Zusjes Woolf aan elkaar gewaagd in sprankelend spel

THEATER Woolf & Bell door Carrousel. In Theater Carrousel, Amsterdam t/m 20 december. Tournee...

MARIAN BUIJS

'Dit is een typische vrouwenvoorstelling, met een hoog macramé-gehalte' zegt een van de actrices spottend. Macramé? Deze twee brutale dames in hun roomkleurige herenkostuums die het publiek al meteen zelfbewust en charmant om hun vinger winden? De een is Virginia Woolf, de ander haar zuster Vanessa Bell: Woolf & Bell.

Virginia Woolf is kennelijk populair, eerder dit seizoen speelde Josée Ruiter een monoloog over haar zelfmoord. Schrijfster/regisseur Matin van Veldhuizen koos voor Woolf & Bell een ander aspect: de gecompliceerde relatie met haar zuster. Beide vrouwen verkeerden in de legendarische Bloomsbury-groep, kunstenaars die in Londen begin deze eeuw de artistieke voorhoede vormden.

Ze waren aan elkaar verknocht, inspireerden elkaar, maar zaten elkaar ook flink dwars. Vanessa schilderde en had alles wat de labiele Virginia miste: een zonnige natuur, minnaars bij de vleet en een stralend gezin. Maar intellectueel beschouwde de schrijfster haar zus verreweg als de mindere.

Stoorden zij zich destijds niet aan de heersende normen, ook Van Veldhuizen gooit het roer hier verrassend om. Anders dan in haar eerdere producties over literaire fenomenen legt ze het accent niet op de tekst, maar op beweging en beeld. De voorstelling barst van de vondsten, vindingrijk, sprankelend en geestig.

Om het symbiotische karakter van hun relatie duidelijk te maken wisselen de actrices onbekommerd van rol tot je nauwelijks nog weet wie wie is. Maar ongemerkt valt alles op zijn plaats. De vrouwen troosten elkaar in een dwaas dansje, hullen zich in een meters lang gordijn en rollen als jonge honden over de grond.

Belangrijke boeken worden afgedaan als grap: By the waves!. A room of one's own klinkt door in de herhaalde verzuchting dat een van hen 'even alleen wil zijn'. Terloops passeren de feiten: publicaties, exposities, de dood van familieleden, de oorlog, de verhoudingen. Ze pionierden niet alleen in de kunst, maar ook in de liefde. Vanessa's dochter hoorde pas op haar zeventiende dat haar vader haar vader niet was. Voor Virginia was schrijven het enige wat telde. Toen ze alles had gezegd en haar depressies ondragelijk werden, stapte ze het water in. Als voorbode dompelen de actrices om beurten hun hoofd in een emmer, dezelfde emmer waar ze ook thee uit scheppen. Theevisites waren voor hen uit den boze, ze worden hier met verve geïroniseerd.

In sneltreinvaart zappen we zo door de levens van twee bijzondere vrouwen. Elvira Out en Stella Deniers van der Gons spel tintelt van leven. Onder hun herenpakken dragen ze lieve onderjurkjes, aan hun voeten prijken grote sportschoenen, ze zijn een toonbeeld van androgynie. Ze praten over kinderen of carrière, het oprukkende fascisme en de rol van de vrouw. Aan het slot zeggen ze uitdagend tegen het publiek: 'nu is het woord aan jullie, dit is een zaak die de hele mensheid aangaat'. Met terugwerkende kracht blijkt het dus toch 'een typische vrouwenvoorstelling'. Met een boodschap: to macramé or not to macramé.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden