Reportage

Alleen dieren, dat is echt te saai

De traditionele dierentuin trekt steeds minder bezoekers. Veel te weinig te beleven. Daarom gaan dierenparken, zoals die in Emmen, steeds meer lijken op pretparken.

Girafje in Artis Beeld ANP

Bezoekers van Wildlands Adventure Zoo Emmen kunnen vanaf vandaag in bootjes tussen de olifanten door de jungle varen. In een ander deel staan periscopen om de pinguïns onder water te bespieden. Een 4D-simulator geeft de bezoekers het idee dat ze over het poolgebied vliegen. Het voormalige Dierenpark Emmen oogt haast meer als een pretpark dan als een traditionele dierentuin.

'Twintig jaar geleden was een dierentuin nog een soort postzegelverzameling van dieren, met een speeltuin en een kraam waar je frietjes kon kopen', zegt recreatieadviseur Reinoud van Assendelft naar aanleiding van de verhuizing van het dierenpark uit de krappe stadslocatie naar een terrein van 22 hectare aan de rand van Emmen. 'Nu overleef je het daar niet meer op.'

Wildlands is niet de enige dierentuin waar de oude kooien zijn vervangen door nieuwe presentatietechnieken. Tegenwoordig doen alle dierentuinen aan 'story telling en decorbouw', zegt commercieel directeur Astrid Wassenaar van Dierenpark Amersfoort. 'Wij doen dat met de Stad der Oudheid, een vervallen Egyptische stad met daarin krokodillen en vleermuizen en met klimroutes langs de dieren.'

'Alleen dieren zijn niet genoeg'

De eerste stap naar meer 'beleving' in de Nederlandse dierentuin werd al in de jaren tachtig door Burgers Zoo gezet. In de Burgers Bush konden bezoekers de jungledieren in natuurlijk ogende verblijven zien. Al snel volgde Diergaarde Blijdorp met de vleermuisgrot en een bos voor de wolven. De twee grootste dierentuinen begonnen daarmee de trend: het verhaal rond de dieren kwam centraal te staan.

'Kinderen willen na anderhalf uur weer iets nieuws. Alleen dieren zijn niet genoeg', zegt directeur Robin de Lange van Ouwehands Dierenpark. Sinds zakenman Marcel Boekhoorn het park in 2000 kocht, is er flink geïnvesteerd en ook ingezet op 'het verhaal' en 'de beleving'. De reuzenpanda's, die later dit jaar komen, krijgen als verblijf dan ook geen ouderwets hok, maar een heuse Chinese tempel met een Chinees restaurant voor de bezoekers.

De stap om ook attracties toe te laten in de dierentuin is geïnspireerd door het Disney-pretpark Animal Kingdom in Florida. Daar hebben ze naast dieren een wildwaterbaan en een achtbaan. 'Wildlands is een adventure zoo', benadrukt directeur Frankwin van Beers. Een blik op de plattegrond laat zien dat het park net zo veel attracties telt als 'habitats' zoals de dierenverblijven anno 2016 heten. 'Er is nog uitbreidingsruimte. Daar moet alles kunnen, ook een achtbaan.'

Verzadigde amusementssector

Ook Dierenpark Amersfoort gelooft dat de fusie tussen het attractiepark en de dierentuin de toekomst is. Vorig jaar legde het park een rivier aan waarop bezoekers vanuit fietsbootjes giraffen en zebra's kunnen zien.'Voor enorme attracties zoals in Emmen hebben wij geen geld. Die fietsbootjes zijn onze variant', zegt directeur Wassenaar.

De laatste tien jaar daalde het bezoekersaantal van de dierentuinen die zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) van ruim 10 miljoen in 2006 naar ruim 9,4 miljoen in 2015. In dezelfde periode bleef het aantal bezoekers aan attractieparken stijgen, blijkt uit cijfers van het onderzoeksbureau Respons.

'Dierentuinen moeten elke drie jaar een wervende investering doen om te overleven in de verzadigde amusementssector', stelt Van Assendelft. Begin 2015 gingen de drie dierentuinen van Zodiac Zoos, waarvan ZooParc Overloon de bekendste is, failliet. Een gebrek aan vernieuwing was volgens hem een van de oorzaken. Ook de teloorgang van het oude dierenpark in Emmen kwam voor een deel doordat de dierentuin niet kon vernieuwen. 'Het lag ingesloten in de binnenstad. Voor elke innovatie moest iets worden afgebroken. Dat kost te veel geld.'

Beeld VkGraph
Baby bad dag in dierenpark Diergaarde Beeld anp

Evenementen

Niet iedereen meent dat innovatie de bouw van achtbanen en spookhuizen moet inhouden. 'Wij proberen weg te blijven uit de attractiehoek', zegt een woordvoerder van Burgers Zoo. Het park organiseert wel evenementen. 'Maar alleen als ze bij de leefomgeving van de dieren passen, zoals een Pasar Malam in ons junglegedeelte.'

De komst van de panda's naar Ouwehands lijkt eveneens te bewijzen dat een park ook zonder attracties te bouwen succesvol kan zijn. Die beren kunnen honderdduizenden bezoekers extra trekken, denkt dierentuinexpert Hans van Leeuwen. 'Bij de Waalse dierentuin Pairi Daiza leverde de komst van twee panda's in het eerste jaar zelfs 145 duizend bezoekers extra op.'

Maar panda's zijn dan ook een diersoort die als publiekstrekker zijn weerga niet kent, zegt Van Assendelft. Bovendien kostte het eigenaar Boekhoorn vijftien jaar om de beesten naar zijn tuin te krijgen. De meeste dierentuinen moeten hun 'wervende investering' dus buiten het dierenrijk doen. Met als gevolg dat het aantal dieren in een dierentuin lijkt af te nemen. Wildlands besloot maar eenderde van de 300 soorten mee te nemen en Artis deed afgelopen jaar 700 van de 1.600 dieren weg.

Ultieme beleving

'Het ziet er mooi uit, maar je moet goed zoeken naar de dieren', mopperden verschillende Wildlands-bezoekers tijdens de proefopening van het park afgelopen zaterdag. 'We zaten toen nog in de testfase. De leeuwen, nijlpaarden, zebra's en giraffes moesten nog naar buiten', verklaart directeur Van Beers de dierenschaarste.

Over vijftig jaar zijn de dieren uit de parken verdwenen, denkt Van Leeuwen. 'Dieren willen we dan in een nog natuurlijkere omgeving zien, het natuurreservaat. Dat is de ultieme beleving.'

Hoge entreeprijs inzet

Wie naar de 'adventure zoo' in Emmen wil, betaalt daarvoor 29 euro entree. Daarmee is Wildlands duurder dan alle andere dierentuinen van Nederland. Bij de meeste ligt de prijs rond de 20 euro (voor volwassenen). Wildlands is wel goedkoper dan enkele attractieparken, waaronder de Efteling. Het sprookjespark vraagt 36,50 euro voor een dagje plezier. Wildlands hoopt volgend jaar 1,3 miljoen bezoekers te trekken zodat de schulden kunnen worden afbetaald. De gemeente Emmen stak 150 miljoen in het project.

Hoge entreeprijs

Wie naar de 'adventure zoo' in Emmen wil, betaalt daarvoor 29 euro entree. Daarmee is Wildlands duurder dan alle andere dierentuinen van Nederland. Bij de meeste ligt de prijs rond de 20 euro (voor volwassenen). Wildlands is wel goedkoper dan enkele attractieparken, waaronder de Efteling. Het sprookjespark vraagt 36,50 euro voor een dagje plezier. Wildlands hoopt volgend jaar 1,3 miljoen bezoekers te trekken zodat de schulden kunnen worden afbetaald. De gemeente Emmen stak 150 miljoen in het project.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden