Amsterdam ziet toerist het liefst buiten de grachtengordel

Voor de eeuwenoude toegangspoort van het Muiderslot haalt een Oostenrijkse familie de brandweerrode huurfietsen van het slot. Na vier dagen sightseeing in de warme Amsterdamse binnenstad leek een tochtje over de oude Zuiderzeedijk hen een goed idee. 'Het kasteel en de tuinen zijn mooi', zegt de vader terwijl zijn tienerzoons een fles water onder de snelbinders doen.

Het Muiderslot wordt in promotiemateriaal voor buitenlanders 'Amsterdam Castle Muiderslot' genoemd. Beeld Aurélie Geurts

Sinds 2010 hebben de marketeers van Rijksmuseum Muiderslot hun pijlen gericht op de groeiende toeristenmeute in Amsterdam. 'Amsterdam Castle Muiderslot' noemen ze hun kasteel zelfs in promotiemateriaal voor buitenlanders 'only 15 minutes from Amsterdam'. Binnen vijf jaar groeide het aantal buitenlandse bezoekers van 'verwaarloosbaar' naar bijna 23 duizend vorig jaar, ongeveer een kwart van het totaal. Voor dit jaar verwachten de slotbewaarders dat het aandeel verder zal oplopen tot bijna eenderde.

Ook op deze zomerse dag in juli zijn ze aanwezig. Tegen een vestingmuur zit een Amerikaan met cowboyhoed in de schaduw. Rustig kijkt hij naar de vier torens. Aziaten maken hun foto's en een Israëlisch gezin wandelt over de slotgracht richting de kasteeltuin.

Spreiding van toeristen

Niet alleen in de oude vesting van graaf Floris de Vijfde zijn ze gelukkig met de buitenlanders. Ook op het hoofdkantoor van Amsterdam Marketing staan ze te juichen. Bij de marketingorganisatie van de hoofdstad is spreiding van toeristen al enkele jaren een van de topprioriteiten. De stad heeft voor toeristen zelfs een speciale kaart gemaakt met 'Amsterdam Castles & Gardens'. Naast het Muiderslot staan er ook de landhuizen aan de Vecht op en de 'Leisure Lakes' bij Loosdrecht.

Hoe meer toeristen een dagje buiten de grachtengordel doorbrengen, hoe beter dat is voor de sfeer in de binnenstad, redeneren ze bij I amsterdam. Want druk is het. Binnen vier jaar tijd is het toerisme in de stad verdubbeld, vooral dankzij een groeiend aantal Nederlanders die een dagje Amsterdam doen. Maar zeker ook dankzij de 9 miljoen buitenlandse toeristen die vorige jaar minimaal één nacht in de stad verbleef, dat is 15 procent meer dan in 2011.

En met die groei zwelt het protest in de binnenstad aan. Tegen ronkende touringcars, gevaarlijk zigzaggende cyclobeten op huurfietsen en kotsende/ pissende/schreeuwende hengstenballers van Britse origine.

Effect aanslagen

Qua drukte gaat 2016 geen nieuw bezoekersrecord breken, verwacht Machteld Ligtvoet van I amsterdam. Met name rijkere bezoekers uit Azië en de VS laten de stad de laatste maanden links liggen dankzij de aanslagen in Parijs en Brussel. Jammer omdat de vermogende bezoekers bijdragen aan de lokale economie, vindt Ligtvoet. 'Maar een dalend bezoekersaantal op zich is voor ons geen probleem, kwantiteit is in Amsterdam al een paar jaar geen doel op zich meer.'

Om die reden staat de stad bijvoorbeeld ook niet meer op de grootste Europese toeristenbeurs in Berlijn. 'Dat draait om het platte toerisme met van die groepsreizen, helemaal niet fijn. We willen geen bezoekers die slechts een goedkoop decor zoeken voor hun eigen feestje.' Kort gezegd zoekt Amsterdam volgens Ligtvoet vooral mensen die bewust voor Amsterdam kiezen. 'Van rijke Aziaat tot backpackende student die stoned de zonnebloemen van Van Gogh komen bekijken, allemaal zeer welkom.'

Verder is het doel van de stadsmarketeers dus om de bezoekers ook van de gebaande paden te krijgen. Op zich gebeurt dat al decennia: de Zaanse Schans, Volendam en Marken trekken jaarlijks honderdduizenden dagjesmensen in touringcars.

Maar bij I amsterdam zien ze 'binnen de metropoolregio' nog veel meer kansen om zowel bezoekers als de binnenstadbewoners blij te maken. Ligtvoet: 'Vooral voor de reizigers die van ver komen, willen we laten zien dat er buiten de stadsgrenzen veel meer te beleven is. 20 minuten reizen voor het Muiderslot, Haarlem en de stranden, dat ervaren zij absoluut niet als ver.'

Behalve de routebeschrijvingen richting 'Castles & Gardens' en 'Old Holland' (Zaanse Schans en Volendam) heeft I amsterdam dus ook kaartjes laten maken voor 'Amsterdam Beach' (Zandvoort, Bloemendaal, IJmuiden), 'New Land' (Almere) en 'Authentic Haarlem' (cultuur en winkels, 'Shop till you drop').

Reis als obstakel

Op basis van een recent bezoekersonderzoek lijkt de conclusie dat de kaartjes nog geen overweldigend succes zijn. Want ten opzichte van 2011 is het aantal Amsterdamse 'verblijfsbezoekers' dat een dagje buiten de stad doorbrengt slechts met 1 procent gestegen tot 24 procent. Bovendien zijn de Zaanse Schans en Volendam nog altijd met afstand de topattracties.

Voor veel toeristen lijkt de reis een obstakel, blijkt uit het onderzoek. Openbaar vervoer is vaak toch te ingewikkeld. Het kost ook veel energie om eigen vervoer richting een locatie te regelen, hebben ze op het Muiderslot gemerkt. Na veel inspanningen lijkt het de laatste tijd pas te lukken om de grote aanbieders van dagtripjes in Amsterdam voor het Muiderslot te interesseren. 'Die hebben hun handen vol aan Zaandam en Marken', zegt eductie en pr-medewerker Imre Bésanger van het Muiderslot. De gasten van het slot komen vooral met de lijnbusbus, de fiets en in de zomermaanden een veer vanuit Amsterdam IJburg.

Ook op andere fronten heeft het Muiderslot flink energie gestopt in de buitenlandse toeristen. 'Ze zijn bijvoorbeeld minder geïnteresseerd in onze geschiendenis en zitten niet te wachten op anekdotes over P.C. Hooft.' De rondleiding voor toeristen is dus ingekort tot een half uur. Bésanger: 'Voor onze gidsen was dat best even slikken, maar we leggen er eer in om het verhaal aantrekkelijk over te brengen.'

Op de IJsselmeerdijk naast het Muiderslot kijken Batsheve en Sagiv uit Tel Aviv nog even naar het kasteel. Samen met enkele Amerikanen en Nederlanders wachten ze op het veer naar IJburg. Ze hebben twaalf dagen in de stad een appartement gehuurd en zijn via Google op het Muiderslot gestuit. 'Leuke boottocht en een mooi kasteel', is hun conclusie. 'Maar wel een beetje toeristisch.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden