Theaterrecensie Zwijnenstal

Zwijnenstal is muziektheater voor het hele gezin, zónder dat de boodschap verloren gaat ★★★★★

De bewerking van Orwells Animal Farm, met Rop Verheijen en Ilse Warringa, is geschikt voor iedereen van 8 jaar en ouder. 

Rop Verheijen en Ilse Warringa als varkens in Zwijnenstal. Beeld Sanne Peper

De herenboerderij is neergehaald, leve de dierenboerderij! Daar staan ze dan, de varkens, paarden, kippen, geiten en nog zo wat vee. Ze hebben de boer verjaagd en daarmee zijn totalitaire dictatuur omvergeworpen. High fives voor iedereen, maar dan met de hoeven natuurlijk, al dan niet gespleten, enfin, u snapt het.

Maar dan? De dieren kijken elkaar aan. Uiteindelijk is de raspony de eerste die vraagt wat iedereen al dacht: wie gaat ons nu voeren?

Theater Sonnevanck en de Nationale Reisopera, beide in Enschede gevestigd, maakten een theaterbewerking van de allegorische roman Animal Farm (1945) van George Orwell. Het gezellige antropomorfisme (dieren kunnen praten en denken als mensen) ten spijt, is Orwells verhaal een grimmige en pessimistische visie op de maatschappij, en op de ontwrichtingen van het stalinisme in het bijzonder, met bovendien een allerminst opbeurende conclusie. Zeker geen kinderboek dus.

Freek den Hartogh in Zwijnenstal. Beeld Sanne Peper

Toch is Zwijnenstal, geschreven en geregisseerd door Marije Gubbels, geschikt voor iedereen van 8 jaar en ouder. Een knap kunststukje. Zonder dat de maatschappijkritische boodschap verloren gaat, hebben de makers er muziektheater voor het hele gezin van weten te maken. Met een diverse cast van dieren en leuke boerderijliedjes op bajan (soort accordeon) en banjo, bijvoorbeeld over dat alle dieren gelijk zijn, maar sommige dieren meer gelijk dan anderen.

Die dieren worden gespeeld door vier eersteklas komedieacteurs: Ilse Warringa en Rop Verheijen, beiden bekend van de tv-komedie De Luizenmoeder, hier minstens even goed als de heersende varkens, aangevuld met Freek den Hartogh (paard en schaap onder andere) en Whitney Sawyer (paard, kip en bok).

We krijgen te zien hoe in het machtsvacuüm direct na de revolutie de varkens, toch de slimsten onder de boerderijdieren, als eerste met plannen komen voor een nieuwe samenleving. Varken Hagel (Warringa) presenteert haar plan voor een enorme machine die alle dieren het werk zal ontnemen en zo iedereen gelukkig maken. Haar broer Admiraal (Verheijen met een kakkineus accent) komt met een stel strikte leefregels.

Rop Verheijen in Zwijnenstal. Beeld Sanne Peper

Al snel ontspoort het. Admiraal raakt verblind door de macht die de andere dieren hem geven en verandert in net zo’n dictator als de boer was. Hij geeft zijn eigen honden hoge posities. Hij laat een grote muur om de boerderij heen bouwen en Hagels machine wordt aangepast voor maximale efficiëntie. De kippen en werkpaarden moeten keihard werken voor een hongerloontje. Wie sterft, wordt aan de slager verkocht.

Gubbels heeft haar tekst volgestopt met actuele verwijzingen naar onder meer de bio-industrie, het hoofddoekverbod (een linten-in-de-manenverbod voor pony’s) en asielzoekersbeleid. Daarmee krijgt Zwijnenstal ook een betekenislaag voor de wat oudere bezoekers, en heeft niemand nog een reden om niet te gaan kijken. 

Zwijnenstal (8+): van Marije Gubbels door Theater Sonnevanck en de Nederlandse Reisopera. 6/10, Theater Sonnevanck, Enschede. Tournee t/m 30/11.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden