Zonde dat Annihilation alleen op Netflix te zien is, en niet op het witte doek

Film (sciencefiction)

Annihilation is cerebrale sciencefiction en groteske monsterhorror ineen. Netflix bewijst zich als podium voor cinema waaraan filmstudio's hun handen niet meer branden.

Natalie Portman in Annihilation.

Annihilation, de hallucinante tweede film waarvoor schrijver-scenarist Alex Garland op de regiestoel plaatsneemt, begint met de evaluatie van een mysterieuze onderzoeksmissie. Bioloog Lena (Natalie Portman) is net terug uit een gebied dat The Shimmer wordt genoemd: een uitdijende zone rond een ingeslagen meteoriet, waar sindsdien niet alleen planten en dieren muteren tot nieuwe levensvormen, maar zelfs de waarneming van de realiteit op losse schroeven staat. Lena is als een van de weinigen uit The Shimmer teruggekeerd - eerdere expeditieleden draaiden door en vermoordden elkaar of werden door iets gedood.

De debriefing van Lena wordt verbeeld met puntgave, unheimische shots. Hoe lang is ze op expeditie geweest, vraagt de man in het witte pak tegenover haar. Een paar dagen, denkt ze. Weken, hooguit. Ze heeft geen idee dat ze in werkelijkheid vier maanden weg was, waarmee Garland zijn hoofdpersonage introduceert als de extreem onbetrouwbare verteller aan wie zijn in flashbacks vertelde film is opgehangen.

Annihilation is de langverwachte verfilming van het eerste deel van de Southern Reach-trilogie van de experimenteerzuchtige Amerikaanse fantasyschrijver Jeff Vandermeer, door tijdschrift The New Yorker eens gekroond tot King of Weird. Filmstudio Paramount Pictures kocht de filmrechten in 2013 nog voor het eerste boek was verschenen. Liefhebbers van de meer uitdagendere cinema wrijven sindsdien verwachtingsvol in de handen, ook omdat de aangetrokken regisseur Garland, bekend van zijn cultroman The Beach en fijnzinnige scenario's voor de betere genrefilms van Danny Boyle (28 Days Later, Sunshine), zo stijlvast en intelligent debuteerde met Ex Machina, een sciencefictionthriller over de steeds lastiger te onderscheiden grens tussen geavanceerde robots en de mens.

Toch zat Paramount vorig jaar met de handen in het haar. Na een filmseizoen vol commerciële flops (van Baywatch tot Mother!), werd Annihilation afgekeurd als 'te intellectueel en ingewikkeld' voor algemeen publiek. Garland kreeg het verzoek zijn film aan te passen: het personage van Portman moest sympathieker, de surrealistische slotakte beter behapbaar. Garland weigerde. Paramount verkocht de film daarop aan Netflix - alleen in de VS, Canada en China krijgt Annihilation een (beperkte) bioscooprelease.

Annihilation

Sciencefiction
Regie Alex Garland.
Met Natalie Portman, Jennifer Jason Leigh, Tessa Thompson.
115 min., te zien op Netflix.

Majestueuze beelden

Zonde, want Annihilation is gemaakt voor het witte doek. De beelden van de mysterieuze zone zijn stuk voor stuk majestueus. Voor wat betreft de spanningsopbouw zit de toeschouwer op één lijn met de wetenschappers die een onverklaarbaar fenomeen trachten te doorgronden; elke nieuwe stap in het onbekende maakt nieuwsgierig naar wat komen gaat.

Annihilation doet geregeld denken aan andere eigenzinnige films. In de Sovjetklassieker Stalker en de Deense cultfilm Allegro belanden personages in een vergelijkbaar multi-interpretabel geheimzinnig gebied, terwijl het bovenzinnelijk slotakkoord doet denken aan Darren Aronofsky's spirituele trip The Fountain.

Maar Garland, die zelf de roman van Vandermeer bewerkte tot scenario, vindt te midden van alle invloeden een eigen vorm. Annihilation is trage, cerebrale sciencefiction en groteske monsterhorror inéén. Een thematisch gelaagde trip over schuld, identiteit en ziekte, zelfdestructie, sterfelijkheid en de apocalyps. Met Annihilation bewijst Netflix zich nu ook als podium voor radicale auteurscinema waaraan de ouderwetse filmstudio anno 2018 de vingers niet durft te branden.

Annihilation is een thematisch gelaagde trip over schuld, identiteit en ziekte, zelfdestructie, sterfelijkheid en de apocalyps.