Zo koop je kunst online

Onlinekunsthandel

Bieden in een veilinghuis is voor velen intimiderend. En onbetaalbaar. Maar er zijn talloze digitale galeries die u een handje helpen om een mooi werk te vinden voor een goede prijs. De Volkskrant deed het voorwerk.

Foto Studio V

Je zou denken dat álles wat je kunt kopen, tegenwoordig ook te koop is op internet. Maar er is een markt die zich lang tegen die trend heeft verzet: de kunstmarkt. De kunstkoper lijkt vooralsnog liever een galerie of veilinghuis binnen te lopen. Die koper doet zichzelf daarmee te kort.

Maar er ontstaan scheuren in die traditie. Uit zowel het Tefaf Art Market Report als het Hiscox Online Art Trade Report blijkt dat de onlinehandel in kunst enorm groeit. Hiscox voorspelt zelfs een stijging van 600 procent tussen 2013 en 2019. Steeds meer ervaren kopers kijken ook online. Opvallend is dat er ook kunstkopers actief zijn die nooit een fysieke galerie of veilinghuis binnen zijn geweest.

Nieuwe online-initiatieven duiken op en ook grote jongens als Sotheby's, Christie's, eBay en Amazon melden zich. Die voeren een felle strijd om de aandacht van de koper. Voorlopig heeft de grote winnaar zich nog niet gemeld en dat zal ook niet snel gebeuren. Ondanks de toename bedroeg de onlinekunsthandel in 2014 nog maar 6 procent van de wereldwijde kunsthandel. Er lijkt nog volop ruimte voor groei, ook in het aantal aanbieders. Vooral aan de onderkant van de markt.

Online veilinghuizen

Online veilinghuizen
eBay
Artnet
Live Auctioneers
The Saleroom
Invaluable

Veilinghuizen met online-opties
Christie's
Sotheby's
Lauritz
Heritage Auctions
Bonhams

Bemiddelaars
Artsy
Barnebys
Ocula
Artviatic
Incollect

Directe koop
Amazon
1stdibs
Lofty
Artspace
Saatchi Art

Bij de grote veilinghuizen worden miljoenen betaald voor werken van Andy Warhol, Pablo Picasso, Gustav Klimt, Alberto Giacometti, Yves Klein of Francis Bacon. Werken die voor meer dan een miljoen euro werden verkocht, nemen 48 procent in van de totale markt, maar het gaat slechts om 0,5 procent van het aantal transacties. Deze met veel media-aandacht omgeven handel is slechts het topje van een enorme ijsberg aan kunsttransacties. Onder de waterspiegel bevindt zich de bulkmarkt.

Wat nou als u zelf interesse heeft in een prijstechnisch redelijk toegankelijk kunstwerk? Een beknopte gids online kunst kopen, in zeven vragen.

Waarom zou ik mijn kunst überhaupt online kopen?

De voordelen zijn legio. Zo kan een onlinekunstplatform een oneindig aantal kunstwerken aanbieden, niet gehinderd door het formaat van zalen en muren. Een koper kan op allerlei manieren een schifting maken in dat aanbod. Graag een rood schilderij voor boven de bank? Geen probleem. Ga naar een van de vele kunstkoopsites, zet een zoekfilter aan en het scherm vult zich met rode werken. U bent geïnteresseerd in een realistisch geschilderd portret van minimaal 1 meter hoog en u heeft een budget van 1.000 euro? Gegarandeerd dat er aanbod is. Een interessante kunstenaar gevonden en benieuwd of er anderen zijn die iets soortgelijks doen? Ook dat is een kwestie van doorklikken.

De beste onlinekunstsites fungeren daarnaast als ideeënmachine en sociaal platform. Welke werken en welke kunstenaars zijn populair, wat gebeurt er in het segment dat ik interessant vind, waarover praat de kunstwereld? Ook kunnen kopers hun favorieten volgen en hun eigen kunstcollecties beheren. Dat is eigenlijk curatortje spelen - en daarvoor zijn zelfs speciaal ontwikkelde apps. Met de iPhone-app van Artsy kun je alles wat op de site ook kan: bekijken, bewaren en kopen. Hun iPad-app Folio is speciaal voor galeries die hiermee hun kunst kunnen beheren. Verzamelaars kunnen hun kunst bijhouden met de betaalde software van Collectrium of de gratis apps van Collective Access en CollectionSpace. Wat ook in het voordeel is van de consument, zijn de lagere prijzen. Een webinfrastructuur onderhouden is veel goedkoper dan de kosten van een pand op stand. De commissie die wordt berekend, is dan ook een stuk lager.

Waar kan ik terecht?

Bij alle traditionele veilinghuizen kun je inmiddels online meebieden tijdens veilingen die bij hen in huis plaatsvinden. Van Christie's en Sotheby's tot Lauritz, Heritage Auctions, Bonhams, Bukowskis, Drouot en Phillips. Soms hebben ze, net als Christie's, ook veilingen waarop alleen online kan worden geboden. Een proces dat 24 uur per dag kan doorgaan en waarbij kopers vaak geautomatiseerd kunnen bieden. Het is een kunstje dat de veilinghuizen hebben afgekeken van de veilingkeizer van de onlinewereld: eBay. Die heeft weliswaar niet de reputatie van de gespecialiseerde veilinghuizen, maar puur door het enorme aantal bezoekers is eBay in korte tijd opgeklommen naar de toppositie van de onlinekunstmarkt. Sotheby's reageerde pragmatisch en ging een samenwerkingsverband aan met de concurrent.

Ook de andere kunstkooptak, waarin je niet via een veilingsysteem koopt maar gewoon direct klikt en koopt, heeft een marktleider: Amazon. Het gigantische e-commerceplatform experimenteert nog volop en heeft vooralsnog moeite kunstenaars van naam te trekken. Maar de handelsgigant heeft diepe zakken en een lange adem. Ook de grote namen in de galeriewereld doen volop mee met het direct onlinekopen, met voorop Gagosian en Saatchi Art.

De grote namen die de concurrentie aangaan met de traditionele veilinghuizen en met eBay en Amazon zijn Artnet (met een brede collectie beeldende kunst), het vooral in antiek gespecialiseerde 1stdibs, Artsy (beeldende kunst) en de verzamelbakken van Live Auctioneers, The Saleroom en Invaluable. Op hun websites kunnen de duizenden galeries en veilinghuizen zonder eigen e-commercefaciliteiten hun collecties tegen een maandelijkse bijdrage kwijt. Het platform verzorgt de afhandeling van de koop, via een veiling of een directe verkoop, en de verkoper krijgt een seintje dat het werk op de post mag.

Wie doet wat?

De Kenner
Arjo Klamer is hoogleraar in de economie van kunst en cultuur aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Voor zover hij weet is er in Nederland nog geen onderzoek gedaan naar onlinekunstverkoop, dus hij reageert vanuit eigen kennis. Hij is sceptisch. 'Om kunst te kopen, heb je veel kennis nodig over het werk, de maker en het omringende kader. Ik twijfel of je die online voldoende kunt vinden. Veilinghuizen concentreren hun verkopen op een bepaald moment en proberen nieuwswaarde rond die momenten te creëren. Het neerzetten van een buzz is de kern van wat goede veilinghuizen doen. Online kan dat ook wel, maar een geautomatiseerde alert of een digitale verkoop is toch echt wat anders dan de live-ervaring.

'Als ik zelf iets koop, wil ik weten van wie. Ik wil horen wat het verhaal erachter is. Dan word ik meegesleept en wil ik een stap extra zetten om het te kopen. In contact met anderen, bij een galerie, veiling of op een beurs, ontwikkel je ook je kunstsmaak. Online is dat veel moeilijker. Beginnende kunstkopers hebben die smaak nog niet. Ervaren kopers wel en die kunnen online wel wat vinden dat daarbij aansluit. Ik zie overigens in dat de kunstmarkt verandert en steeds commerciëler wordt. Voor mensen die kunst vooral als een product zien, is de digitale handel zeker interessant.'

Hoe vind ik dan iets?

Vinden is het probleem niet, kiezen misschien wel. Alle onlinekunstsites schermen met enorme aantallen kunstwerken: 21 duizend bij Artsy, 30 duizend bij Artfinder, 80 duizend bij Amazon, 125 duizend bij Artnet en vaak meer dan een miljoen bij verzamelplatforms als eBay, 1stdibs en Live Auctioneers. Een gerichte zoekvraag helpt al enorm. Omdat het waanzin is dat soort aantallen te bekijken, hebben sites een hele reeks filters om te schiften, zoals: prijs, materiaal, stijl en periode. Aanbieders als Amazon en Artsy zijn daarnaast erg goed in het tonen van werken die lijken op wat je op dat moment bekijkt, net zoals je dat ziet bij boeken, muziek en films. Alsof je op Spotify zit en eindeloos kunt rondklikken in mooie liedjes.

De Verkoper
Erik Schilp is initiatiefnemer van cultuurplatform De gulle ekster. 'Wij hebben een honderdtal willekeurige mensen gevraagd waarom ze wel of niet zouden kopen op een site als de onze. Anders dan bij design willen kopers het werk toch vooral eerst zien.

'Bij De gulle ekster proberen we interessante en betaalbare kunst te verkopen. In abonnementsvorm, elk kwartaal iets moois. We bieden een serie aan en mensen weten wat ze krijgen. Dat werkt. Maar omdat de doelgroep in Nederland klein is en klein blijft, willen we vooral inzetten op het buitenland. Daar is de mentaliteit anders. Amerikanen kopen veel gemakkelijker. En als het product niet bevalt, hangen ze wel aan de lijn of sturen ze het terug. De buitenlandse markt is ook in absolute zin veel groter. Door de uitgestrektheid van een groot land als de VS, waarin metropolen vaak ver uit elkaar liggen, krijgt het gemak van onlineshoppen sneller voorrang.'

Welke wordt het?

Bij het maken van de keuze proberen de sites je te helpen door zoveel mogelijk gegevens over de maker en het werk te tonen. Wat voor kunstenaar is dit, wat is de prijsontwikkeling in het oeuvre, is de vraagprijs in lijn met die ontwikkeling? Veel sites hebben databases met historische gegevens die inzicht geven in wat een goede prijs voor het werk kan zijn.

Maar wat de meeste sites nog niet hebben, is een verkoperswaardering. Als je een gebruikt item koopt op Amazon of eBay staat er altijd een beoordeling bij die eerdere kopers aan de verkoper gaven. Ook de mogelijkheid een vraag te stellen aan een expert ontbreekt vaak op kunstsites. Een koper heeft het vertrouwen nodig dat zijn beslissing de goede is. Alles wat dat vertrouwen steunt is welkom.

De Koper
Hoewel het aantal groeiende is, is het grootste deel van de onlinekopers ook actief in galeries en veilinghuizen. Kunstkoper Willem Groothuis is er een van. 'Als ik bij een veilinghuis als Drouot iets koop, weet ik vrij zeker dat het goed zit. Ik kan het werk eerst bekijken in de catalogus. De informatie die daarin staat, is meestal wel betrouwbaar. Bij twijfel over de staat van het werk vraag ik altijd een conditierapport op. Dat hebben ze eigenlijk altijd. eBay is lastiger. Ik maak een inschatting en vraag soms extra foto's op. Als ik die niet krijg, weet ik genoeg. Maar soms gaat het toch mis. Ik ben vooral geïnteresseerd in kunstboeken. In mijn laatste vondst zouden twee losse etsen zitten, dat bleek niet het geval. Dan stuur ik wel een boze mail waarin ik mijn geld terugvraag. Vaak lukt dat ook. Er zijn veel keurige verkopers op eBay, die willen vermijden dat ze negatieve feedback krijgen. Die kan iedereen namelijk zien en dat schaadt de handel.'

Hoe weet ik of het een goed werk is?

Daar hebben kunstsites wat op gevonden. Curated sales: kunstwerken die door aan de site verbonden curatoren in een collectie bij elkaar zijn gezet. Een koper is op zoek naar houvast. Zo'n geselecteerde collectie kan daarbij helpen. Sites spelen hiermee ook in op de actualiteit. Wat is er gewild en welke kunstwerken passen in die trend? Volgens Amazon en Saatchi moet je op dit moment vooral streetart kopen. Bij Artnet en Artspace neemt kunst op skateboards nu een prominente plaats in.

En de betaling?

Op kunstverkoopsites kun je meestal direct afrekenen met iDeal, PayPal of creditcard. Dat moet ook wel. Met het Britse Own Art-programma en de Nederlandse Kunstkoopregeling kunnen kopers betalen in rentevrije termijnen. Maar deze regelingen zijn alleen op papier aan te vragen en alleen in eigen land beschikbaar. Als je iets online koopt, moet je dus direct betalen. Dat verklaart waaromt 84 procent van de onlinekunstkopers uit het Hiscox-rapport maximaal 15 duizend euro betaalde. 51 procent van de nieuwe kopers bleek zelfs voor minder dan 1.500 euro kunst aan te schaffen.

Kan ik het werk niet toch even zien?

Daar hebben we de achilleshiel van de onlinekunsthandel gevonden. Uit onderzoek blijkt, maar dat is ook met gezond verstand te voorspellen, dat veel geïnteresseerde kopers huiverig zijn een kunstwerk te kopen dat ze niet eerst met eigen ogen hebben gezien. Veilinghuizen die online en live mee laten bieden, organiseren kijkdagen waarop ook onlinekopers welkom zijn. Ook sturen bemiddelaars als Artsy en Artnet kopers soms door naar de galerie als het echt erop aan komt. Maar het gaat er natuurlijk om dat die onlineplatforms kopers het vertrouwen moeten geven dat een digitale blik op het werk voldoende is. Dat doen ze met foto's, van hoge kwaliteit en het liefst uit alle hoeken genomen. Ook bieden ze vaak een optie om het kunstwerk in een virtuele kamer te hangen. Je wilt toch weten hoe het er thuis aan de muur uitziet.

Iets roods voor 3.000 euro graag

Om te onderzoeken wat er online is te vinden, nemen we de proef op de som. Wat kom je tegen als je zoekt op wat trefwoorden, met een bepaald budget in gedachten? We willen een werk met schakeringen van rood. Abstract, maar het mag lijken op een lucht of landschap. Liefst in olieverf en de maximale prijs is 3.000 euro.

1 Artfinder - Red Rock (2014)- 80 x 80 cm - David Snider Foto .

1 De Amerikaanse impressionistische landschapsschilder David Snider woont en werkt in Berlijn. Hij werkt vooral in olieverf. Snider is afgestudeerd aan de Winchester School of Art in Groot-Brittannië - 2,777 euro

2 Amazon Art - Calexico (2011) - 60x60cm - Nicole Hyde Foto .

2 Nicole Hyde is een Canadese kunstenaar die actief is in Colorado en soloshows heeft gehad in de VS. Haar vergezichten in olieverf zet ze met paletmes en kwast in flink aangezette kleuren op het doek. - 2.280 euro

3 Saatchi Art - The Flames of Desire (2011)- 70x50cm - Graham Pook Foto .

3 Het werk van de Brit Graham Pook is te zien geweest op vele soloshows in Groot-Brittannië. Hij woont en werkt in Schotland. Pook heeft een expressieve en instinctieve stijl die veel aan de verbeelding laat van de kijker. Ook hij schildert in olieverf, in vaak uitbundige kleuren. - 2.280 euro

4 Artsper - ARCH.RED.1 (2013) - 70x70cm - Brantt - Foto .

4 Brantt (Jurgen Vanbrabant) woont en werk in Gent. Hij houdt zich niet vast aan één discipline of stijl en is actief als schilder en beeldhouwer. Zijn door geometrische vormen beheerste schilderijen hebben een sterke link met architectuur. - 2.100 euro

HOLLANDSE SCHROOM

Uit een vorig jaar verschenen rapport van de Nederlandse Galerie Associatie (NGA) blijkt dat het aantal galeries in naoorlogse kunst in vier jaar tijd met 14 procent is afgenomen. De crisis is daar mede debet aan, maar ook het conservatisme van de kunstwereld. Door hun schroom zich online te laten gelden, missen ze handel. De buitenlandse onlinemarkt profiteert. In Nederland zijn 125 galeries aangesloten bij de Kunstkoopregeling. Een virtueel rondje langs die 125 galeriesites leert dat het met de online-aanwezigheid nog droevig is gesteld. De sites zijn vaak verouderd, de prijzen staan er zelden bij en vrijwel nergens is iets online te koop. Een paar positieve uitzonderingen: Walls, Plaatsmaken, Foam, Artkitchen, Reflex, Kers Gallery en Seelevel. Galeries als Rademakers, Jaski, Ron Mandos en Smelik-Stokking bieden een mogelijkheid online te informeren naar een specifiek werk. Een aantal galeries sluit zich aan bij internationale initiatieven als Artsy, Invaluable, Live Auctioneers en Artfinder.

De Amsterdamse galerie Ron Mandos zit pas sinds begin 2015 op Artsy. Mandos: 'Het was een lastige keuze, het kost namelijk een paar duizend euro per jaar. Er komen veel berichten binnen van mogelijk geïnteresseerde kopers, maar echte handel is er nog weinig.'

Galerie Vivid in Rotterdam was al vroeg actief op de site en spreekt van een bijzondere band met het kunstplatform. Mandos en Vivid zeggen dat Artsy vooral goed is voor de zichtbaarheid van de galerie en haar kunstenaars.

Naast de galeries en veilinghuizen zijn er een aantal Nederlandse initiatieven waarop online kunst te koop is, zoals: We Like Art, Exto, Kunstwerkkopen.nl, ArtOlive, Kunstkoning, StreetArt.nl, Kunstveiling.nl, Kunstkapers en Seesle. Direct kopen kan bij de meeste sites niet. Een bezoeker kan zijn of haar interesse laten blijken, waarna de site bemiddelt tussen de partijen. De Nederlandse kunstkoper kan online echter op zoveel andere plekken terecht dat de Nederlandse galeries en veilinghuizen zich wel zorgen moeten gaan maken als ze nog wat willen meepakken van die onlinemarkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.