Interview

'Zwaardvechtscènes in films en series zijn meestal drie keer niks'

Mishael Lopes Cardozo bemachtigde een rolletje in het nieuwe seizoen van Game of Thrones. Hij is expert op gebied van Middeleeuwse krijgskunsten. Wat is het niveau van de vele zwaardgevechten in de serie? 'Om te huilen.'

Mishael Lopes Cardozo: `Je moet alles ervaren. Liefde, oorlog, geweld, passie.' Beeld Ivo van der Bent

Heel even denkt uw verslaggever dat zijn laatste uur heeft geslagen. Dat hij zijn Waterloo vindt, hier in een mooi, maar ook rokerig appartement op nog geen steenworp afstand van de rivier het Spaarne, die rustig door het centrum van Haarlem stroomt. Alsof er niets aan de hand is. Alsof daar geen gespierde, kwade, kale reus staat, met doodshoofdkraaltjes in zijn gevlochten baard. Alsof hij niet met een groot zwaard staat te zwaaien.

Gelukkig heeft de Nederlandse zwaardvechter Mishael Lopes Cardozo (42) geen kwaad in de zin. Integendeel. Hij wil alleen maar laten zien hoe je dat nou doet, een beetje een geloofwaardig en waarheidsgetrouw zwaardgevecht voeren. 'Stel, jij slaat richting mijn hoofd', instrueert hij, 'maar ik gooi mijn zwaard ertussen. Dan draai jij je duim erin en maak je dezelfde slag, maar nu met de achterkant van je wapen. Door die beweging ben je zo sterk, dat je 'm overal dwars doorheen ramt.'

Cardozo kan het weten. Hij richtte de Academie voor Middeleeuwse Krijgskunsten (AMEK) op, geeft over de hele wereld lessen in zwaardvechten (en is ook te boeken voor workshops), doet mee aan zwaardvechttoernooien en won meerdere internationale kampioenschappen.

En hij bemachtigde een rol in het komende seizoen van Game of Thrones, dat vanaf vanavond te zien is op HBO. Oké, rolle-tje. Oké, één scène. Maar mooi wel met Tyrion Lannister (Peter Dinklage) en Varys (Conleth Hill).

Hij zal trouwens de eerste zijn die het relativeert. Als Cardozo vertelt over zijn verschijnen in de hitserie van betaalzender HBO, doet hij dat mompelend, op een toon alsof het allemaal niets voorstelt en hij eigenlijk niet zoveel zin heeft erover te praten. 'Het is wel een leuke serie', zegt Cardozo schouderophalend over een van de succesvolste televisieseries van dit moment. Echt veel heeft hij er niet mee. 'Die Dinklage' vindt hij wel 'een leuke gozer'. 'Daar kon ik goed mee opschieten.'

Verder deed hij het vooral om zijn bekendheid in Nederland te vergroten. 'In het begin interesseerde dat me geen reet. Maar zo'n rol heeft uiteindelijk direct invloed op mijn school en de bekendheid van de sport, en dat is alleen maar positief.'

Even opfrissen

Vandaag begint in Nederland het vijfde seizoen van Game of Thrones op betaalzender HBO. Op volkskrant.nl bespreekt redacteur Haroon Ali elke dinsdag de aflevering uitgebreid na. Ook staat op de site een handige opfrisser: waar waren we ook alweer in het verhaal en wat kunnen we verwachten. Voor wie niet kan wachten: dit weekend lekten de eerste vier aflevering uit. Maar daarover verklappen we niets.

Trots

Die onverschilligheid lijkt wat gespeeld, want als Cardozo vertelt over zijn ervaringen op de set klinkt er toch trots door in zijn stem. 'Die set was mega. En je kunt in Game of Thrones een scènetje hebben, maar ik werkte wel samen met Peter Dinklage, dat is gewoon een ster, die kan in Amerika niet meer over straat.'

Cardozo stuurde via zijn castingbureau een video in. De rol waarvoor hij auditie deed is nog geheim, veel kan hij er niet over zeggen. Na de succesvolle auditie werd hij ingevlogen naar Ierland, een van de locaties waar Game of Thrones wordt opgenomen.

Doorgaans komen acteurs met kleinere rollen niet in contact met de sterren. 'De hoofdpersonen zitten in een grote tent, daarnaast staat een tentje voor de minder bekende acteurs en dan heb je nog de figuranten. Dat mingelt niet. Er is een hiërarchische verdeling. Maar ik had daar schijt aan. Ik ging elke keer naar die tent toe en gewoon hangen met die gasten.'

Hij maakte grappen met Peter Dinklage en rookte sigaretten met Conleth Hill. Kit Harrington (Jon Snow) was er ook. 'We zitten allemaal in dezelfde aflevering. Ik heb een klein rolletje, maar met tekst en dialoog. Dus het is een echte rol, daarom staat-ie op IMDb (de toonaangevende internationale filmdatabase, red.).'

Hij hoefde er niet te vechten en heeft ook geen acteurs geïnstrueerd over de manier waarop je een waarheidsgetrouw zwaardgevecht voert. Hadden ze hem trouwens beter wel kunnen vragen, want het zwaardvechten in Game of Thrones noemt Cardozo om te huilen. 'Hui-len. Een tekort aan zakdoeken.' Dat geldt overigens voor ongeveer elke film of televisieserie waarin spelers zwaardvechten.

Ook het gevecht vanViggo Mortensen tegen de opper-Orc in The Lord of the Rings? Daar is men toch meestal wel enthousiast over? 'Gewoon drie keer niks.' Dat komt, legt Cardozo uit, doordat de meeste films en series gebruikmaken van een gevechtschoreograaf. 'Dat is over het algemeen een voormalige stuntman, die links en rechts wat heeft opgepakt van Aziatische vechtsporten, maar verder geen kennis heeft van historische gevechtsmanuscripten. Die geeft dan een Aziatische draai aan het Europese zwaardgevecht en dat zie je: kut met sinaasappels.'

Middeleeuwen

Wat er zo slecht aan is? 'Het is gewoon maar wat gehak en geram, en dat is precies wat het publiek verwacht.' Edge on edge bashing noemt Cardozo het: als je met de scherpe kant van twee zwaarden op elkaar slaat. En dat is in elk geval niet waarheidsgetrouw. 'In de Middeleeuwen werd er sowieso niet met scherp op scherp geslagen. Het inkomende wapen onderschep je altijd met de platte kant van je zwaard, of je slaat met scherp naar de platte kant van het inkomende blad. Als je twee keukenmessen met de scherpe kant op elkaar slaat, krijg je al een enorme put. Als je twee volwassen kerels met zwaarden hebt, staat er tussen de 2.000 en 2.400 kilogram per vierkante centimeter kracht op. De kans bestaat dat je je zwaard totaal in stukken slaat.'

Cardozo weet niet alleen alles van de Middeleeuwen, hij lééft de Middeleeuwen. Zijn appartement is een wonderlijke mengelmoes van toen en nu. Een zware met staal beslagen houten stoel, puntige kandelaren, bordeauxrode fluwelen gordijnen, opgeknoopt met een vergulden touw en een gigantische plasmatelevisie. In de boekenkast Arte Gladiatoria, Wapens en Wapenrustinge, The Art of Combat en Gezond en Slank.

Cardozo kan niet stilzitten, loopt veel heen en weer. Hij lurkt aan een proteïneshake en tijdens het koffiezetten werkt hij een bakje pistachenootjes naar binnen. Als hij gaat zitten op de bank, laat hij zich met zijn hele gewicht neerploffen en steekt hij een Cubaanse sigaar aan. Het is een gewone leren bank, maar wel bedekt met grote, middeleeuws aandoende kussens in de kleuren goud, bruin en blauw. Drie vossenhuiden, gedrapeerd over de kussens, maken het af.

Gevoelsmens

Op de bank ook zijn hond Dolby. Of wat daarvan over is: de vacht hangt over de leuning. 'En zijn schedel staat daar', wijst Cardozo naar een houten boekenkast in de woonkamer. Wie niet beter weet, zal het allemaal maar vreemd en eng vinden. Wat is dit voor verknipte kerel, met z'n zwaarden en de vacht van een dode hond op de bank?

Het verhaal achter deze decoratie geeft een vluchtig inkijkje in de ziel van de rossige geweldenaar. Cardozo had zijn hond zeventien jaar; het beest was als een kind voor hem. Toen Dolby doodging, bracht Cardozo hem weg om de huid te laten prepareren. Toen hij het beestje vervolgens moest ophalen 'stond ik een half uur voor die winkel. Ik durfde niet naar binnen, bang voor wat ik zou aantreffen.'

Schuilt er achter dat kale hoofd, die woeste baard, die massieve torso en die wapenuitrusting dan toch - daar komt-ie - een gevoelsmens? 'Je moet alles ervaren. Liefde, oorlog, geweld, passie. Dat is iets wat ik als kind al ambieerde. Mezelf blootstellen aan zo veel mogelijk ervaringen, zodat ik emotioneel en spiritueel kan groeien.'

Ook Cardozo's fascinatie voor het zwaardvechten kent een spirituele oorsprong. Een bekende liet hem kennis maken met de Gregoriaanse muziek van Hildegard van Bingen, een Duitse componiste en mystica uit de Middeleeuwen die later heilig werd verklaard. De muziek maakte diepe indruk. 'Ze was een spirituele dame die keizers en koningen adviseerde. De eerste grote feministe, om het zo maar te noemen. Zij is mijn grote goddess.'

Het een leidde tot het ander. Cardozo, toen nog bezig met oosterse krijgskunsten, ging op zoek naar de Europese vechttraditie. 'Ik kwam erachter dat de zwaardvechttheorie in Europa veel geavanceerder was dan die van Japan.' Het vechten leerde hij van verschillende mensen, maar vooral van zichzelf, zegt hij.

En die baard? 'Ik had altijd lang haar in een vlecht. Maar ik werd steeds kaler. Dus ik dacht: dan gooi ik één zo'n vlecht aan de voorkant.'

Acteercarrière

Inspiratie kwam van de film King Arthur (2004). Het personage van acteur Til Schweiger heeft daarin een kaalgeschoren kop en een roodblonde baard in één vlecht. Dat leek Cardozo ook wel wat. Maar 'als je er één vlechtje in wil leggen, gaat dat voor geen meter, want de zijkanten zijn niet lang genoeg. De enige manier om het op te lossen, was om twee keer drie plukjes te pakken en dus twee vlechtjes aan de zijkant te maken.' De vlechtjes zijn nu zijn handelsmerk.

In Haarlem kijkt niemand meer op van zijn imposante verschijning. Maar toch, sinds hij op televisie kwam bij RTL Late Night en Proefkonijnen is er wel wat veranderd. 'Als ik een avond ga stappen, moet ik vijftig keer op de foto.'

Van vrienden in Amerika kreeg hij het advies meer aan zijn pr te werken, wil hij werk maken van zijn acteercarrière. Na het rolletje in Game of Thrones, komt de historische actiefilm Richard the Lionheart: Rebellion uit, waarin hij een groter aandeel heeft. En Cardozo is bezig met een paar 'nog geheime' andere projecten. Alles om de eerste echte Nederlandse actieheld te worden. 'Ik heb al veel dingen gedaan in mijn leven. De volgende stap is kijken of ik Hollywood kan veroveren.' Aan de wapenuitrusting zal het niet liggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden