‘Zo moeten we het dus niet meer doen’

Hoe democratisch is D66? Wie een geheel partijcongres naspeelt, brengt soms pijnlijke zaken aan het licht. Coryfeeën krijgen alle ruimte, voor gewone leden is het dringen....

Van onze verslaggever Robert van Gijssel

De grappen zijn slecht: ‘Met Pechtold hebben we de pech in de partij gehaald.’ De dramatiek van het partijkader is gezwollen: ‘Jij bent niet weg, Thom, hooguit iets minder vaak in de buurt.’ De bediening van het projectiescherm amateuristisch: ‘Hebben we de bestuursmotie in beeld, ja, eh... nee, eh, ja?’

Zeventig acteurs van het Noord Nederlands Toneel speelden gisteren in de Amsterdamse Stadsschouwburg integraal het D66-partijcongres van zeven weken geleden na. Tijdens dit bijzondere congres mocht de partij over het lot van het kabinet beschikken. Minister De Graaf was opgestapt, nadat zijn wetsvoorstel voor een gekozen burgemeester was getorpedeerd door de senatoren van de PvdA. De D66-leden moesten beslissen of regeringsdeelname nog gewenst was.

‘Zo moeten we het dus niet meer doen’, zegt Frank Dales, de nieuwe partijvoorzitter van D66, na de vier uur durende uitvoering van Motie 2205. Ook Boris Dittrich vindt het pijnlijk zo lang naar zijn eigen teksten te moeten luisteren. ‘Het ging wel erg lang over die gekozen burgemeester.’

Het Noord Nederlands Toneel noemt Motie 2205 een spiegel of, beter nog, ‘een Griekse tragedie’, met Thom de Graaf als de moegestreden oorlogsheld, en Boris Dittrich als grote triomfator.

Regisseur Jos Thie zag het congres op televisie, en voelde veel onderhuidse wrijving. ‘Er was een bovenwereld en een onderwereld. Gewone partijleden moesten dringen bij de microfoon. Daartegenover stonden ellenlange toespraken van de partijcoryfeeën.’

D66 was na afloop van het congres trots op het democratische gehalte van de partij. ‘Maar was die trots gepast?’, vraagt Thie zich af. Dit woord voor woord naspelen van het congres moet verdieping brengen, verbanden blootleggen en verholen feiten boven tafel krijgen.

Hans van Mierlo (Hans Croiset) excelleert: ‘Ik wil het woord kroonjuwelen niet meer horen. Kroonjuwelen worden gestolen, opgeborgen, en alleen de vervalsingen worden gedragen.’ Grote hilariteit bij Boris van der Ham (de échte) in de zaal.

Motie 2205 wordt door de delegatie D66-prominenten aangegrepen om eens een kritische blik naar binnen te richten. En de partijtop komt tot schokkende inzichten. Want ontdaan van de actuele opschudding en uitvergroot op het podium worden de kleine menselijke drama’s pijnlijk zichtbaar.

Een haperend en nerveus partijlid wordt weggehoond. Een in de partij teleurgesteld lid dat zegt bij te komen van een psychiatrische aandoening, wordt ronduit schofterig opzij geschoven door de voorzitter.

Niet iets om als partij tevreden op terug te kijken. Boris Dittrich, na afloop: ‘Ik herkende de spanning. Maar het is toch weer de kracht van D66 om hier kritisch naar te kijken, en te beseffen dat het anders kan.’

Frank Dales ziet ook de zonzijde: ‘Het one man, one vote-principe van onze partij is erg democratisch.’Louterend, zo’n voorstelling over jezelf, vindt hij. ‘Ik zou alle politieke partijen willen aanbevelen eens naar zo’n theatrale weergave van je eigen congres te kijken.’

Voor acteur Tibor Lukacs is de eenmalige monstervoorstelling Motie 2205, waaruit vrijwel geen toeschouwer wegliep, geslaagd vanwege de theatrale schoonheid die schuilde in de toespraakjes van de ‘gewone’ leden. Hijzelf speelde het haperende lid. ‘Die leden stonden onder grote druk. Het was bloedheet in de zaal, er werd gejoeld. Toch wisten ze met al hun passie een punt te maken, soms overweldigd door emoties.’

Dat geeft spannend toneel: ‘Mijn naam is Flip Huisman, Zoetermeer. Ik sta hier met een bloedend hart.’ De voorzitter: ‘Wilt u afronden?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden