf te kijken hoe je er financieel voorstaat’, zegt Heemskerk. ‘Vraag je af: wat kan er bij mij misgaan? Hoe groot is de kans dat ik mijn baan verlies? Als je in het onderwijs werkt is je baanzekerheid op dit moment groter dan wanneer je werkzaam bent in de horeca.’

Dat klinkt heel suf, maar vaak is onduidelijkheid de grootste bron van geldstress en niet het tekort aan geld zelf. ‘Veel mensen staan er minder slecht voor dan ze zelf denken. Als jij duidelijkheid hebt over je geldzaken, door je inkomsten en uitgaven te weten, dan geeft dat veel rust.’ Zoals we dagelijks de Instagram-app of nieuws-app openen om een beetje rond te scrollen, zo zouden we ook onze bankieren-app moeten behandelen, vindt Heemskerk. ‘Gewoon even openen, kijken welk bedrag er is afgeschreven, wat valt er op?’

Dit financiële overzicht ontbreekt bij veel mensen. ‘Dat mensen zich niet verdiepen in hun financiële situatie is vaak geen afkeer, maar angst dat ze het niet snappen’, meent Henselmans. Ze maakt de vergelijking met leren zwemmen, dat wordt ook pas leuk als het kunt, daar is oefening voor nodig. ‘Je moet er even doorheen, neus dicht en springen.’

‘In het zelfhulpboek Money, A Love Story biedt schrijfster Kate Northrup een interessant inzicht: volgens haar is je eerste herinnering aan geld bepalend voor hoe je later zelf met geld omgaat. Leer je dat geld de bron van al het kwaad is (zoals zijzelf), dan blijft dat een rol spelen. Onze relatie met geld is ‘een microkosmos van de relatie die we hebben met onszelf’, meent ze. Oftewel: ‘als je van jezelf houdt, dan regel je je geldzaken goed.’ Je persoonlijke financiën op orde krijgen in een strakke rij ordners? Dat pak je zo aan. 

Maak er een spel van

Normaal adviseert Heemskerk om een leuk spaardoel te bedenken, want dat motiveert. ‘Zorgen dat ik een mogelijke financiële crisis het hoofd kan bieden’ is niet zo’n gezellig, inspirerend doel. ‘Toch kun je er wel een spel van maken, of misschien zelfs een wedstrijd, door te kijken hoeveel je per maand kunt besparen. Doe het samen met je partner zodat je elkaar scherp houdt.’

Moet ik mijn hypotheek aflossen?
Een hypotheek aflossen is gunstig, als je het geld kunt missen. Je bespaart daardoor jaarlijks 1,5 procent of meer aan rente. Dat krijg je op geen enkele spaarrekening. Dus ook als je nog maar (een paar) duizend euro aan hypotheek heeft staan, gewoon aflossen. Regel wel dat je genoeg spaargeld overhoudt voor toekomstige uitgaven. Het is niet handig om nu af te lossen als je later weer moet lenen om een auto te kopen of de cv-ketel te vervangen. Een nieuwe lening afsluiten is namelijk duur. Lees hier meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden