Zuid-Amerika favoriet in Berlijn

Zuid-Amerikaanse films worden genoemd als winnaar van de Gouden Beer van Berlijn, zeker El CLub van de Chileen Pablo Larrain. Wenders en Herzog hebben het nakijken.

Regisseur Pablo Larrain (midden) in Berlijn, met de hoofdrolspelers in zijn film El Club. Beeld reuters

Als je het regisseur Pablo Larrain vraagt, bestaan er drie types katholieke priesters. Goede mensen, die het ambt zien als het pad naar de heiligdom. Priesters die in de gevangenis zitten. En priesters die van de aardbodem lijken te zijn verdwenen.

Die laatste groep figureert in El Club, die zijn première beleefde tijdens de 65ste Berlinale. De film van de 38-jarige Chileen geldt vooralsnog als een van de grootste kanshebbers voor de belangrijkste prijs van het festival, de Gouden Beer, die aanstaande zaterdag wordt uitgereikt.

Donkere aanklacht

Een donkere aanklacht tegen de straffeloosheid van de katholieke kerk is het. De film speelt zich af in een soort tehuis voor ex-dienaren van God die hun ambt om welke reden dan ook niet meer mogen uitvoeren. Baby's geroofd? Kleine kinderen betast of meer? Naar de rechter hoeven ze niet - in een klein huisje aan zee kunnen ze boete te doen. Er zijn talloze van dat soort toevluchtsoorden, ontdekte Larrain, waar de kerk de pijnlijke kwesties probeert weg te stoppen.

'Het fascinerende', vertelt de regisseur tijdens een persconferentie in Berlijn, 'is dat de kerk niet gelooft in burgerlijk recht. De enige tegenover wie deze priesters hebben gezondigd is God - en hij is de enige aan wie zij verantwoording moeten afleggen.'

In El Club is dat niet al te zwaar. Het is fijn toeven aan de kust, met reality- tv en af en toe een windhondenrace. Totdat een slachtoffer de man volgt die hem jarenlang seksueel misbruikte en zo het voor iedereen aangename bestaan ondermijnt. Dan ontspint zich een prachtige parabel; minder publieksvriendelijk dan Larrains Oscar-kandidaat No!, zo duister als Larrains eerdere Tony Manero en Post Mortem, en voorzien van pikzwarte humor en een razend knappe finale.

Larrain, die in zijn eerdere films al waagde Chili's pijnlijke verleden te ontleden, maakte met El Club 'zijn meest politieke film ooit', stelt zijn vaste acteur Alfredo Castro. 'Zijn Pinochet-trilogie speelde in het verleden - deze neemt stelling tegen een heel eigentijds probleem.'

Larrains film is niet de enige uit Latijns-Amerika die tijdens deze 65ste Berlinale indruk maakt: de beste films komen vooralsnog daar vandaan. De enige documentaire in de competitie bijvoorbeeld, El boton de nacar (The Pearl Button) van Patricio Guzman (Nostalgia for the light). Een prachtig gefilmd essay is het, waarin tijd en ruimte onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: via poëtische overpeinzingen verbindt de documentairemaker de geschiedenis van Chili aan het water. De schitterende kustlijn is het water waar ooit de eerste nomaden over reisden - tot ze werden uitgemoord. De zee is het graf voor veel 'verdwenen' slachtoffers van dictator Pinochet. Zwarte bladzijdes in een verleidelijk jasje.

Ook indrukwekkend is Ixcanul (Volcano) uit Guatemala. Debuterend regisseur Jayro Bustamante volgt een 17-jarig Maya-meisje dat wordt uitgehuwelijkt aan de opziener van de boerderij waar haar ouders werken. Liever gaat ze met haar vriendje mee naar Amerika. Beeldschoon gefilmd, maar bekende kost, zo lijkt het. Maar het script biedt nog een paar verrassingen. Hoe langer hoe meer blijkt de film een aanklacht tegen machtsmisbruik. Kerk, politiek, minderheden: mocht de jury een politiek statement willen maken, dan biedt Latijns-Amerika dus nog wat te kiezen.

Deceptie grote namen

Werner Herzog, Terrence Malick, Wim Wenders: de gevestigde namen van de film stellen tot nu toe teleur tijdens de 65ste Berlinale. Naast de Latijns-Amerikaanse films is de grootste kanshebber op de hoofdprijs 45 Years, een portret van een huwelijk dat langzaam uiteenvalt in een week tijd, met een prachtige rol voor Charlotte Rampling. Ook Taxi van Jafar Panahi zou kans kunnen maken op een prijs: de Iraanse filmer met beroepsverbod slaagde er opnieuw in een film te maken in gevangenschap - een film die begint als vrolijke fictieve vorm van Joris Linsens Taxi, met Panahi zelf aan het stuur. Maar hoe langer hoe meer stelt het lastige vragen over de functie van Iraanse wetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden