Alcoholvrij

Alcoholvrij-gids: Zo kom je de zomer nuchter - en extatisch - door

Alcoholvrij Beeld Claudie de Cleen

Zonnige dagen en lange zomeravonden zijn onlosmakelijk verbonden met een koud schuimend bier of een koel glas rosé. Toch? Steeds minder. De laatste jaren maken alcoholvrije alternatieven hun opmars. Zo kom je de zomer alcoholvrij door (compleet met de beste alcoholvrije alternatieven). Maar eerst: waarom zouden we het willen? 

Minder of niet drinken, een goed idee? 

Jacqueline van Lieshout, auteur van het boek Ontwijnen vindt van wel. Ze is rigoureus gestopt met alcohol en heeft daar geen spijt van:  ‘Je beleeft alles intenser, je hebt meer energie en je komt er beter achter wat je nou werkelijk leuk vindt in het leven.’  Volgens Van Lieshout drinken we ons vaak door sociale situaties heen, zoals familiefeestjes en borrels met collega’s, want zonder alcohol vinden we dit eigenlijk helemaal niet leuk. ‘Veel van de mensen die ik coach met detoxen zeggen ook: ik kom er nu achter dat ik eigenlijk geen groepsmens ben.’ 

Of zoals Stefanie Bottelier het omschrijft: ‘We hebben met z’n allen besloten dat drinken gezellig is en niet-drinken dus ongezellig en dat sociale bijeenkomsten en feesten alleen leuk zijn als de deelnemers in kennelijke staat verkeren. Eigenlijk gek, als kind ga je naar feestjes en vermaak je je opperbest op cola of limonade en dan, ergens in de puberteit, verdwijnt dat kinderlijke vermogen om extatisch, maar nuchter, te genieten van een partijtje. Dan moet er moed ingedronken worden omdat zo’n bijeenkomst zonder alcohol kennelijk onverdraaglijk is.’  

We verdoven onszelf met alcohol, zegt Van Lieshout. Zelfs matige - normale - drinkers, zoals Van Lieshout zichzelf omschrijft. ‘Als je aan het einde van de werkweek alcohol nodig hebt om jezelf te verdoven, zoals veel drinkers doen, kun je misschien beter nadenken of je wel gelukkig bent met je werk'. 

Drank: wat is normaal?

Alcohol hoort er in Nederland gewoon bij. Maar wat kan wel en wat kan niet? Vergelijk jezelf hier met andere deelnemers.

Af en toe een glaasje rode wijn is toch niet erg?  

Er bestaan veel misverstanden over, maar de Gezondheidsraad is duidelijk: zelfs één glas wijn is ongezond. Voedingshoogleraar Jaap Seidell schreef mee aan het advies van de Gezondheidsraad. ‘Het huis was te klein, er kwam een storm van kritiek over ons heen’, zegt de hoogleraar (Vrije Universiteit in Amsterdam). ‘Dit mag je blijkbaar niet zeggen, merken de onderzoekers, want alcoholgebruik is verankerd in onze cultuur. Mensen willen maar al te graag geloven dat er zoiets bestaat als verstandig drinken, dus houden ze zichzelf voor de gek.’

Is een glaasje rode wijn niet erg? Beeld Monique Bröring

Ook Van Lieshout merkt soms woede. Onder een Facebook-post over haar boek reageren mensen: ‘Mein Kampf is er niets bij’.  Of: ‘Krijg je een touw bij dit boek?’ Tot zelfs bedreigingen aan toe. ‘Dan merk je hoe drinken in onze maatschappij is ingebakken.’ Ze denkt dat dat komt omdat je mensen een spiegel voorhoudt, en daar worden drinkers zeer ongemakkelijk van. 

Sander Kersten, voedingshoogleraar aan de Wageningen Universiteit noemt de maatschappelijke acceptatie van alcohol ‘op een bepaalde manier idioot’. ‘Als je het nu zou willen introduceren, kwam het er niet doorheen.’ Er is bijna geen orgaan te bedenken waaraan geen schade kan ontstaan door alcohol. Alcohol vergroot de kans op allerlei vormen van kanker. Cellen en dna raken beschadigd en alcohol remt het herstel van beschadigd dna. Ook onderdrukt alcohol ons immuunsysteem. Op de korte termijn: bij veel (huiselijk) geweld en verkeersongelukken (naar schatting tussen de 10 en 25 procent van alle verkeersdoden) is alcohol in het spel. 

Hoeveel drinken we eigenlijk? 

Maar liefst 8 op de 10 Nederlanders drinken alcohol. De consumptie van alcohol was in de jaren zeventig en tachtig het hoogst met bijna 9 liter pure alcohol per persoon per jaar (waarbij ook kinderen en niet-drinkers mee worden geteld, dus het getal ligt in werkelijkheid hoger). Daarna volgde een lichte daling, die zich nog steeds voortzet. Het percentage van de volwassen bevolking dat geen alcohol drinkt of niet meer dan 1 glas per dag, is licht gestegen van 37,4 procent in 2014 naar 39,8 procent in 2018, volgens cijfers van het Trimbos Instituut

Het percentage overmatige drinkers is licht gedaald van 9,9 procent in 2014 naar 8,2 procent in 2018. Maar de sterkste daling is te zien bij jongeren. Mede door de strengere regels is het aantal scholieren op het voortgezet onderwijs in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken tussen 2003 en 2017 gedaald van 84 procent naar 45 procent.

Alcohol in je hoofd Beeld Anna Maria Kiosse

Het is dus hip om minder te gaan drinken? 

Toen schrijver Jan Heemskerk in 2016 stopte met drinken leerde hij een harde les: ‘Aanvankelijk oogst je lof. Iedereen vindt het reuzeknap en ook dat je er goed uitziet. Maar na een paar weken is het nieuwtje er wel af. We moeten het niet gaan overdrijven en ons zeker niet aanstellen en uitsloven. Uiteindelijk dringt het tot je door dat al die boze mensen die je weer aan het drinken willen hebben en je nuchter maar een saaie piet vinden, en een afvallige gelovige, door jou telkens worden geconfronteerd met hoe het anders, en misschien zelfs beter kan. En dat hebben ze liever niet.’

Het goede nieuws voor de alcoholvrije mens is: het wordt steeds makkelijker (en hipper) om alcoholvrij te zijn. Dat zie je in de supermarkt, waar de alcoholvrije drankjes een steeds groter schap veroveren. Dat zie je aan restaurants waar alcoholvrije drankarrangementen op het menu verschijnen. Dat zie je in steden als New York en Londen waar zelfs alcoholvrije bars zijn. De vereniging van Nederlandse brouwers rept over spectaculaire groeicijfers van alcoholvrij bier de afgelopen jaren. Afgelopen jaren konden met 17,9 procent (2016), 24,7 procent (2017) al spectaculaire groeipercentages van alcoholvrij bier worden gerapporteerd. In 2018 heeft deze trend een substantiële versnelling ingezet. Sinds 2010 is de consumptie van 0.0 bier ruim vervijfvoudigd.

En dat merkt Van Lieshout in haar dagelijks leven: ‘Drie jaar geleden was je raar als je om een spa rood vroeg op een feestje en gingen mensen je mijden of werd je niet meer uitgenodigd. Maar dat wordt minder, je kunt tegenwoordig ook alcoholvrij zijn zonder dat mensen vragen of je zwanger bent of antibiotica slikt. Doordat internationale trends als dry januari en sober september hier ook aan populariteit winnen wordt het steeds normaler om - al dan niet tijdelijk - alcoholvrij te zijn.’

Wat kunnen we dan drinken op een feestje? 

Tezamen met de cultuuromslag, zijn ook de alcoholvrije bieren en wijnen gewoon lekkerder geworden. Dit komt de verbetering van de technieken om te de-alcoholiseren. Er is niet één aanwijsbare methode die tot de verbeterslag hebben geleid, maar iedere brouwer of wijnmaker doet dat anders.

Dit zijn de lekkerste alcoholvrije alternatieven:

Bier

Alcoholvrije biertjes Beeld De Volkskrant

De smaak van 0.0 bier evenaart de smaak van alcoholhoudend bier steeds beter. De Volkskrant testte vorige zomer welke alcoholvrije biertjes het lekkerst zijn. Het lekkerste bier vond de redactie AH Brouwers 0.0. ‘Een lekker fris pilsje, dat ook echt als een goed pilsje (met alcohol) smaakt. Dit kan je dagen achter elkaar doortanken. Er zit een licht ‘kruidje’ in, maar desalniettemin drink je dit ‘supermakkelijk’ weg.’

Op de tweede plek staat Jever Fun. Jever Fun is een van de populairste alcoholvrije biertjes en met 1 euro per flesje ook een van de duurste (ter vergelijking: Brouwers kost 0,40 cent per flesje, Heineken 0,55 en Budvar 1,39 voor een halve liter). De Jever valt goed in de smaak, ‘heel normaal bier’, zegt iemand. Een beetje Grolsch-achtig, maar dan wel wat je op een festival geserveerd krijgt. Drinkt misschien niet zo goed weg als de Brouwers 0.0, maar ‘als het echt goed koud is, is dit een hele goede dorstlesser.’

Over Heineken 0.0 schrijft het testpanel: ‘best prima’. Iemand zegt dat er ‘een zoetje’ in zit. Het is gewoon een prima biertje, lekker fris. Mis je de alcohol? Mwah, het enige is dat het misschien een beetje ‘naar verschaald bier’ smaakt.

Over Budvar (0,5 procent) schrijft het panel: ‘Het ruikt zoetig, naar muffe caramel. Er wordt een slok genomen. ‘Gadverdamme!’ Het is zoetig en zurig tegelijk, met in de verte een biersmaakje. Dit ga je echt niet als vervanger van een normaal biertje drinken. Een tester zegt dat het naar yoghurt smaakt. ‘Dit proef je één keer en nooit meer.’’

Bubbels

Alcoholvrije bubbels Beeld De Volkskrant

Alcoholvrije champagne is allang niet meer Jip en Janneke-kinderprik, maar serious business. De vraag naar alcoholvrij stijgt, de technieken om de wijn te de-alcoholiseren worden beter en dus stijgt ook de kwaliteit, is het verhaal. Er zijn importeurs en verkopers die zich helemaal hebben toegelegd op ‘kwalitatieve’ alcoholvrije dranken. De Volkskrant testte veertien alcoholvrije bubbels.

De nummer 1 is tevens de goedkoopste van de veertien: Viverty van Sektkellerei Schloss Wachenheim in Trier, waar ook Eisberg, Vini Vici en Faber worden geproduceerd. ‘Hij heeft een wat langere afdronk, mooie zuren, een beetje umami, is niet zo opdringerig en hij heeft ook de beste bruis van allemaal.’

Top 3:
1 Viverty Sparkling wit, Albert Heijn € 4,95
2 Barrels and Drums, Gall & Gall, € 6,99
3 Faber, Gall & Gall, € 5,49

Gin 

Gin & Tonic op een terras, oestertje erbij. Voor een gemiddelde randstedelijke hipster is dit het ultieme zomergevoel. Maar dit past natuurlijk niet zo goed in een green happiness-dieet. In het rijtje alcoholvrije dranken kon een gin zonder promillage niet uitblijven. In dit gat is het Engelse Seedlip gesprongen, de allereerste gedistilleerde alcoholvrije drank in de cocktailwereld. Slijterij Gall&Gall noemt Seeplip ‘een non-alcoholische spirit die een oplossing biedt voor het steeds toenemende dilemma ‘What to drink when you’re Not drinking’. ‘Het bevat geen calorieën, suiker, zoetstoffen of kunstmatige smaken. In de smaak zijn tonen van mint, rozemarijn en tijm terug te vinden.’

Alcoholvrij Beeld Anna Maria Kiosse

Mocktails met crodino

Crodino bestaat al eventjes, maar beleeft nu zijn hoogtijdagen, schrijft Julien Althuisius. Het bitterzoete Crodino wordt gemaakt van bronwater, kruidenextracten en zuidvruchten. ‘Je kan het uitstekend ‘puur’ drinken in een glas met veel ijs, maar met hier en daar een kleine aanpassing wordt het nog beter.’ 

Mix het bijvoorbeeld met tonic. ‘Dit zijn twee drankjes die elkaar beter maken. Het bittere van de tonic werkt samen met het bitter van Crodino. Minder saai dan tonic, minder heftig dan Crodino.’ 

Of mix het met grapefruitsap tot een vrolijk drankje, in Californisch oranje. ‘Een heel verfrissend drankje, waarvan de som ook weer minder heftig is dan de delen zelf.’

Thee bij je diner Beeld Colourbox

Of neem eens een thee-arrangement bij een chique diner

Bij een goed diner hoort bij elk gerecht een bijpassende wijn, toch? Hoeft niet, zegt theesommelier Kiona Malinka, die voor meer dan dertig sterrenrestaurants in Europa theesamenstellingen maakt die passen bij de gerechten. ‘Dan serveren we kombucha, een koude drank van gefermenteerde thee, met groenten die weer gefermenteerd zijn in die kombucha.’ Je kunt ook spelen met de temperatuur van de thee. ‘Als je kaas gaat proeven nadat je net thee hebt gedronken, dan smelt de kaas bijna in je mond. Dat is een compleet andere ervaring dan bij wijn of port.’ Witte thee wordt bij een theearrangement vaak in een shotje tussen de gangen door gedronken om de smaak te neutraliseren.

Ook mediterraanse kok Nadia Zerouali serveert graag thee bij haar gerechten. Zoals bij dit recept voor fruitpakketjes van de barbecue: ‘Een glaasje thee is erg lekker als tegenhanger voor al het zoet, bijvoorbeeld Arabische zwarte thee (verkrijgbaar bij mediterrane supers) met een paar kardemompeultjes en een kaneelstokje. Maar ook verse muntthee of zachte jasmijnthee doet het uitstekend.’

Afkicken van drank, met literatuur als steun

Hoe uitgever Oscar van Gelderen zijn drankverslaving overwon en troost vond in de literatuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden