'Zuckerberg is als een klein kind, we moeten hem opvoeden'

Voor iedereen die zich zorgen maakt over zijn privacy op internet heeft Menno van Doorn één troost: het is in het verleden veel erger geweest. 'Briefschrijvers moesten er vijf eeuwen geleden van uitgaan dat hun correspondentie door anderen ongevraagd werd gelezen. Sommigen schreven hun brieven daarom in code, tot het briefgeheim in de wet werd vastgelegd.'

'Mark Zückerberg is als een klein kind dat we moeten opvoeden' Beeld AFP

Voor iedereen die zich nog steeds zorgen maakt over het grenzeloos gegraai naar vertrouwelijke gegevens heeft Van Doorn een ontnuchterende constatering: 'Er komen nog veel gekkere dingen aan. Wat je moet doen, is het een beetje bijsturen.'

Bijsturen is de boodschap van een verkennend onderzoek door het Verkenningsinstuut Nieuwe Technologie (VINT), de denktank van de ict-dienstverlener Sogeti, over privacy in het digitale tijdperk. Als directeur van VINT schreef Van Doorn mee aan een rapport waarin de voetangels, de mitsen en maren, en de uitdagingen voor bedrijven en instellingen op een rijtje zet. Het is het derde in een reeks.

Van Doorn ziet geen been in de onheilstijdingen die sommigen over onze afbrokkelende privacy verspreiden. Er wordt misschien wel heel veel informatie verzameld, zegt hij, maar dat wil niet zeggen dat bedrijven er ook al veel mee kunnen. 'De vraag is ook of al die informatie is terug te voeren tot jou als persoon, als individu, of tot een abstractie.'

Gevoelig onderwerp
Privacy ligt gevoelig bij consumenten als je ze er gericht naar vraagt, bij een specifiek onderwerp zoals het elektronisch patiëntendossier. Tegelijkertijd geven gebruikers met het grootste gemak vertrouwelijke gegevens weg, in ruil voor gratis e-mail, toegang tot een website of een financieel voordeeltje.

Die ambivalente houding maakt het voor de wetgever en de beschermers van de wet niet eenvoudiger op, meent Van Doorn. Het VINT-rapport citeert Alex Kozinski, lid van het Amerikaanse hooggerechtshof, die zich vorig jaar op een symposium in Stanford vrolijk maakte over de 'privacy-paradox'. 'Het idee dat de politie je mobiele telefoon kan traceren en steeds weet waar je uithangt, wordt met een collectief gegaap begroet. In een Twitter-wereld waar mensen om aandacht schreeuwen betekent belangstelling van de politie voornamelijk dat je meer volgers hebt.'

Van Doorn voegt er zijn eigen voorbeeld aan toe: 'Kun je klagen dat mensen meeluisteren als je mobiel bellend in de supermarkt over je ziekte belt met een bekende?'

Op de kast
Het Nederlandse bedrijfsleven, denkt hij, heeft de bescherming van de privacy van klanten en consumenten over het algemeen goed op orde. 'Ze zijn als de dood om klanten op de kast te jagen. Hoe groter het merk, hoe zorgvuldiger ze te werk gaan.'

Waar in Nederland te weinig over wordt gediscussieerd, is de afweging tussen nieuwe technologieën die een grotere efficiency brengen en de gevolgen voor de privacy. 'In de gezondheidszorg zijn sensoren mogelijk die een bedlegerige patiënt in de gaten houden. Daar kun je tegen zijn, omdat je vindt dat iemand niet 24 uur per dag moet worden bespied. Maar het alternatief is dat je tien verplegers nodig hebt die steeds even kijken of mevrouw Jansen al wakker is.'

Het VINT-rapport doet aanbevelingen waarmee bedrijven kunnen voorkomen dat consumenten, klanten of internetters zich overmatig bespied voelen. Anticipeer: wacht niet tot je de fout ingaat. Zorg dat software en website automatisch de privacy afschermen. Zorg voor zichtbaarheid en transparantie. Ga met respect om met privacy; stel dus vooral het individu centraal.

Op internet is het nog zeker niet zo ver, erkent Van Doorn. 'Je kunt er nu al van uitgaan dat bedrijven alles van je weten en dat niet iedere website de privacyregels naleeft.'

Wat zou hij zeggen als Mark Zuckerberg van Facebook zijn werkkamer zou binnenstappen met de vraag of zijn sociale netwerk de aanbevelingen een beetje opvolgt?

'Facebook is niet het lichtend voorbeeld van privacy by design, de vertrouwelijkheid ingebakken in de software', lacht Van Doorn. 'Facebook is vooral zo mistig: het is onduidelijk hoe je in de instellingen je privacy waarborgt. Omdat de regels ook niet eenduidig zijn, hanteert Facebook hanteert het principe van 'boem is ho'. Ze kijken steeds hoever ze kunnen gaan en krabbelen gedeeltelijk terug als hun veranderingen op te veel protesten stuiten.'

Van Doorn haalt de Amerikaanse internetgoeroe Kevin Kelly aan. 'Hij stelt: technologie is als een klein kind. Je moet het de juiste richting opsturen.'

Zuckerberg, stelt de VINT-directeur, is ook als een klein kind: 'We moeten hem opvoeden.'

 
Heeft iemand die gegevens weggeeft in ruil voor gratis e-mail recht om te klagen over gebrek aan privacy?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden