Zoektocht naar wat de 'kleinkinderen van de Holocaust' bindt

 

Je bent enig kind. Je bent ook het enige kleinkind van je vier grootouders. Je verlangt naar blond haar, blauwe ogen en een kerstboom met Kerst. Maar vaag vermoed je dat je anders bent. Je vader voert je op vakantie langs Holocaustmonumenten. Bij de Klaagmuur in Jeruzalem mag je een wens doen. Je vraagt een Barbie. Het is goed, zegt je moeder, als je ook om de wereldvrede vraagt.

In een kinderlijke trui met plaatjes van de Spice Girls en vlechtjes in je haar maak je je entree op het gymnasium. Je hebt een beugel en een bril. De pestkop noemt je een vetzak en je barst in tranen uit. Hoe vaker je huilt, hoe meer pestkoppen er zijn. Ze dreigen je met de gasbranders van het biologielokaal. Je kruipt in je schulp. Je besluit af te vallen en je ontwikkelt een ernstige vorm van anorexia nervosa. Als je die ziekte hebt overwonnen, ga je op zoek naar de schimmen van je vermoorde familieleden om jezelf beter te leren begrijpen.

Kleinkinderen

Natascha van Weezel (28) is een kind uit een geslacht van journalisten. Haar opa, Herman Bleich, is een van de oprichters van het perscentrum Nieuwspoort in Den Haag. Haar beide ouders zijn journalist. Zij is filmmaker en schrijver, maar als een journalist gaat ze op zoek naar 'de derde generatie', haar generatie, de kleinkinderen van de Holocaust. Ze maakte eerder over dit thema de tv-documentaire Elke dag 4 mei. Haar onlangs verschenen boek heet kortweg De derde generatie.

Van Weezel is ontwapend onbevangen als ze haar oor te luisteren legt. Niet alleen bij haar eigen familie, maar juist bij de derde generatie hier en elders in de wereld. Jongeren als zij die bang zijn een ouder te verliezen. Kleinkinderen die gretig luisteren naar de verhalen van hun grootouders, die tegen hen gemakkelijker durven praten dan tegen hun eigen kinderen. Jongeren die elkaar tot in het kleinste detail hun familiegeschiedenis vertellen en gruwelijkheden niet schuwen in hun poging het onbeschrijflijke van de Holocaust te bevatten.

Kritische zionisten

Van Weezel schrijft kabbelend onderhoudend. Als ze haar neiging tot sentimentaliteit buiten de deur weet te houden, ook aangrijpend. Overtuigend weet ze aan te tonen dat haar generatie met recht de 'derde generatie' mag worden genoemd. Religie speelt nauwelijks een rol, wel de oude joodse cultuur. Haar leeftijdgenoten koesteren welhaast krampachtig verdwenen rituelen, feestdagen en andere tradities. Als 'kritische zionisten' herkennen ze elkaar in hun haat-liefdeverhouding met de staat Israël en ze delen hun angst over het steeds weer opflakkerende antisemitisme in Europa. 'Ik moet voortzetten wat niet mocht bestaan', concludeert ze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden