REPORTAGE

Zinderende 40ste editie van North Sea Jazz

De 40ste editie van North Sea Jazz was sterk. Van de groten uit Amerika kwam jazz op het scherp van de snede, jonge sterren brachten de soul.

Saxofonist Wayne Shorter met bassist John Patitucci tijdens North Sea Jazz. Beeld ANP

Een beetje voorovergebogen komt Wayne Shorter zaterdagavond het podium op. Groot applaus. 81 is de saxofonist en talloze malen stond hij al op North Sea Jazz, maar nooit trof hij een zo afgeladen zaal. Niet zo gek, want zelfs Shorter, die de ontwikkeling van de jazzgeschiedenis mede vormgaf, heeft niet het eeuwige leven. Hij gaat er dan ook meteen maar bij zitten, ingekapseld door drummer, pianist en bassist.

Zo dicht op elkaar zie je muzikanten zelden op zo'n groot podium. Ze kunnen elkaar bijna aanraken als ze spelen. Pianist Danilo Perez speelt een akkoord, bassist John Patitucci en drummer Brian Blade volgen hem en Shorter zet de tenor aan zijn mond. Nee, nog niet blazen. Even anders zitten, papieren voor hem rangschikken en ja, heel zachtjes komen daar de eerste noten.

Het is meteen mooi en spannend. Shorter blaast eerst korte stootjes. Ze vallen precies op de goede plek. Het kwartet, waarmee hij nu al bijna vijftien jaar speelt, is dan ook zo goed op elkaar ingespeeld dat iedereen weet wat 'm te doen staat mocht Shorter een gaatje laten vallen.

Gemakkelijk maken ze het zichzelf niet. Geen luie ballads, daar doet Shorter niet aan. Wel aan drukke, vrij abstracte blokken muziek waarin hevig wordt geïmproviseerd. Shorter gaat steeds harder en voller spelen, het publiek raakt in steeds grotere vervoering.

Funkkoningin in tranen

Wat ‘funkkoningin’ Chaka Khan op North Sea Jazz 2015 te zoeken had? Onduidelijk. De zangeres, bekend van discoanthems I’m Every Woman (1978) en Ain’t Nobody (1984) stond vele malen eerder op het jazzfestival, maar speelt in het grote vocale damescircuit allang geen rol van betekenis meer.Maar zaterdag klonk Chaka Khan wel erg beroerd. Zó slecht, dat het ramptoeristen begon te trekken: de zaal liep voller en voller om dit drama in ontwikkeling eens nader te bekijken. Khan zong niet alleen vals, maar ook uiterst schor en haar stem viel bij vlagen helemaal weg. Niet om aan te horen.Dat begon haar zelf gelukkig ook op te vallen. Halverwege het spektakel kwam de verlossing. Khan in tranen: ‘Zoals jullie horen, kan ik niet meer zingen. Ik voel me ziek.’ Weg Chaka Khan. De band speelde het tijdslot dapper uit, met het achtergrondkoor ineens op de voorgrond. Komisch was een opmerking van Paolo Nutini, die na Khan aantrad op hetzelfde podium. ‘Wat een eer om hier na de geweldige Chaka Khan te staan.’ Die wist kennelijk niet van het koninginnedrama.

De Schotse zanger Paolo Nutini. Beeld anp

Hoogstaande jazz

Jazz op het scherp van de snede, vooral dáárvoor kom je toch naar North Sea Jazz, en wat viel er veel te beleven. Als The Bad Plus met saxofonist Joshua Redman aantreedt, bijvoorbeeld. Hier stuwen twee grootheden elkaar tot grote hoogten. Redman haalt het beste uit The Bad Plus en andersom. Wat mooi dat een van de vernieuwendste jazzbands en een van de beste tenorsaxofonisten van de laatste decennia elkaar hebben gevonden.

Ook fijn dat de pianisten Herbie Hancock en Chick Corea 36 jaar na hun duoperformance op North Sea Jazz weer het podium delen. Prachtig hoe uit een kluwen van noten ineens de melodie van Hancocks Cantaloupe Island opklinkt.

Hancock, Corea, Shorter, Redman: de groten uit de Amerikaanse jazz leveren waar je op hoopt. Maar Nederland heeft ook genoeg hoogstaande jazz te bieden. In een iets te grote Darlingzaal spelen Krupa & The Genes een met rhythm-and-blues doorspekte set. Twee drummers, twee gitaristen en twee saxen produceren veel kabaal, maar ook een lekkere groove. En die groove heeft ook toetsenist Gideon van Gelder zondag meteen te pakken in zijn warmbloedige, Braziliaans aandoende composities.

Van Gelders dansbare muziek slaat ook handig een brug tussen jazz, pop en soul: de genres die op NSJ als vanouds het sterkst vertegenwoordigd zijn.

Zo imponeert Mary J. Blige vrijdag met haar hiphopsoul. Zij was lang niet in Nederland te zien en dat alleen al maakt haar optreden bijzonder. Knap hoe Blige in een strak gechoreografeerde show zelfs van de draak Love Is All We Need een steengoed nummer weet te maken. Blige zingt fantastisch, vergeet ook haar oudere werk als Share My World niet en wordt opgetild door de geweldige gospelstemmen achter haar. Alsof ze waren aangestoken door het gospelvuur van Shirma Rouse, een uurtje eerder.

Han en Misha

Een mooi gebaar van de organisatie om drummer Han Bennink dit jaar de status van artist in residence te geven. Samen met pianist Misha Mengelberg stond Bennink in 1976 tijdens het eerste North Sea Jazz Festival immers ook geprogrammeerd. Dat mocht op de veertigste editie van het festival best worden gevierd.

Elke dag speelde Bennink nu met andere muzikanten een andere set. Het mooist was het optreden zondagmiddag met het ICP Orchestra en gastgitarist Marc Ribot. De dementerende Mengelberg was er helaas niet bij, maar zijn aanwezigheid was het hele concert bijna tastbaar. Mengelbergs bewerking van Duke Ellingtons The Mooche kreeg een prachtige uitvoering, net als zijn eigen De Sprong, O Romantiek Der Hazen. Het ICP Orchestra bracht zondag een fraaie ode aan een van zijn oprichters. En medeoprichter Bennink? Die genoot achter zijn drumkit met volle teugen en riep enthousiast de namen van de solisten. Mooi ook hoe hij, als een stuk klaar was, enthousiast zijn gebalde vuisten de lucht in hief. Veertig jaar North Sea Jazz was ook zijn feestje.

Mary J. Blidge. Beeld anp

Nieuwe generatie soulzangers

Los van de dames biedt North Sea Jazz een mooie gelegenheid een nieuwe generatie soulzangers tegen het licht te houden. Het zijn er nogal wat. De 25-jarige Amerikaan Leon Bridges bracht dit jaar zijn debuutalbum Coming Home uit, vol stijlvaste soulliedjes. In de feesttent Congo mag hij zich zaterdag bewijzen met een grote en strakke soulband, inclusief koper.

Aan de band ligt het niet: die ronkt wel. Maar Bridges heeft moeite te heersen in een grote zaal als de Congo. Hij lijkt zich wat te overschreeuwen om de achterste rijen te bereiken. Al zijn liedjes als Better Man prachtig, de échte vocale klasse ontbreekt.

Van een andere orde is Curtis Harding. Deze ex-achtergrondzanger verraste vorig jaar met de plaat Soul Power, vol rauwe garagesoul en rock-'n-roll, en dus loopt de Darling zondag ramvol met een man of vierduizend. Harding wordt er niet nerveus van. Bijna overdreven laconiek rommelt hij er twee nummertjes uit, met een dikke surfsound op zijn gitaar. Na een mager applausje: 'Don't worry guys, it's just the beginning.' Doodrelaxed. Gelukkig wint zijn show aan kracht - een kwestie van opbouwen. Bijna sinister rockt hij in Drive My Car en in een daaropvolgend drietal echte soulliedjes - leve Hardings falsetstem! - wordt Harding echt goed.

Een nieuwe soulstem mag Paolo Nutini natuurlijk niet worden genoemd. De Schot is van de gevestigde categorie en was in Nederland al vele malen in volle glorie te aanschouwen. Maar op North Sea Jazz, in een zinderende zaal Nile, stijgt Nutini zaterdagavond boven zichzelf uit met een weergaloze soulshow, en volop werk van zijn succesalbum Caustic Love. Wat kan deze man toch belachelijk goed zingen. Kippevel, bij een trage uitvoering van Numpty, in perfecte samenzang met zijn achtergrondzangeres. En in No Other Way en Iron Sky daalt Nutini af tot de bodem van zijn eigen ziel. De Nile hangt aan Nutini's smachtende lippen.

Een toch wat verrassend hoogtepunt van een sterk North Sea Jazz 2015.

Het grootste podium

De grootste zaal in Rotterdam heet Nile. Daar staan de publiekstrekkers geprogrammeerd, meestal afkomstig uit de pop- en soulsector. Meer dan tienduizend man kunnen er in die Nile, wat dit jaar, behalve voor Chaka Khan, geen probleem bleek voor Jett Rebel, Mary J. Blige, Typhoon, D’Angelo en John Legend. Maar er is de laatste jaren wel wat veranderd. Allereerst werd een paar jaar geleden het aantal van vijf grote Nile-acts per avond teruggeschroefd naar vier. Dat zijn voor de organisatie drie grote en dus dure attracties minder op de begroting. De pauzes werden iets langer, wat de mogelijkheid bood het podium anders in te delen. Een beetje lastig was altijd dat als de ene act links op het podium speelde, achter het zwarte doek aan de rechterkant het podium voor de act daarna werd opgebouwd. Als het doek voor de ene band viel, ging het daarnaast voor de andere alweer open. Het merendeel van het publiek moest in deze opstelling altijd schuin naar het podium kijken. Dat is sinds dit jaar veranderd. Nile heeft nu één podium in het midden en dat bleek een behoorlijke verbetering.

Leon Bridges Beeld Linda Stulic
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden