Recensie Zonder titel #1

Zonder titel #1 barst van (te veel) ideeën (drie sterren)

Beeld rv

Het is me het dagje wel voor Paul, de gevierde theatermaker uit Zonder titel #1, de derde roman van de Belgische Gaea Schoeters (1976). Als hij wakker wordt weet hij ineens zeker dat hij zijn vrouw moet verlaten, later krijgt hij te horen dat hij nog maar een jaar te leven heeft en tegen de avond is hij op weg naar zijn eerste grote liefde Laura, die hem ontvangt alsof hij haar nooit verlaten heeft.

‘Zet zoiets op scène en geen mens gelooft het. Te theatraal’, denkt Paul. Schoeters – naast auteur ook scenarist – kent de grenzen van theater en weet dat er in een roman soms meer, of in elk geval ándere dingen mogelijk zijn. Ongebonden aan het fysieke podium leent proza zich meer voor het tonen van dat wat onzichtbaar is: de idee.

En van ideeën barst dit werk, vooral over het maken van kunst en de keerzijde van succes. Wie succesvol is, verliest zijn recht op falen. En wie niet meer kan falen, kan geen kunst meer maken. Pauls laatste stuk wordt alom geprezen maar hijzelf vindt het mislukt. Hij ziet zichzelf als een gedresseerde poedel die braaf zijn kunstjes opvoert; geen rebel meer die zich afzet tegen het establishment. Ik ben salonfähig geworden, beseft Paul – wanhopig; ‘want wie salonfähig is, is de facto monddood’.

Dit alles en meer overpeinst hij in Italië, waar hij samen met Laura het spoor van de schilder Caravaggio – ook zo’n getroebleerde kunstenaar – volgt. De reis, de kunst, de liefde en de nakende dood vormen de voedingsbodem voor intellectuele reflecties die de moeite waard zijn om langer op te kauwen. Jammer dat Schoeters daar nauwelijks gelegenheid toe biedt; haar roman is overvol. Bijna elke zin is plechtig, heeft een teneur van Dit-Is-Heel-Belangrijk. Die impliciete dwang tot opletten vermoeit op den duur. Daar gáán we weer, denk je, als Paul voor de zoveelste keer aan het associëren slaat. Het ene inzicht is nog niet ingedaald of het volgende dient zich alweer aan. Schoeters doet geen concessies aan het incasseringsvermogen van de lezer. Is dat rebels of salonfähig?

Gaea Schoeters: Zonder titel #1
Querido; 251 pagina’s; € 20,00.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.