Zink is een onnavolgbare, maar dankzij haar stijl en humor uiterst volgbare vertelster

Boeken (fictie) - Nicotine

Nell Zinks derde roman is een onderhoudende soort-van-satire over idealisme.

Nicotine van Nell Zink

Ook deze Zink zet je telkens op het verkeerde been.

'Pap.' 'Zeg het eens, wat is er?' 'Matt heeft geprobeerd me te verkrachten.'

'En? Is het gelukt?'

'Nee.'

'Dan heeft hij het niet echt geprobeerd.'

'Pap!'

Aldus een fragment uit een dialoog tussen vader en dochter, vroeg in Nell Zinks derde roman, Nicotine. Het mag typerend worden genoemd, zowel voor de personages als voor de schrijfstijl van de auteur. Na een leven van verscholen schrijven debuteerde Zink in 2014 op 50-jarige leeftijd met het verrassende The Wallcreeper (De rotskruiper), kort daarop gevolgd door Mislaid (Misplaatst).

De boeken werden enthousiast ontvangen. Zinks eigenzinnige, satirische, onvoorspelbare plotwendingen en droge, absurdistische humor hebben haar een eigen plek gegeven in het Amerikaanse literaire landschap. In besprekingen valt steevast het woord 'zany' (absurd).

Al na een handvol pagina's weet de lezer van Nicotine dat hij een heuse Zink in handen heeft. We bevinden ons in Colombia. Bij een vuilnishoop staat een 13-jarig meisje met een metalen staaf op een zeug in te hakken. Ze is bang, plast, de urine loopt langs haar benen. Dan doemt er een middelbare Amerikaan op die haar aanspreekt. Ze gaat met hem mee.

Wordt dit een roman over kindermisbruik? Deze vraag lijkt bevestigend te worden beantwoord als het boek na één pagina een tijdssprong van twintig jaar maakt. We belanden in 2005 en lezen hoe een 12-jarig meisje naakt op een stapel beestenvellen ligt te roken. Ze bevindt zich in de 'zweethut' van haar vader, zo leren we later. Die betrapt haar, zegt dat ze allang in bed had moeten liggen.

Vervolgens krijgt het meisje, Penny, ruzie met Matt, een van haar halfbroers, wanneer ze diens slaapkamer binnenvalt, aangetrokken door de 'seksgeluiden' die ze daar hoort. Ze maakt enkele provocerende opmerkingen, waarop Matt boos en nog in duidelijke staat van opwinding het bed uitstapt en haar naar haar eigen kamer draagt. Daarop gaat Penny naar haar vader en voert het gesprek waaruit hierboven werd geciteerd.

Nog steeds vermoed je als lezer dat je een roman over seksueel misbruik aan het lezen bent. Maar je bent pas een paar bladzijden gevorderd. Er volgt opnieuw een tijdssprong, nu van elf jaar. Gaandeweg wordt de samenhang tussen de raadselachtige openingshoofdstukken duidelijk. Penny is de dochter van het Colombiaanse meisje bij de vuilnishoop, en haar veel oudere Amerikaanse redder. Hij heeft keurig gewacht tot Amalia 18 was en is toen met haar getrouwd.

Zink zet je telkens op het verkeerde been Foto Martyn F Overweel

Penny is inmiddels 23 en afgestudeerd. Vader Norm is 82 en ligt in een hospice op sterven. We leren dat hij zijn hele leven actief is geweest als joods-sjamanistisch genezer die terminaal zieken ayahuasca toediende om ze te helen. Nu hij zelf stervende is, ligt hij in een christelijk hospice, waar men geen pijnstillers geeft omdat die de dood bevorderen, en geen vocht omdat dat het leven verlengt.

Dan 'houdt Norm op met sterven' en krijgt Penny de opdracht diens nog altijd in familiebezit zijnde ouderlijk huis te traceren. Dat blijkt gekraakt door een bont gezelschap activisten die opkomen voor de rechten van rokers, een groepering die nog lager in de maatschappelijke pikorde staat dan drugsgebruikers, zo menen ze. Het kraakpand draagt dan ook de naam Nicotine.

De lezer heeft op dat moment ongeveer een vijfde deel van Zinks roman gelezen en is al diverse malen op het verkeerde been gezet. Wees gerust: dat gaat zo blijven. De verwachte roman over seksueel misbruik en gecompliceerde familierelaties ontwikkelt zich tot een onderhoudende soort-van-satire over idealisme en obsessie, maar getuigt tevens van genegenheid voor de personages die die idealen en obsessies dragen.

Zink is een onnavolgbare, maar dankzij haar stijl en humor uiterst volgbare vertelster. Misschien vat dit citaat haar stijl samen, als ze vertelt hoe iemand op een warme dag haar shirt uittrekt en tegen de zon zegt: 'Zonlicht. Vul mijn hart.' Monter schrijft Zink: 'Daarop vult het zonlicht haar hart (onverklaarbaar procedé, niet in proza te vatten).' Ja, dat is zany.

Meer over