Zingende rockgod was aanjager van de grunge uit Seattle

Natuurlijk, de Amerikaanse grungeband Soundgarden had meer unieke eigenschappen. Alleen al die bunkerharde en joelende gitaren van Kim Thayil: machtig en intens. Maar het was toch vooral de stem van Chris Cornell die je als een zweepslag trof als je de eerste platen van Soundgarden draaide, of de band later live bezig zag.

null Beeld Steve Eichner / Getty
Beeld Steve Eichner / Getty

Pak Jesus Christ Pose er nog eens bij, een van de indrukwekkendste nummers van de plaat Badmotorfinger uit 1991, en wordt door Cornell meegevoerd naar de verste uithoeken van zijn vocale bereik. Van een hoog jankende sopraan uit de hel tot een donker rockende mooie-mannenstem met dreigende ondertonen. De gisteren overleden Chris Cornell was een zingende rockgod, die in de onaangepaste en gestileerd nonchalante muziekgemeenschap van de grunge dus eigenlijk een beetje een buitenbeentje was.

Toch was Cornell met zijn band Soundgarden een van de aanjagers van de grunge uit Seattle, samen met pionierende bands als Mudhoney en Nirvana. Chris Cornell (1964, Seattle, Washington) was al vanaf begin jaren tachtig actief in de harde, alternatieve muziekscene van de havenstad aan de Amerikaanse westkust. Cornell was een begenadigd drummer, en in bijvoorbeeld de band The Shemps combineerde hij zijn slagwerk met rauwe rockvocalen. Maar iedereen hoorde dat de stem van Cornell een angstaanjagende potentie had, en dat Cornell zich compleet kon laten gaan in zijn serviesversplinterende hoge noten. Dus kroop Cornell toch maar achter die drums vandaan. De stem moest gloriëren, ook in de band Soundgarden die in 1984 werd gevormd uit de overblijfselen van The Shemps.

null Beeld Jeff Kravitz/FilmMagic
Beeld Jeff Kravitz/FilmMagic

Op de eerste plaat Ultramega OK (1988) hengelde Soundgarden nog wat in de vijver van de heavy metal en vooral de klassieke Britse hardrock van Black Sabbath en Led Zeppelin. Maar de combinatie van een jubelende, Robert Plant-achtige galmstem naast al net zo psychedelisch jengelende riffgitaren deed het al gelijk goed. Soundgarden viel op, tekende bij het grote label A&M en bracht in 1989 het album Louder Than Love uit. Die plaat was veel minder glad geproduceerd, op nadrukkelijk verzoek van Cornell en Thayil, en werd een van de vroege herkenningspunten van de opkomende grungerock. Liedjes als Ugly Truth en Hands All Over stonden weliswaar nog met één been in de metal, maar met het andere schopte Soundgarden de deuren naar de punkclub open.

Toen de grunge ontplofte in de vroege jaren negentig werd Soundgarden een van de grote vaandeldragers van het genre, naast Nirvana en later Pearl Jam. Soundgarden verzorgde het harde randje van de grunge, ook nog met de klassiek geworden albums Badmotorfinger (1991) en de commercieel succesvolste plaat Superunknown (1994). Het voor Soundgardens doen zeer beheerste en slepende rocknummer Black Hole Sun werd de grootste hit voor Cornell en won in 1995 een Grammy Award. De band zou altijd aan dit nummer herinnerd blijven, ook vanwege de mysterieuze en ogenschijnlijk betekenisvolle teksten. Chris Cornell zei daar later over dat het hem verwonderde dat hij met het door hem geschreven Black Hole Sun een hit kon scoren, omdat de tekst volgens hem warrig en speels was, en het onmogelijk maakte je er als luisteraar mee te identificeren.

De dood in de grunge

Met het overlijden van Chris Cornell is opnieuw een grootheid uit de Amerikaanse grunge heengegaan. De dood waarde al rond in de grunge in de vroege jaren negentig. De zanger van Nirvana Kurt Cobain pleegde in 1994 zelfmoord, en vier jaar eerder al overleed zanger Andrew Wood van de band Mother Love Bone aan een overdosis heroine. Dat overlijden raakte Chris Cornell destijds diep. Hij richtte de band Temple of the Dog op in 1990, als eerbetoon aan Wood. Uit Temple of the Dog zou later de band Pearl Jam ontstaan, en zo speelde de dood dus ook op artistiek gebied een rol in de grunge.

Toch raakte Black Hole Sun bij live-vertolkingen iedereen in de ziel, bijvoorbeeld tijdens een zinderende en vies harde show op Pinkpop in 2012. Soundgarden was toen weer bijeengekomen voor een serie reünieconcerten, nadat de band in 1997 door conflicten uit elkaar was gevallen. Cornell had Soundgarden nodig, want een aantal van zijn solo-projecten waren minder gelukkig. Zo maakte hij in 2009 het afgrijselijke elektronische nummer Part of Me, met hiphopproducer Timbaland. Cornell wilde experimenteren, dat was duidelijk, maar hij maakte in die hang naar avontuur verkeerde keuzes.

null Beeld epa
Beeld epa

Terwijl een aantal eerdere zij-projecten van Cornell, zoals de band Temple of the Dog begin jaren negentig, hooggewaardeerd werden. Uit dat Temple of the Dog, met zanger Eddie Vedder, zou later de band Pearl Jam ontstaan en zo werd de invloed van Cornell in de grunge nog doorslaggevender. De band Audioslave, een samenwerking van Cornell met leden van Rage Against the Machine, maakte in de jaren nul nog een paar aardige platen, zoals Out of Exile (2005), waarbij Cornell weer voorzichtig terugkeerde naar de metal.

Chris Cornell zwoegde jarenlang met alcohol- en drugsverslavingen, vooral gedurende de bloeiperiode met zijn grote band Soundgarden. In latere interviews liet hij weten dat hij de strijd had gewonnen, en dat hij zonder alcohol en drugs nieuwe levenskrachten had gevonden. Woensdagavond overleed Cornell, na een concert in Detroit, Michigan. De lijkschouwer maakte later bekend dat hij zelfmoord heeft gepleegd. Chris Cornell, een van de meest begaafde rockzangers van de afgelopen decennia, is 52 jaar geworden.

Lees verder

Een ode aan de grunge aan de hand van de box-uitgaven van Chris Cornells Soundgarden, Temple Of The Dog en Mother Love Bone.

Voor Menno Pot - boze puber in het doodsaaie Heerenveen - sloeg grunge begin jaren negentig in als een bom. Eindelijk een stroming voor zíjn generatie. Wat is daar twintig jaar later nog van over?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden