Analyse Regisseur Quentin Tarantino

Zoals gebruikelijk klinkt bij release van een film van Tarantino kritiek en rumoer, maar we gaan zijn talent en eigengereidheid nog missen

Brad Pitt als stuntman Cliff Booth in Once Upon a Time in... Hollywood

Once Upon a Time in... Hollywood is volgens Tarantino zijn voorlaatste film, de climax van zijn oeuvre. Nog één klein filmpje en hij stopt. En het ziet ernaar uit dat hij dat meent. 

Verwarring in Moskou, waar Quentin Tarantino vorige week de release van zijn nieuwe speelfilm opvrolijkte, het Kremlin bezocht, een hem aangeboden Russische kaas besnuffelde (‘hmm!’) en de minister van Cultuur sprak (‘ik ben het niet in alles eens met de overheid; ik ben hier om mijn fans te zien’). Tijdens een persconferentie meent een Rus uit het publiek dat de 56-jarige Amerikaanse filmmaker per direct met pensioen gaat. Immers: Tarantino heeft aangekondigd slechts tien films te zullen maken. Tel maar mee: Reservoir Dogs, Pulp Fiction, Jackie Brown, Kill Bill 1, Kill Bill 2, Death Proof, Inglourious Basterds, Django Unchained, The Hateful Eight en nu dus Once Upon a Time in... Hollywood.

‘Ik beschouw Kill Bill 1 en 2 als één film’, verduidelijkt Tarantino. ‘Dus ik moet er nóg eentje maken, dit is de een-na-laatste. Maar alles wat ik nog had, zit in deze film, dat wel. Als je een filmografie beschouwt als films die gezamenlijk één verhaal vertellen, dus eigenlijk een reuzenfilm, dan zie ik deze film als de grote climax. En stel ik me die tiende meer voor als een epiloog.’

Lachje. ‘Iets kleins. Maar ik weet het nog niet, we zullen zien.’

Het is de oudste truc in de economie: schaarste creëren: geniet van Tarantino nu het nog kan! Maar de aangekondigde pensionering van de cineast is geen farce. Tarantino, die ooit begon als medewerker in een videotheek en begin jaren negentig de ingedutte Amerikaanse cinema verkwikte met zijn nouvelle violence, wil voorkomen dat zijn filmografie afzwakt. Te veel voorname regisseurs maakten op leeftijd minder sterk werk en besmeurden zo hun eigen mythe – na zijn 60ste is het klaar. Ook heeft celluloidliefhebber Tarantino weinig fiducie in de digitalisering van zijn vak; zodra hij niet meer op film kan draaien, hoeft het sowieso niet meer.

Quentin Tarantino in Moskou, bij de release van zijn nieuwe film. Beeld Getty Images

Meest persoonlijke film

Once Upon a Time in... Hollywood valt met enige armslag Tarantino’s meest persoonlijke film te noemen: een portret van het Los Angeles dat hem als inwoner en kind vormde, met de film- en popcultuur die hem omgaf, toen nog als buitenstaander. Een film ook, waarin Tarantino nog eens – grandioos – zijn relatie tot echt geweld en filmgeweld uiteenzet. Het is níét hetzelfde, verdedigde de regisseur zich door de jaren heen, soms verbeten, zoals tegenover een BBC-televisiejournalist die hem trachtte te kapittelen vanwege de geweldsorgie in Tarantino’s slavernijwraakfantasie Django Unchained. ‘Ik weiger je vraag: ik ben geen aapje dat op commando danst. Ik heb álles daarover al gezegd. Zoek maar op met Google.’

Django Unchained

Once Upon a Time in... Hollywood speelt zich goeddeels af in de aanloop naar de gruwelmoorden van de Manson Family; de volgelingen van sekteleider Charles Manson die in de nacht van acht augustus 1969 de woning van actrice Sharon Tate en regisseur Roman Polanski binnendrongen en daar vijf mensen afslachtten, onder wie de hoogzwangere actrice. Polanski bevond zich voor werk in Europa. Tate, gespeeld door actrice Margot Robbie, is één van de (hoofd)personages in de film, een komedie over de vriendschap tussen de fictieve acteur Rick Dalton (Leonardo DiCaprio) en diens vaste stuntman en manusje-van-alles Cliff Booth (Brad Pitt). Dalton drinkt te veel en verliest de grip op zijn carrière. Hij woont naast sterkoppel Tate-Polanski, die anders dan hij wél de sixtiestijdsgeest belichamen. 

Zoals vaker bij Tarantino was er een relletje rond de wereldpremière, afgelopen mei in Cannes. Een journalist van The New York Times vroeg de regisseur waarom hij Robbie’s Tate, het enige vrouwelijke hoofdpersonage in de film, zo veel minder spreektijd gaf dan de mannelijke hoofdrolspelers. Ze insinueerde dat Tarantino het talent van de Australische actrice zo onbenut liet. De vraag was een tikje vals: wie de film heeft gezien, weet dat Robbie/Tate’s innemende aandeel in de film juist vereist dat ze níét Tarantino-esk ratelt. ‘Ik verwerp je hypothese’, siste de furieuze Tarantino naar de vraagsteller – inmiddels een veelvuldig aangehaalde uitspraak; door fans bejubeld, door criticasters opgevoerd als extra bewijs dat de regisseur welzeker een ploert is, gestuurd door zijn mannelijke blik. 

Tarantino en vrouwen

Tarantino, die intens kan genieten van de adoratie van zijn fans, bokt snel bij kritiek. Hij was nooit bescheiden, vond al ver vóór zijn doorbraak dat hij hoog in de Hollywoodrangorde hoorde. Een criticus van The New York Post schreef dat er in het Hollywood van nu geen plek meer is voor exploitatieregisseurs zoals Tarantino, die vrouwen als Sharon Tate ‘het zwijgen opleggen onder het mom van een hommage’. Time Magazine zette vorige week de aanval in, middels een onderzoeksartikel met de kop: ‘We telden elke zin dialoog in Tarantino’s films om te zien hoe vaak vrouwen spreken.’ Nu is de gemiddelde dialoogverdeling van de negen Tarantino-titels bekend: 36 procent vrouw aan het woord, 64 procent man. Het zegt alleen zo weinig. Pam Grier mocht als drugssmokkelende stewardess Jackie Brown minder zeggen dan Samuel Jacksons snelpratende gangster Ordell Robbie, maar Jackie Brown is wél haar film. In de finale van Kill Bill  was die Bill wat langer van stof dan Uma Thurmans heldin Beatrice Kiddo, maar daarmee nam hij nog niet de hoofdrol in. Acteren is meer dan praten. Of had Tarantino een vrouwelijke excuuscrimineel (Mrs. Blonde?) moeten toevoegen aan de gangsterbende uit Reservoir Dogs (85 procent mannelijke dialoog) om zijn gemiddelde op te vijzelen?

Pam Grier in Jackie Brown.

Once Upon a Time in... Hollywood  – een hit in de VS – is Tarantino’s eerste speelfilm zónder betrokkenheid van de van verkrachting en aanranding beschuldigde Harvey Weinstein. Weinstein bouwde zijn Miramax-studio en macht op het succes van Pulp Fiction en belaagde óók actrices uit Tarantino’s films. De regisseur betuigde in 2017 spijt in een interview met The New York Times.  ‘Ik wist genoeg om meer te doen dan ik deed’, zei hij.

Daarop volgde vorig jaar de klacht van Uma Thurman in 2018, die tijdens de opnamen van Kill Bill met tegenzin en na aandringen van Tarantino een risicovolle autostunt uitvoerde, die verkeerd afliep; ze liep blijvend letsel op. Tarantino trachtte het ongeluk niet onder de tafel te houden, benadrukte de actrice, dit in tegenstelling tot producent en studiobaas Weinstein. Thurmans (en Ethan Hawkes) 21-jarige dochter Maya Hawke speelt een bijrol in Once Upon a Time in... Hollywood als een van de Manson-volgelingen.

De autoscène met Uma Thurman in Kill Bill. Beeld filmbeeld

Bruce Lee

Het jongste relletje rond die film: de dochter van Bruce Lee is ontevreden over haar vaders personage in de film. Lee gaf Sharon Tate (en Polanski) Kung fu-les, en krijgt het in de film aan de stok met de stuntman (Pitt). Tarantino’s Lee (acteur Mike Moh) gedraagt zich in de film arrogant, klaagt de dochter van de vechtsportfilmster. Terwijl hij het als Aziaat in Hollywood juist helemaal niet makkelijk had. Daarnaast zou zo’n stuntman geen kans hebben gemaakt in een knokpartij met haar vader: onrealistisch.

Ook de Russen vroegen ernaar, tijdens Tarantino’s bezoek. ‘Ik geef toe dat ik een beetje speel met Lee’, erkende de filmmaker. ‘Er zit een flard parodie in. Maar Bruce Lee wás een arrogante gast. Ik verzin dat niet allemaal, hoe hij spreekt in de film. En verder: Brad zou Lee níét in elkaar kunnen slaan, maar zijn personage Cliff Booth misschien wel. Je kunt me net zo goed vragen of Dracula van Bruce Lee zou winnen – dat is óók een fictief personage.’

Mike Moh als Bruce Lee in gevecht met Brad Pitts personage in Once Upon a Time... in Hollywood.

Straks, als Tarantino er daadwerkelijk mee uitscheidt, verliest de filmwereld een van de laatste filmmakers die over voldoende talent, ideeën en wilskracht beschikten om in Hollywood volledige zeggenschap te houden over zijn eigen oeuvre én met megabudgetten te kunnen werken. Once Upon a Time in... Hollywood had 90 miljoen dollar aan productiegeld.

Hopelijk dient er zich vlot een nieuwe Tarantino of Tarantina aan. Hollywood heeft ze nodig.

Hondenvoer in rattensmaak

Tarantino staat bekend om zijn schitterende namaakmerken, waarmee hij al sinds zijn eerste films het fictieve aan zijn filmwerelden onderstreept. Zoals die alom gerookte Red Apple sigaretten (waarvoor Leonardo DiCaprio’s personage reclame maakt in Once Upon a Time in… Hollywood), de Big Kahuna burgers en nu ook het hondenvoer Wolf’s Tooth – good food for mean dogs, dat Brad Pitts personage voert aan zijn pitbull Brandy. Het is onder meer verkrijgbaar in rattensmaak.

Filmredacteur Bor Beekman over Tarantino’s Once Upon de Time in... Hollywood, bij de wereldpremière op het filmfestival van Cannes. 

LEES VERDER

Goed om vooraf te lezen: de waargebeurde geschiedenis achter de nieuwste film van Quentin Tarantino
Voor wie niet is opgegroeid in Los Angeles in de jaren zestig en zeventig en geen studie heeft gemaakt van de Manson-kliek, komt enige kennis vooraf van pas.

Hoe verbind je het komische en groteske met een van de gruwelijkste misdaden in de geschiedenis van Hollywood? Laat dat aan Tarantino over ★★★★★
De regisseur speelt virtuoos met de verwachting van de kijker en brengt dit waagstuk glansrijk tot een slot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden