De Gids David Carson in Amsterdam

‘Als ik Amsterdammers vertel hoe mooi en hoe vol creativiteit hun stad is, kijken ze me verbaasd aan’

David Carson Beeld Rob Becker

Hij inspireerde een hele generatie grafisch ontwerpers met zijn lak aan regels, idiote typografie en andere intuïtieve ontwerpen: de in Amerikaan die nu in Amsterdam woont en er dus dagelijks op de fiets te vinden is.

De wereldbefaamde grafisch ontwerper uit de U.S.A. fietst elke dag op een matzwarte Koga door Amsterdam, een stad die niet ophoudt hem te verbazen. ‘Als ik Amsterdammers vertel hoe mooi, hoe verrassend, hoe lekker compact, hoe vol creativiteit hun stad is, kijken ze me verbaasd aan.’

De Texaan David Carson (64) is voor een complete generatie vormgevers de reden geweest om grafisch ontwerper te worden. Zijn volstrekt intuïtieve designs, lak aan regels en buitenaardse typografische experimenten waren midden jaren negentig het meest spraakmakend in de wereld van magazinevormgeving. ‘What the hell is going on? Dit was iets dat ik nooit had gezien’, schreef Talking Heads-voorman David Byrne met wie Carson later veel zou samenwerken. ‘Opeens was grafisch design net zo cool als rock-‘n-roll.’

‘De jaren negentig waren een geweldige tijd voor ontwerpers’, zegt Carson. ‘Alles kon. Er was experiment, er was vertrouwen bij de opdrachtgevers. Niemand checkte wat ik als artdirector naar de drukker stuurde. Niemand. Dat is echt ondenkbaar nu.’

Carson zit op een Amsterdams terras. Met een zichtlijn naar zijn Koga (hij zegt koegoe). ‘Ik wist niet dat fietsen zo mooi kunnen zijn. Ik ben constant bang dat hij wordt gepikt.’ Die fiets en die stad vormen sinds een half jaar zijn thuisbasis na jaren in Florida, New York en Californië waar hij eerst als surfer en later als artdirector leefde. Carson praat over Amsterdam als een verliefde jongen.

David Carson Beeld Rob Becker

‘In Los Angeles rijd je twee uur over de snelweg voor je bij je tandarts bent.’ Dat je hier alles op de fiets doet, alles op 15 minuten afstand is en overal festivals en lezingen zijn, cultuur op elke hoek, dat ziet hij als groot cadeau. ‘In Amerika kan ik een week reizen zonder één designer tegen te komen. Hier struikel ik in het eerste restaurant over creatieve mensen.’

Skateboard Magazine, Beach Culture en Ray Gun waren drie magazines die tussen 1988 en 1995 het domein waren Carson. Het werk was wild, het was anders dan al het andere. Zijn stijl – of eigenlijk het ontbreken ervan – was omstreden, de leesbaarheid beperkt, maar zijn invloed enorm. ‘Ik had niet de bedoeling om de regels te breken of mensen voor het hoofd te stoten met tekst die slecht te lezen is.’ Als ontwerper is hij autodidact met een goed instinct voor welk beeld op je netvlies blijft hangen. ‘Het belangrijkste is dat mijn ontwerp emotie losmaakt. Ik wil aandacht voor het stuk, voor de foto, voor de kop. Het materiaal bepaalt de vorm, niet een vooraf dichtgetimmerd format.’ Een interview met zanger Bryan Ferry van de band Roxy Music zette hij volledig in Zapf Dingbats, een font zonder letters dat uit alleen symbolen bestaat, waardoor het gesprek las als een verzameling hiërogliefen. ‘Het was een saai interview’, zei hij daar eens over.

David Carson Beeld Rob Becker

Elke editie van Carsons bladen, was anders. Er was geen vaste pagina-indeling, geen concept. Gebruik je intuïtie, stijl is een gevangenis: dat waren misschien wel belangrijkste credo’s die Carson zijn vakgenoten meegaf. ‘Wat mij stoort aan het huidige magazinedesign is dat het inwisselbaar is, saai en alles volgens vaste regeltjes: ‘17 leuke dingen die je kunt doen op vakantie’. De computer bepaalt de vormmogelijkheden. Sinds de digitalisering is er nauwelijks nog een publieksblad waarvoor ik de straat wil oversteken. Ik denk dat een computer ontwerpers lui maakt. Voor elk idee is een knop. Waar is de opwinding?’ Misschien bij de kleine, indie-magazines, waar er verbazingwekkend veel van zijn. ‘Daar zie je jonge ontwerpers die de regels loslaten. Daar gebeuren mooie dingen.’

Na zijn magazines ontwierp Carson voor grote merken als Armani, Microsoft, Nike en Samsung. Nu geeft hij vooral lezingen, doet wat losse opdrachten. Begin dit jaar publiceerde hij een boek met collages – ‘Collages zijn de ultieme vorm van recycling, daar sneuvelen geen bomen voor.’ Hij maakte een groot deel van het boek in Amsterdam. ‘Ik scheur snippers van posters, ik raap dingen van de grond, ik pik viltjes in het café.’

De stad inspireert hem mateloos, hij heeft zich hier hervonden na een scheiding, de dood van zijn moeder en de opkomst van Trump – ‘Ik probeer weinig over die man te lezen, dat lukt maar matig.’ Hij fietst door Amsterdam en legt dagelijks een eindeloze stoet aan straatbeelden vast op foto. Instagram is voor hem uitgevonden. Zijn telefoon is het oog waarmee hij de stad herordent en nieuwe luikjes opent voor mensen die er al jaren wonen.

David Carson Beeld Rob Becker

“Jij bent altijd aan het scannen’, zei iemand een keer tegen mij. Dat is waar. Ik kijk altijd om me heen, of er iets is dat ik kan fotograferen.’

Hij kan blij worden van een gerafelde affiche waar het weer, de tijd en voorbijgangers overheen zijn gegaan. Hij manoeuvreert door de stad als een antropoloog van terloops design dat soms door niemand is ontworpen. Soms door iemand. ‘Please don’t sit here’, heeft iemand op het raam van een kantoor geschreven om passanten uit de vensterbank te weren. ‘Dat had ook een onaardig geformuleerd kunnen worden en zonder je best te doen op de letters. Maar als iemand ergens aandacht aan besteedt, terwijl dat niet per se hoeft, dat ontroert me. Ik geloof dat aandacht voor design de wereld aangenamer maakt.’

Speciaal voor het Volkskrant Magazine selecteert David Carson zijn favoriete beelden van Amsterdam.

Give a shit

‘Ik kreeg begin dit jaar een uitnodiging voor een artist-in-residence bij Zoku in Amsterdam.’ Het is een hip longstaycomplex voor expats met een grote gemeenschappelijke living en een restaurant. ‘In ruil voor een kamer maakte ik werk.’ Dit werk staat op de binnenkant van een wc-deur. ‘Duurt misschien even voor je het kunt lezen.’

Staff wanted

Carson heeft een goede dag als hij op straat een boodschap tegenkomt die hem bevalt. Zoals deze Staff wanted nabij zijn appartement in Oud-West. ‘Ze hadden het ook simpel kunnen houden, maar iemand heeft het mooi proberen te maken. Nice.’

David Carson Beeld David Carson

Fiets

De lijst die om zijn fiets hangt, kocht Carson voor 5 euro op de vlooienmarkt bij de voormalige NDSM-werf in Amsterdam-Noord. ‘Ik weet dat veel Nederlanders fietsen louter als verplichte vorm van transport zien: Van A naar B met wind tegen. Voor mij is het vrijheid, na decennialang alles met die auto te doen. Ik fiets fluitend naar een lezing in Noord, naar een park in West.’ 

David Carson Beeld David Carson

Rietveldacademie

‘Veel mensen kijken niet omhoog of omlaag als ze door de stad lopen, Terwijl daar de echte verrassingen zitten.’ Deze foto is gemaakt op de Gerrit Rietveld Academie. ‘Die traptreden zijn allemaal beschilderd in dat zelfde lichtblauw.’ En precies op een armlengte afstand van de reling, loopt dat witte sleetspoor in het blauw. ‘Niet geregisseerd, natuurlijke erosie, bijna net zo mooi als de natuur zelf.’

David Carson Beeld David Carson

Straataffiches

‘Ik loop dagelijks langs deze posterplakplaats. Ik scheur er af en toe een stukje geel af.’ De compositie verandert constant, zonder duidelijk einddoel. ‘Het blijft altijd een mooi beeld, zelfs met die duivelse plastic fles er bovenop.’

David Carson Beeld David Carson
David Carson Beeld David Carson

Steenlandschap

‘Dit muurtje viel me op toen ik mijn fiets neerzette op een personeelsparkeerplaats aan de achterkant van een gebouw. Een prachtige muur, die kleuren in het pleisterwerk, dat contrast met de witte lijnen.’ Het is een landschap van stenige tinten. ‘Ik moest wel tot laat op de dag wachten tot alle auto’s weg waren.’

Urinoir

‘Openbare urinoirs zijn voor mij als Amerikaan iets onvoorstelbaars.’ Deze foto maakte Carson bij de cultuurclub Mediamatic, zonder te weten dat het een kunstwerk is: Pure Gold genaamd, van kunstenaar Kamiel Rongen. De urine wordt gefilterd op bruikbare stoffen waar de plantjes van groeien. ‘Bizar, urinoirs aan de voorgevel. En die uitdrukking van de passerende vrouw, heel vervreemdend.’

De Ceuvel

‘Design hoeft niet, er gaat niemand dood als het afwezig is. Maar het is geweldig als iemand een extra inspanning doet.’ In Amsterdam-Noord ligt De Ceuvel, een broedplaats van duurzaamheid, hergebruikte materialen, kunstenaarsplekken, drijvend hotel en een café. ‘Deze poort van gebruikt hout; het is totaal onnodig om er zo veel werk van te maken. Juist dat maakt het zo mooi.’

Beeld David Carson

Wolken

‘Het is een cliché, maar ik raak niet uitgekeken op die lucht. Het is een doorlopende voorstelling.’ Dit het uitzicht van zijn dak, met laaghangende wolken bij zonsondergang. De maan komt al op. ‘Dat blauw van de lucht, met die mollige wolken, dat is voor mij heel Hollands.’

Vissen

‘Die man in het raam ben ik. Die vissen vind ik mooi.’

Beeld David Carson

Collage

Eerder dit jaar verscheen van Carson het boek Nu collage 001. ‘Ik ben al een tijd een beetje obsessief bezig met die collages. Schikken, herschikken, midden in de nacht opstaan, even iets recht leggen. Dit zijn spullen die ik van straat heb geraapt in Amsterdam, postersnippers die ik van de muur gescheurd.’

Beeld Rob Becker

Stoeltje

De inrichting van Amsterdamse cafés, vaak met hergebruikte materialen. ‘Wonderlijk veel creativiteit gaat daar in schuil. Het is niet per se mooi, vaak beetje ruw. Maar op dit stoeltje, opgeschilderd, lekker in de zon met die geweldige schaduwplekken, zit ik graag.’

Nemo

Het wetenschapsmuseum Nemo, ontwerp van architect Renzo Piano, bezien vanaf het water. ‘Heel mooi ligt dat gebouw in dit licht. Ik had het nog mooier gevonden als iemand me niet vooraf had gezegd ‘dat het is ontworpen als cruiseschip’. Welk verstandig mens wil een gebouw als cruiseschip ontwerpen?’

Beeld David Carson

David Carson, Nu collage.001, Hula Media, 350 pagina’s, € 50

CV DAVID CARSON

8 september 1955

Geboren in Corpus Christi, Texas.

Bachelor sociologie aan de San Diego State University.

1982-1987 

Werkt als leraar en professioneel surfer.

1983 

Onbetaalde designstage bij ­Action Now ­Magazine.

1984 

Artdirector van Transworld skateboarding en Beach Culture.

1992 

Artdirector van Ray Gun Magazine.

1995 

Eigen studio David Carson ­Design, met klanten als Pepsi Cola en Ray Ban.

1995 

Boek: The End of Print, inmiddels een klassieker.

2004 

Freelance creatief directeur van Gibbes ­Museum of Art in Charleston.

2004 

Verkozen tot beroemdste ­grafisch ontwerper ter wereld door Creative Review Magazine

2011 

Wereldwijd creatief directeur van Bose. Ontwerpt daarnaast posters voor het filmfestival van San Sebastián en de Harvard ­Graduate School of Design.

2014 Erkend door American Institute of Graphic Arts voor zijn bijdrage aan het grafisch ontwerpen. sinds 2010. Geeft workshops en organiseert tentoonstellingen over de hele wereld. Heeft meer dan 230 prijzen ­gewonnen voor zijn werk. Hij heeft vier boeken uitgebracht, waaronder de klassieker End of Print (1995).

David Carson, Nu collage.001, Hula Media, 350 pag., € 50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden