Zo simpel kan het zijn, fotografie

Paul Fusco..

* * * * *

Amsterdam Wie de ultieme kracht van fotografie wil voelen, moet als de wiedeweerga naar het Uitvaart Museum in Amsterdam. Daar is nu, voor het eerst naar Nederland gehaald door gasttentoonstellingsmaker Erik Kessels, een aantal van de foto’s te zien die Paul Fusco maakte op 8 juni 1968, de dag waarop de vermoorde presidentskandidaat Robert F. Kennedy de laatste eer werd bewezen tijdens een treinrit van New York naar Washington. Fusco reisde mee met de trein, waarin zich behalve de kist, ook Kennedy’s weduwe, hun kinderen, vrienden (‘echte en would-be’, schreef Evan Thomas in Kennedy’s biografie) en diverse politici bevonden.

‘Paul, ga met die trein mee’, had William Arthur, redacteur van LOOK Magazine, tegen Fusco gezegd. En dat deed Paul. Het waren de dagen dat zoiets nog gewoon kon, dat je als fotograaf niet eerst duizend formulieren hoefde in te vullen en je van top tot teen moest laten screenen. Fusco klom in de trein, en richtte zijn camera naar buiten, naar de volgens schattingen een miljoen mensen die zich langs de spoorweg hadden verzameld om afscheid te nemen van ‘hun’ Bobby.

De foto’s die hij toen nam, werden pas ruim dertig jaar later voor het eerst gepubliceerd, in het tijdschrift George. Vanaf toen ging het hard. Magnum toonde ze op het documentairefestival in Perpignan en er kwam een boek. Achteraf is het nauwelijks te begrijpen waarom het zo lang heeft geduurd. Waarschijnlijk was het onderwerp te pijnlijk voor de Amerikanen. Behalve Bobby Kennedy werd in datzelfde jaar (63 dagen eerder) Martin Luther King vermoord en was vier jaar daarvoor president Kennedy doodgeschoten.

De kracht van Paul Fusco’s foto’s is dan ook mede te danken aan de explosieve golf van rouw die over het land spoelde. Daar stonden ze, wit, zwart, arm, rijk, oud, jong, alleen of in groepen. Ze stonden overal waar het maar kon, op bruggen, op trapveldjes, in tuinen, soms achter een hek, vaker gewoon aan of op de rails. Ze hielden spandoeken vast (‘So-Long Bobby’), zwaaiden met zakdoeken en bloemen, huilden tranen met tuiten, juichten, salueerden en legden hun hand op hun hart.

Een fantastisch tijdsbeeld bieden die foto’s, ook (of juist) wanneer ze door het rijden van de trein bewogen zijn. Die kleding, die zonnebrillen, die kapsels. Sommige vrouwen verschenen die dag met krulspelden in hun haar. Er was een pubermeisje in een roze bikini, er waren nonnetjes in habijten, Jacky Kennedy-look-alikes, een boerenechtpaar met vijf kinderen, opgesteld van groot naar klein.

En allemaal wuifden ze naar de trein. Naar de kist van Bobby Kennedy, maar ook naar Paul Fusco, die maar klikte en klikte en klikte.

Dat is waar zijn fotoserie boven alles over gaat: over kijken. Fusco keek naar de menigte die weer naar hem keek. Sommige mensen keken recht in de lens, en je ziet dat zij op dat moment wisten hoe belangrijk hun aanwezigheid was. Veel van de mannen langs de kant, en een enkele vrouw, hadden een camera bij zich, die zij op hun beurt op de rijdende trein richtten, om de herinnering aan die dag levend te houden, om te bewijzen: Kijk, ik was erbij.

Paul Fusco’s Funeral Train is om te huilen zo mooi en eenvoudig. En meer hoeft er niet over te worden gezegd. P.S. Vergeet de film niet.

Merel Bem

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden