Zo schrijf je de perfecte boekrecensie

Een minicollege van hoogleraar Jos Joosten over hoe je de perfecte boekrecensie schrijft. Zodat u ook over saaie boeken boeiende recensies kunt lezen.

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

'Of een boek nu goed is, of slecht, of iets daartussen-in, de recensie ervan moet in elk geval leuk zijn om te lezen. Over het saaiste boek kan nog altijd een boeiende recensie worden geschreven. Mits de recensent een niet al te brave schrijfstijl heeft: hij mag zich in zijn stuk best wat brutaliteit en zo nu en dan wat overdrijving permitteren.

De minder grote stilisten moeten het van hun interessante literatuuropvattingen hebben. Maar het belangrijkste is misschien wel dat de recensent een duidelijk oordeel over het boek geeft. Ik mis dat in veel recensies. Daarin staat dan een keurige samenvatting van het verhaal, iets over de schrijver en zijn stijl, nog een citaatje en dat was dat. Dat moet er ook wel allemaal in staan, maar een recensie is geen boekverslag.

'De recensent moet de lezer deelgenoot maken van zijn positieve of negatieve leeservaring. Een recensie is dus niet 'zo objectief mogelijk'. Het draait juist om de mening van de recensent. Als recensent kun je er dus eigenlijk nooit 'naast zitten' met je oordeel. Je moet wel kunnen beargumenteren waarom je iets goed of slecht vindt, maar uiteindelijk zijn die argumenten gestoeld op je persoonlijke visie.

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

Jos Joosten

Jos Joosten (1964) is hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, waar hij onder andere een mastercollege literatuurkritiek geeft. Ook veel van zijn onderzoek is gericht op literatuurkritiek. Van 1997 tot 2007 was Joosten poëzierecensent van het Belgische dagblad De Standaard.

Herkenbare signatuur

'Daarom is het belangrijk dat je als recensent een persoonlijke, herkenbare signatuur hebt waarmee je je van andere recensenten onderscheidt. Als het goed is kan de lezer zich dan na enige tijd een beeld vormen van je smaak. Op dat moment word je een soort uitgangspunt voor de lezer, die er inmiddels van uit durft te gaan dat als jij iets mooi vindt hij dat zelf ook vindt. Of juist helemaal niet natuurlijk.

'Dat wil overigens niet zeggen dat je als recensent altijd hetzelfde moet vinden van een bepaald soort boeken. Het is van belang dat je in staat bent over je eigen schaduw heen te springen. Elk boek moet zo onbevooroordeeld mogelijk worden gelezen. Als je de eerste tien boeken van een bepaalde schrijver heel slecht vond moet je de elfde toch ineens heel mooi kunnen vinden.

'Maar voor die uitwerking van stijl, visie, oordeel en signatuur heeft de recensent ruimte nodig. En die is er vaak niet meer. Vroeger waren recensies veel langer. Duizend woorden of meer was eerder regel dan uitzondering.

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

Consumentenvoorlichting

'Je ziet nu stukjes in de krant die nog korter zijn dan de flaptekst achter op het besproken boek. Dat is niet alleen niet eerlijk voor de schrijver, die heel lang heeft zitten zwoegen op dat boek, maar ook niet voor de recensent die op deze manier wordt gedwongen iets te schrijven dat nauwelijks meer dan een signalering is. Een soort consumentenvoorlichting. Daar is de krant de plek niet voor.

'Door de trend van 'almaar korter' te volgen maakt de boekenbijlage zichzelf zo uiteindelijk overbodig. Om dit te voorkomen moet er juist een vlucht naar vóren worden gemaakt. Liever één groot stuk dan vier korte stukjes, goede recensenten met scherpe oordelen, minder foto's en plaatjes. De perfecte omstandigheden voor de perfecte recensie.'

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden