Zinnen en platen om in te verdwalen

Dichtbij ver van hier, achter mist en waterval, staat een huis dat niet is gebouwd maar is gegroeid. Het is de Januaraanse ambassade, al zo’n twintig jaar de schuilplaats van schrijfster Tonke Dragt....

Voor hen is nu een fijne zoethouder verschenen: Dichtbij ver van hier. De hoofdmoot wordt gevormd door de collages die ze heeft gemaakt voor het tweeluik. Dragt heeft zich er in interviews wel eens over beklaagd dat die in goedkoop zwart-wit niet uit de verf kwamen. Dat klopt ook wel: de collages hebben in kleur veel meer diepte.

Er trekt een wereld voorbij die griezelig is door zijn aantrekkingskracht. Vergezichten vol trappen en eindeloze gangen, deuren en wijzerklokken, sneeuwlandschappen en sterrenhemels, vreemde planeten en heel veel eigenwijze katten. Je kunt denken wat je wilt over de knip- en plakkunst van de schrijfster, maar een betere manier is er niet om een parallelle wereld te laten zien, die verdwijnt zodra we er naar proberen te kijken.

Voor wie haar toch liever leest, schreef Dragt er vijftien korte hoofdstukken bij. Samen vormen ze een soort reisgids aan de hand van vreemde, hallucinerende ansichtkaarten. Wie bereid is om de schrijfster op haar woord te geloven, kan met de adviezen uit dit boek op zoek naar de Januaraanse Ambassade.

Dragts oeuvre laat zich in tweeën knippen: de dromerige avonturenboeken zoals De brief voor de koning (1962) en De zevensprong (1966) en de associatieve, een tikje grillig-griezelige titels zoals De torens van februari (1973) en Het geheim van de klokkenmaker (1989) die daarna kwamen.

Dichtbij ver van hier is een aanvulling op die laatste boeken. Alles is op en top Dragt, tot het klassieke lettertype aan toe. De gedragen zinnen staan als vanouds vol vermaningen en uitroepen, heerlijke echt Nederlandse woorden als ‘leeftocht’ en ‘bongerd’, en intrigerende stellingen die vervolgens weer in twijfel worden getrokken. De zinnen lijken, net als de platen, gemaakt om in te verdwalen.

Hoewel het boek goed op zichzelf te lezen is, is het geen eenvoudige introductie op haar werk. En ook al eindigt het met de woorden ‘slaap dadelijk lekker en droom mooi’, het valt zelfs te betwijfelen of het wel een boek voor kinderen of tieners is. Het lijkt vooral interessant voor de opgegroeide liefhebbers van haar werk, die smachten naar het al zo lang uitgestelde De weg naar de cel.

Die mensen brengt Dichtbij ver van hier ook al geen stap dichterbij. Dragt blijft maar dwalen en dralen in de vervolmaking van haar laatste grote project. En dat is, voor wie het wil zien, ook precies de charme. Dragt bewijst opnieuw dat ze magie in de toverkollenvingers heeft.

Pjotr van Lenteren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden