Recensie Paul Faassen

‘Eh…’ van Paul Faassen is een heerlijk bladerboek waar geen vogelgids aan kan tippen (vier sterren)

Paul Faassen: Eh… 

De Harmonie; 40 pagina’s; € 24,90.

Op het omslag wordt de kijker aangestaard door een vogel die nog het meeste weg heeft van een uil, met bijbehorende grote ogen. Maar evengoed heeft het wezen (is het wel een vogel?) iets buitenaards, zoals een kind een marsmannetje zou tekenen.

Het is tekenend voor de verwarring of verwondering die de gebundelde vogels van tekenaar/illustrator Paul Faassen wekken. De titel, ‘Eh…’, spreekt dan ook boekdelen. Waar kijken we naar? Of, om dat hedendaagse tv-vraagje te stellen: hoe kijken we hiernaar? Die vragen lijken precies de bedoeling. Faassen – onder Volkskrantlezers bekend om zijn ironische, licht absurdistische kanttekeningen bij het moderne leven in het Magazine – geeft zijn vogels de ruimte: de bundel heeft een prettig groot formaat. Voor de duidelijkheid: zijn vogels bestaan niet, het zijn fantasievogels.

De tekeningen verraden hun oorsprong: ze kunnen niet anders zijn ontstaan dan zoals Faassen het zelf al eens omschreef in deze krant: in den beginne was er een inktvlek, een plas aquarel op papier. Met minimale ingrepen kreeg die inktfoetus pootjes, een streepje groeide op papier al snel uit tot een navel; een stipje, een vlek of een uitsparing is dan al gauw een oog. En zie: daar wordt ineens emotie zichtbaar. De plaats van het oog, de pose, het formaat: zomaar staat er ineens een kemphaan op papier, of eerder: een snoeshaan. De gemuteerde inktvlekken blijken antropomorfe wezens, het zijn aandoenlijke donsbollen op pootjes, met menselijke trekken. De meeste lijken in zichzelf gekeerd, alle vogels zwijgen. Maar tegelijk zeggen ze veel.

Maar wát zij zeggen, is aan de kijker. Elke uitleg of toelichting ontbreekt. Met deze woordenloze vogelgids moet de kijker zelf aan het werk, op zoek naar herkenning. Niet van de vogel, maar van de emotie. Dat maakt ‘Eh…’ zo’n heerlijk kijk- en bladerboek.

In hun blik of houding tonen veel vogels iets van verwondering of verbazing. Soms lijkt de ene vogel de andere bestraffend aan te kijken. De mooiste vind ik de donkere ‘kuifkauwen’ (zoals ik die geheel niet ornithologisch noem), die elk vanaf hun eigen pagina dreigend tegenover elkaar staan als wereldleiders met gezwollen borst. Hun onweersgrijze/donkerblauwe verenkleed van deze mogendheden doet donkere tijden vrezen. Maar dat is dus allemaal interpretatie van deze kijker, die wil zien wat hij zien wil, en niet wat hij zien moet. Geen vogelgids die daaraan kan tippen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.