Theaterrecensie Julidans: 21 pornographies

21 pornographies is een vertelvoorstelling, waar de verbeelding het werk mag doen (vier sterren)

‘Grappig dat ik gewoon hardop tegen vrienden en collega’s kan zeggen dat ik naar pornografie ga kijken. Omdat het een dansvoorstelling is’,  zegt een toeschouwer op rij zes tegen zijn vriendin, kort voordat 21 pornographies begint in de Stadsschouwburg Amsterdam. Julidans presenteert de Nederlandse première van deze intrigerende solo van de Deense performer Mette Ingvartsen (opererend vanuit Brussel). Toch zal deze bezoeker maandag bij de koffieautomaat geen sappige of schokkende seksverhalen kunnen opdissen: de 70 minuten kenmerken zich door de afwezigheid van lichamen. Behalve het hare. 

Naakt

Grotendeels naakt, op zwarte sokken na, neemt Ingvartsen de volle zaal mee enkele memorabele momenten uit de geschiedenis van sadomasochisme en pornografie. Veelal vertellend, af en toe dansend. In die zin is 21 pornographies eigenlijk een vertelvoorstelling, waar de verbeelding het werk mag doen. Maar wel een geraffineerde: Ingvartsen begint bij de literaire en filmische verbeelding van Markies de Sade en Pier Paolo Pasolini en eindigt bij de wrede oorlogsporno van militairen die over bloederige lijken pissen. Daartussen klimt ze met een reeks verhalen telkens een treetje hoger op de gecompliceerde touwladder van seks, macht, misbruik, opwinding en voyeurisme. Alsof ze toewerkt naar een dubbelzinnig hoogtepunt.

Vanuit de zaal komt ze vertellend op. In het Engels memoreert ze scènes uit Pasolini’s cultfilm Salò of de 120 dagen van Sodom (1975). Daarin visualiseert de cineast gruwelijke details uit De Sades beruchte boek in fascistisch Italië. Ingvartsen tart de verbeelding door subtiel van perspectief te wisselen, tussen de fascistoïde leiders (hertog, bisschop, magistraat), de vertellende hoeren en de misbruikte jongens en meisjes. Secuur getimed kruipt ze fysiek soms even in de huid van een personage. Met een soort re-enactment imiteert ze vernederingen. Maar omdat haar naakte aanwezigheid zo onbevangen, puur en vanzelfsprekend is, wordt het niet gênant of ongemakkelijk. Behalve dan het moment dat ze toeschouwers een chocoladebonbon laat eten, refererend aan martelingen met onder dwang gevoerde excrementen. Die associatie met keutels is te goedkoop en lost niet de verwachting in hoezeer de pornografische blik is doorgedrongen in alle geledingen van onze cultuur – zoals in de folder staat aangekondigd. Duidelijk is wel dat Ingvartsen zich heeft laten inspireren door Susan Sontags lezing On Classical Pornography (1964).

Cocktail

Zo verbeeldt ze met humor de herhalende dialogen tussen een dwingende filmregisseur, zijn monterende editor en een met chocolade overgoten, uitgeputte porno-actrice. Langzaam loopt ze op het lege podium – alleen een trap met drie lichtbalken – een tree hoger, onderwijl een steeds dubieuzer gebied van perversiteiten betredend. Tot aan seks met lijken aan toe. Wanneer ze aan het slot steeds sneller ronddraait met een zwarte zak over haar hoofd en een tl-bak zijdelings langs de blote en intieme kanten van haar lichaam, creëert Ingvartsen de contouren van de perverse cocktail van macht, seks en opwinding.

Julidans: 21 pornographies

Door Mette Ingvartsen, 6/7 Stadsschouwburg Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.