COLUMNSylvia Witteman

Zoo doet u alles goed: een wolk van belegen weemoed stijgt op uit deze verflenste zelfhulplectuur

Een weldoenster stuurde mij vier ‘kanarieboekjes’; die kleine, gele boekjes uit de jaren dertig, veertig en vijftig van de vorige eeuw, waaruit je snel en doeltreffend de meest uiteenlopende dingen kon leren.

Op eigen kracht vooruit komen; Zoo slaagt een meisje op kantoor; Zoo kunt u karakters doorgronden; Zoo wordt u een goed zweefvlieger; Leer uzelf zwemmen; Hoe werkloozen aan den slag komen; De kunst van orde houden onder leerlingen, kinderen, ondergeschikten en volgelingen; Hoe u veilig kunt hamsteren; Zoo wordt rooken een genot; Planten kweken zonder aarde: de ene titel, onbedoeld, nog grappiger dan de andere.

De gedachte aan Gerard Reve dringt zich op, met zijn ‘Zelf kamperen’ en ‘Zelf schrijver worden’. Er stijgt een wolk van belegen weemoed op uit deze verflenste zelfhulplectuur. Je ziet haar voor je, de bebrilde bakvis, in een olijfgroen trijpen fauteuiltje gezeten, met rode koontjes bladerend in Hoe een meisje een goed huwelijk kan doen. En dan, als het niet helpt, in Gelukkig leven als vrouw alleen. Mocht het er toch nog van komen, dan heeft ze waarschijnlijk veel aan Gelukkig trouwen op een klein inkomen, Huwelijksmoeilijkheden voorkomen en overwinnen en Lekkere hapjes maken van restjes.

Ook de schuchtere jongeman heb ik scherp voor de geest. Zó krijgt u moed en zelfvertrouwen is net wat voor hem. Of Haal meer uit uw leven, Vlot converseeren, Prettig in den omgang en Vrees en zorgen overwinnen. Als dat allemaal niet genoeg is, leest hij Zoo slaagt een MAN. Met hoofdletters.

Daar heb je hem, de geslaagde man. Hij ‘benut de kracht van psychologie’. Hij schrijft ‘rake sollicitatiebrieven’. Hij weet ‘wat opgroeiende jongens moeten weten’. Dit, bijvoorbeeld: ‘Wie al te lange tijd voor zijn huwelijk zelfbevrediging heeft gezocht, heeft de kans dat hij zichzelf min of meer ongeschikt maakt voor de normale sexuele omgang in het huwelijk. Begrijp je goed wat dat zeggen wil, jongens? Dringt het tot je door, dat je daardoor het risico loopt je eigen levensgeluk en dat van je toekomstige echtgenote te verwoesten? Dat je hetgeen tot het mooiste en heiligste in een mensenleven kan behoren, de scheppingsdaad, voor jezelf uitsluit, omdat je wellicht niet meer in staat zult zijn, deze daad in haar ware diepte en zuiverheid te doorleven.’

Ik moest denken aan (Raymond van de) Klu(u)n(dert)s jongste boek Familieopstelling. We lezen hoe de 16-jarige Tilburgse hoofdpersoon lag te neuken met zijn vriendinnetje, waarbij zijn moeder (‘ons mam’) geheel volgens de regels ‘met een kan thee en een schaaltje bastognekoeken de trap op liep en, boven het volume van de Marantzversterker uit, geluiden hoorde die in de verste verte niet leken op Dead Kennedys (…). Die avond drukte mijn moeder me op het hart dat ik moest uitkijken dat ik op jonge leeftijd niet te veel seks had, ‘want dan is ’t loater nie leuk mir’.’

En daardoor moest ik weer denken aan mijn eigen moeder, die – net als miljarden andere moeders – vond dat ik binnen mijn jas niet mocht aanhouden, anders had ik er ‘búíten niks meer aan’. En daardoor moest ik weer denken aan De avond is ongemak (dat ik erg vond tegenvallen), waarin de hoofdpersoon na de dood van haar broer haar jas niet meer uittrekt.

En daardoor moest ik weer denken aan De mantel van Gogol (arme, miezerige Akaki Akakijevitsj!) en de kleine maar interessante Historikerstreit over de vertaling van de titel Sjinel: jas, overjas of toch mantel? En toen raakte ik helemaal de draad kwijt. Gauw even kanarieboekje no. 82 bestellen: De macht van concentratie verkrijgen.

Of nee, beter nog, no. 59: Zoo doet u alles goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden