interview met onze podcastmakers

Zorg dat het spontaan klinkt – en andere lessen van de podcastmakers van de Volkskrant

‘Je hoort meteen of iemand een antwoord heeft voorbereid. De interactie met de interviewer, twijfel in je stem, dat kan je niet faken.’ De vier podcastmakers van de Volkskrant vertellen hoe ze te werk gaan. En discussiëren over die ene vraag die ze hierna nooit meer willen horen: wat is een podcast?

De podcastmakers in de podcaststudio van de Volkskrant. Van links naar rechts: Thomas Hogeling, Simone Eleveld, Daan Hofstee en Rinkie Bartels. Beeld Katja Poelwijk

Journalist Simone Eleveld vertelt hoe ze op een van de vragen kwam voor de podcast die ze maakte met collega Thomas Hogeling. ‘Ik was er in het weekend bij de opticien achtergekomen dat ik geen diepte zie.’

Eleveld: ‘Daar zat ik maandagochtend in de metro nog over na te denken. Ik vond het gek, omdat ik altijd opvallend goed scoor op ruimtelijk inzicht-testen. Toen vroeg ik me af: wat meet je nou eigenlijk met een test?’ Eenmaal op de redactie trok ze collega Hogeling gelijk mee naar de studio/archiefkast. Daar is de akoestiek goed en heb je geen last van pratende collega’s en het geratel van toetsenborden. Eerst de opnameapparatuur aan. Daarna vertelde ze pas wat ze had bedacht. ‘Het was nog voor de koffie, dus het was een heel slaperig gesprek. Maar wel spontaan.’

De podcastmakers in de podcaststudio van de Volkskrant. Van links naar rechts: Thomas Hogeling, Simone Eleveld, Daan Hofstee en Rinkie Bartels. Beeld Katja Poelwijk

Ook nu zitten Hogeling en Eleveld in de opnameruimte op de redactie. Een archiefkast dus, van zo’n 2 bij 3 meter, de wanden vol met mappen. Boven tafel hangen twee grote microfoons. Ook de andere podcastmakers van de Volkskrant zijn er, Daan Hofstee en Rinkie Bartels, die onder andere elke week de podcast het Volkskrantgeluid maken in samenwerking met interviewer Laura van der Haar. 

Spontaniteit is belangrijk in een podcast, daar zijn ze het allemaal over eens. Als je een gesprek of een reactie niet spontaan opneemt, hoort de luisteraar dat. Eleveld: ‘Ik stuur van tevoren geen vragen op, daar ben ik vrij streng in. Je hoort meteen of iemand een antwoord heeft voorbereid. De interactie met de interviewer, twijfel in je stem, je hoort het allemaal. Dat kan je niet faken.’

Alle vier zijn ze verantwoordelijk voor de montage, in sommige gevallen zijn ze zelf ook interviewer. Bij de Volkskrant zijn deze makers bezig met meerdere projecten: naast het Volkskrantgeluid, een interviewpodcast over het nieuws, maakt Bartels een podcast over slapen. Een mix van persoonlijke ervaringen, informatie en tips. Hofstee maakt wekelijks de interviewreeks met Gijs Groenteman Met Groenteman in de Kast: persoonlijke gesprekken met schrijvers, filmmakers, cabaretiers en andere mensen uit de culturele sector. Naast de zoektocht-naar-antwoorden-podcast Grote Vragen met Hogeling, maakt Eleveld ook een nieuwe zesdelige serie samen met journalist Corine Koole. Van Twee Kanten vertelt intieme verhalen over relaties, gemonteerd in een documentaireachtige stijl. 

Alle podcasts van De Volkskrant luisteren? 

Hier vind je alle podcasts van De Volkskrant handig bij elkaar . 

Daar is-ie dan: wat is een podcast?

Voordat we het over die projecten hebben, moet er eerst iets anders besproken worden. Het medium podcast bestaat al een tijdje en ook het Volkskrantgeluid, de eerste podcast van de Volkskrant, bestaat inmiddels alweer twee jaar. Toch maakte Radio 1 voor de Week van de Podcast speciaal een pagina over de vraag ‘wat is een podcast?’ Het is niet een vraag die op enthousiasme kan rekenen van de podcastmakers.

Hogeling, op een getergde toon: ‘Kan iedereen nu ophouden met zeiken? Het is zo simpel: een podcast is een mp3’tje!’ De vier makers lachen.

Dat podcasts soms nog worden geassocieerd met jongere generaties, vinden ze ook onzin. Eleveld: ‘Onze nieuwe podcast, Van Twee Kanten, wordt tot nu toe het meest beluisterd door vrouwen tussen de 45 en 55.’ Hofstee: ‘Dat is ook bij Met Groenteman in de Kast. Daar luisteren voornamelijk mensen tussen de 35 en de 45 naar. Het is dus niet millennial hip ofzo.’

Bij Radio 1 omschrijven ze podcasts op de website als hun on-demandaanbod. Hofstee: ‘Dat is het ook wel eigenlijk.’ Eleveld is het daar niet mee eens. ‘Nee, nee. Radiomakers moeten continu leveren. Voor een podcast maak je bijvoorbeeld een aflevering per week. Daar kun je meer tijd en energie in stoppen.’

Podcastmakers Simone Eleveld en Daan Hofstee. Beeld Katja Poelwijk

Een discussie over het verschil tussen podcast en radio volgt. Een podcast blijft langer staan, radio vervliegt meestal meteen. Een podcast wordt vaker in eigen beheer uitgebracht, zodat podcastmakers bijvoorbeeld heel specifieke onderwerpen kunnen behandelen die niet interessant zijn voor een groot radiopubliek.

Misschien is het toch het belangrijkst dat mensen zelf de keus maken wat ze luisteren, zegt Bartels. ‘Radio zet je aan en dan heb je geen invloed op wat er op je afkomt, maar voor een podcast kies je heel bewust.’

Hogeling: ‘Schrijf maar op wat Rinkie zei, dat was het slimste.’

Intiem geluid

Op tafel staan een karaf water en een paar glazen, allemaal op kurken onderzetters. Als ondergetekende haar metalen waterfles open schroeft met een hoog knarsend geluid, schieten alerte ogen naar de bron van het lawaai. Hoort bij het vak. Bartels: ‘Je let op elk rammeltje.’ Het is allemaal ruis, namelijk. Als je gelukt hebt, kun je zoiets er uitknippen bij het monteren, maar dat is weer extra werk. Als je pech hebt, kan je een stukje opname gewoon niet gebruiken.

Verder draait het natuurlijk vooral om stemmen. Vaak herken je iemand meteen aan een stem. Daardoor hoef je iemand niet uitgebreid te introduceren, zegt Eleveld. ‘Iemands persoonlijkheid staat meteen.’ Het is wel heel smaakgevoelig, zegt Bartels. ‘Als iemand een stem heeft die jij niet trekt, dan ben je gewoon klaar.’ Bartels zei eerder in het gesprek dat hij was geschrokken van zijn eigen stem, die hij tot vermaak van de andere drie lachend omschreef als ‘zaaddodend’.

Hogeling vindt dat te veel mensen zich daar druk over maken. ‘Als mensen niet gillend wegrennen als je praat en je iets interessants te vertellen hebt, willen ze ook wel naar je podcast luisteren.’

Audio is intiem, het leent zich heel goed voor persoonlijke verhalen. Hoe komt dat eigenlijk? Eleveld trekt demonstratief de microfoon die boven de tafel hangt naar zich toe, tot op twee centimeter van haar mond. ‘Dit is de afstand van degene die praat tot de microfoon. Het is alsof iemand in je oor praat.’

Het Volkskrantgeluid

De oudste podcast van de Volkskrant bestaat nu twee jaar. Hofstee begon ermee, met Jonathan van het Reve als interviewer. Inmiddels is Laura van der Haar meestal de interviewer en doet Hofstee de montage samen met Bartels. Het idee: doorpraten met journalisten over een stuk (of een serie, of een rubriek) uit de krant. Hofstee: ‘Iemand die schrijft kan vaak nog wel meer schrijven maar dat past dan niet in de krant. Vanuit dat idee zijn we het Volkskrantgeluid begonnen.’

Eleveld: ‘En je praat soms over hoe het stuk tot stand kwam, dat is vaak ook spannend.’ Hofstee: ‘Of er zijn veel reacties op het stuk gekomen, dan heeft het veel losgemaakt. Dat kan ook een reden zijn om erover door te praten.’ 

Voorbeelden van spannende stukken die zijn behandeld waren een verhaal over doping in de schaatssport of het artikel waarin journalist Natalie Righton onthulde dat de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra had gelogen dat hij president Poetin had ontmoet.

Ook mooi, zegt Hofstee: ‘Zo'n gesprek met de journalist geeft een soort persoonlijke band. Als je naar een journalist luistert, krijg je daar een andere band mee dan als je alleen een stuk leest.’

De slaappodcast [werktitel]

Een podcast over slaapproblemen in vijf afleveringen. Hij heeft nog geen naam momenteel, zegt Bartels. In elke aflevering staat één slaapprobleem centraal. Het redactiewerk deelt Bartels met Corinne van Duin en Anna van den Breemer van de Gids, de sectie die lezers antwoorden geeft op grote en kleine levensvragen.

Bartels: ‘We hebben net een narcolept gesproken. En een moeder met twee kinderen die niet sliepen, waardoor zij ook bijna niet sliep.’ In elke aflevering reageert ook een slaapexpert op het probleem, liefst met praktische tips hoe je zoiets kan oplossen. ‘Ik wilde eigenlijk een podcast met korte afleveringen maken, kort en snel en snappy. Zo doe ik het ook altijd als ik video’s maak. Maar tijdens het maken was ik opeens iemand vijftig minuten aan het interviewen. Je wordt zelf toch nieuwsgierig als je iemands verhaal hoort.’

Podcast Van Twee Kanten is onder andere te luisteren via Spotify. Beeld de Volkskrant

Van Twee Kanten

In deze net gelanceerde podcast over relaties interviewt Corine Koole partners ieder apart over hun leven samen - een verhaal verteld vanuit twee perspectieven dus. Eleveld doet de montage. Eleveld: ‘Het is heerlijk om met Corine samen te werken. Ze is gewoon een heel goede interviewer.’ Om te beginnen komen er zes afleveringen. De eerste staat inmiddels op alle podcastkanalen en heet: ‘Ik wil graag met je door, maar je gaat wel in therapie’.

De aflevering stond dinsdag op nummer drie in de lijst van populairste podcasts op iTunes. ‘Dus ik ben wel blij’, zegt Eleveld glimmend.

Hogeling: ‘Heeft continu op F5 (pagina verversen, red.) drukken toch gewerkt.’

Eleveld: ‘Ja, thanks daarvoor nog.’

Met Groenteman in de kast

Gijs Groenteman interviewt mensen uit de culturele sector: over hun werk, maar ook over hun privéleven en persoonlijke ontwikkeling. Wat begon als de cultuurpoot van het Volkskrantgeluid is een heel eigen reeks geworden, waar inmiddels meer dan zeventig afleveringen van zijn. Hofstee en Groenteman maken de serie samen - Groenteman interviewt, Hofstee monteert, gasten zoeken ze samen.

Hofstee: ‘Gijs kan iemand heel direct vragen stellen waardoor diegene gewoon antwoord geeft. Het lijkt wel alsof antwoorden uit mensen krijgt zonder daar moeite voor te doen.’

Eleveld: ‘En Daan doet de volledige productie daarvoor. Dus alles wat Gijs niet doet, dat doet Daan.’

Hofstee: ‘Het is anders dan bij het Volkskrantgeluid, daar ben ik meer betrokken bij het interview. Bij Gijs kan ik wel vragen voorbereiden, maar hij doet toch wat hij zelf wil, haha.’

Groenteman krijgt snel persoonlijke dingen naar boven bij zijn gasten. Hofstee: ‘Binnen een half uur zit ie gewoon bij iemand in zijn jeugd. Probeert-ie te achterhalen waar iets vandaan komt. En het mooie is dat het op het laatst altijd rond is. Ik heb echt respect voor de manier waarop Gijs interviewt.’

Podcast de Grote Vragen

In de Grote Vragen gaan Eleveld en Hogeling op zoek naar antwoorden op vragen die je nooit eerder hebt gesteld en documenteren ze waar ze achter komen.

Hogeling: ‘Het is alweer een tijd geleden dat ik dat plan schreef, twee jaar volgens mij. Ik luisterde toen naar veel Amerikaanse podcasts zoals Planet Money, met veel lagen en veel personages. Niet gewoon babbelen aan een tafel en heel strak gemaakt.’

Eleveld: ‘Twee jaar geleden waren die er nog niet veel in Nederland. Nu zijn er voorbeelden te over: Bob, de Brand in het Landhuis, Opgejaagd.’

Hogeling: ‘Maar dat zijn allemaal mooie onderzoeksverhaal-achtige dingen. Wat ze in Amerika goed kunnen is een leuke zoektocht maken, praten met mensen die verstand hebben van een onderwerp, maar het toch lichtvoetig houden. Dat leek me leuk om ook in het Nederlands te maken.’

In de eerste aflevering gaan ze op zoek naar het antwoord op de vraag: sterven sommige achternamen uit? Ofwel: heet iedereen straks Jansen of of De Jong? En wat voor effect heeft dat, als iedereen hetzelfde heet? Hogeling: ‘We hadden gehoord dat de naam Van der Plas heel groot was in Katwijk.’ Eleveld: ‘Dat ging beter dan we hadden gehoopt. De tweede vrouw die we aanspraken in Katwijk zei dat haar moeder Van der Plas-Van der Plas heet. En haar tante heette ook Van der Plas-Van der Plas.’

Een andere aflevering gaat over de vraag: ‘wat is het verschil tussen moord en doodslag?’. Eleveld: ‘Die kwam van de presentatrice van het Volkskrantgeluid, Laura. Zij had gehoord dat het verschil tussen moord en doodslag in 10 seconden kan zitten. Terwijl voor doodslag de maximale gevangenisstraf 15 jaar is en voor moord levenslang.’

Hogeling: ‘Dat kan je juridisch uitleggen. Sterker nog, ik heb strafrecht gestudeerd. Ik dacht: ik kan je zo vertellen wat het verschil is. Toen kwam Simone met nog tien vragen en dacht ik: oh ja. Het is toch wel ingewikkeld.’

Eleveld: ‘Ik heb hem moeten overtuigen.’

Hogeling: ‘Dat is sowieso bij ongeveer alle afleveringen zo. Dat ik eerst heel sceptisch ben en dan Simone’s werk hoor en denk: oké, dat werkt. Ik wilde halverwege Simone nog ontslaan, maar daar bleek ik helemaal niet de macht voor te hebben. Qua hiërarchie. Dat is achteraf heel goed geweest.’

Podcast-tips

De Volkskrant tipt welke podcasts de moeite waard zijn (en welke niet). Recensies van Nederlandse en Engelstalige podcasts, van spannende misdaadverhalen tot persoonlijke interviews.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.