Zo veel goeds heeft het Zweedse verbod op hoerenlopen niet gebracht

Het Zweedse verbod op hoerenlopen staat in Nederland in de belangstelling. Maar werkt het ook? De Zweedse overheid claimt dat het beleid succesvol is, maar het aangevoerde bewijs wordt door gerenommeerde wetenschappers afgewezen.

Beeld ANP

De eerste keer dat de vrouw in de stoel tegenover therapeute Lisen Lindstrom plaatsnam deed ze haar schoenen en sokken uit, en zette beide blote voeten op het tapijt. Kort sloot ze haar ogen. 'Dit is de enige manier om te voelen dat ik hier zit', zei de vrouw.

Ze voelde haar billen niet op de stoel en haar rug niet tegen de leuning, want vanaf haar knieën tot haar nek had ze al jaren geen gevoel meer. Bij de gezondheidscheck bleek haar vagina een slagveld van infecties, ze had het nooit gemerkt. De vrouw kwam daarna negen jaar lang twee keer in de week bij de therapeut. Op de vraag of ze vrijwillig in de prostitutie was gegaan had ze ja geantwoord.

Geen normaal beroep
Psychologe Lindstrom vertelt dit verhaal in haar praktijk in Stockholm waar ze inmiddels honderd prostituees heeft behandeld die uit het vak willen stappen. De verhalen zijn bekend, maar ze blijven schrijnend. Het stelselmatig verkopen van je lichaam is geen normaal beroep. De verwevenheid van prostitutie met criminaliteit en mensenhandel is groot. In Europa worden naar schatting jaarlijks honderdduizenden mensen binnengesmokkeld en ook binnen Europa worden mannen en vrouwen verhandeld voor in de seksindustrie. Het zijn de slaven van deze tijd.

Een land dat zegt 'wij pikken dit niet langer, mannen moeten hun verantwoordelijkheid nemen' en daarop de samenleving begint te vertimmeren, spreekt tot de verbeelding. Een eeuw eerder liepen de hoeren nog wekelijks onder hoongelach en door eieren bekogeld door het oude centrum van Stockholm voor hun verplichte syfilis-check. Nu zijn de rollen omgekeerd. Niet de hoer, maar de hoerenloper treft de schande. Want seks verkopen is legaal, maar het kopen strafbaar.

Het Zweedse verbod op hoerenlopen staat ook in Nederland in de belangstelling. De Kamerleden Myrthe Hilkens (PvdA) en Gert-Jan Segers (CU) zijn naar Zweden afgereisd om er meer over te horen. Eerder zei vicepremier Lodewijk Asscher, toen nog wethouder van Amsterdam, het moreel rechtvaardiger te vinden als de klant en niet de vrouw wordt gecriminaliseerd. Dat is het Zweedse model: een aantrekkelijk mix van het beschermen van een kwetsbare groep en tegelijkertijd stelling nemen tegen een veelal mensonterende praktijk.

Radicale feministen
De vraag is of het ook werkt. Gaan er daadwerkelijk minder mannen naar de hoeren en neemt de prostitutie af? Helaas zijn er veertien jaar na de invoering van de wet daarvoor nog geen aanwijzingen. De Zweedse overheid claimt dat het beleid succesvol is, maar het aangevoerde bewijs wordt door gerenommeerde wetenschappers afgewezen.

Zo zeggen in enquêtes minder mannen een prostituee te bezoeken. Maar er zijn niet minder prostituees en ze hebben nog steeds werk. De daling lijkt dus vooral iets te zeggen over een veranderd idee van een sociaal wenselijk antwoord.

Het andere wapenfeit is dat de straatprostitutie is afgenomen. Inderdaad, de straat in het centrum van Stockholm waar van oudsher de vrouwen tippelen, telt op een doordeweekse winterdag nog maar een handjevol vrouwen. Maar op independentstockholmescorts.com stralen Lana uit Riga, Maya Beauty uit Peru en de Zweedse Inna je toe, klaar om langs te komen waar je maar wilt in Stockholm. Deze verschuiving van de straat naar andere vormen zoals appartementen en hotels is in veel landen te zien. Dat kan moeilijk aan de Zweedse wet worden toegeschreven, en heeft vooral te maken met de opkomst van internet.

De deprimerende waarheid is dat de weg van legalisering die Nederland rond dezelfde tijd insloeg evenmin de problemen in de prostitutie heeft opgelost. Veel prostitutie is verschoven van de gereguleerde sector naar oncontroleerbare vormen en ook in de gereguleerde sector blijken misstanden nog steeds aan de orde van de dag.

Maar terwijl Nederland zich om die reden bezint op nieuw beleid, lijkt Zweden zich niet te storen aan de werkelijkheid. Het claimt internationaal dat het model succesvol is en lobbyt in Europa voor het uitroeien van prostitutie via de Zweedse weg. Zo blijkt de Zweedse oplossing tegelijk het Zweedse probleem: een principieel standpunt laat zich lastig bijschaven.

Het gehele artikel uit Vonk vindt u de digitale editie van de Volkskrant

 
De vraag is of het ook werkt. Gaan er daadwerkelijk minder mannen naar de hoeren en neemt de prostitutie af? Helaas zijn er veertien jaar na de invoering van de wet daarvoor nog geen aanwijzingen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.