Kunst Charlotte Dumas

Zo mooi dat het soms pijn doet: de foto’s van Charlotte Dumas laten zien hoe ongrijpbaar het wezen van het paard is

Dicht bij de mens en toch mythisch gebleven: weinig wezens zijn zo fascinerend als het paard. In Japan legde Charlotte Dumas de dieren vast zoals we dat van haar gewend zijn.

Charlotte Dumas, Imabari, Support (2016). Beeld Charlotte Dumas

Een bezoar, wat was dat ook al weer? Iets magisch, iets uit Harry Potter, iets wat misschien niet eens bestaat – totdat je het ding ziet liggen in het Leidse Japanmuseum SieboldHuis. Een ronde, gladde witte steen, net kleiner dan een voetbal, afkomstig uit het Musée de la Chasse et de la Nature in Parijs en daarvóór, het is onvoorstelbaar, uit de maag van een paard. Een bezoar is een samengeklonken verzameling doorgeslikte kiezels, groot gegroeid door gebrek aan water, en in al zijn schoonheid ook de oorzaak van de dood van het beest dat de steen in zijn buik draagt.

Fotograaf Charlotte Dumas liet de bezoar overkomen voor haar tentoonstelling Het paard in de kalebas, die nu haar laatste week ingaat. Japanmuseum SieboldHuis, gewijd aan de relatie tussen Japan en Nederland en een van de best bewaarde geheimen van de stad, bleek hiervoor de perfecte plaats. Dumas kreeg er de ruimte die ze nodig had (drie zalen) om middels een film, haar eigen foto’s, Japanse prenten, oude afbeeldingen en objecten haar verhaal te vertellen. Een verhaal dat geen vaste vorm heeft, maar beweeglijk is als het wilde water dat Dumas filmde op het kleine Japanse eiland Yonaguni, en dat meewaait met de manen van de onbeteugelde paarden die ze daar vastlegde.

Dumas komt altijd terug bij het paard. Eerder fotografeerde ze zwerfhonden, witte tijgers, wolven. Al die dieren representeren niet alleen zichzelf, ze staan ook voor het kijken naar en het aanvoelen van levende wezens die dezelfde ruimte bevolken als wij, en op hetzelfde moment volstrekt onbegrijpelijk en autonoom zijn. Het paard is van al die wezens het interessantst (vooral ook in beeldend opzicht, want door de eeuwen heen op talloze manieren vereeuwigd): altijd prozaïsch dicht bij de mens en toch mythisch gebleven.

Het paard in de kalebas (de titel verwijst naar een object in de tentoonstelling) doet aan beide kanten recht. Dumas legde de afgelopen jaren de laatste acht inheemse paardensoorten van Japan vast op de manier die we van haar gewend zijn: zo mooi dat het soms pijn doet, maar nergens larmoyant of zó dat de dieren geen dieren meer zijn, maar slechts vertegenwoordigers van valse romantiek. Tegelijkertijd wordt haar presentatie nergens echt documentair. Het beeld van het paard als fabelachtig wezen blijft overeind. Dumas begrijpt dat, hoe diep ze ook afdaalt, tot in de maag van het dier waar wonderlijke stenen groeien, het wezen van het paard uiteindelijk ongrijpbaar is.

Charlotte Dumas: Het paard in de kalebasT/m 25/11 in Japanmuseum SieboldHuis, Leiden. Publicatie € 34,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden