Recensie Zin

‘Zin’ is een toneelstuk-in-een-toneelstuk dat met bijna niets te vergelijken is ★★★★☆

De symbiose tussen Wouterse en Ederveen is misschien wel het mooiste aan deze productie.

Arjan Ederveen (achter) en Jack Wouterse in de voorstelling Zin Beeld Bowie Verschuuren

Ze presenteren samen een kookrubriek in een populair middagprogramma (denk De 5 Uur Show), de twee ooit beroemde, maar intussen op leeftijd gekomen chef-koks. De tijd zit hen op de hielen en kwalen dienen zich aan. Maar als de camera eenmaal draait, is het een en al smile en gezelligheid. Behalve collega’s zijn ze ook vrienden. Zowel hun televisiewerk als hun vriendschap komt in de voorstelling Zin onder druk te staan. Arjan Ederveen en Jack Wouterse spelen de twee televisiekoks op hun retour; Ederveen schreef ook de tekst en Gerardjan Rijnders regisseerde. Eerder maakten ze Tocht (2009) en Walden (2016).

Zin begint als een smakelijke satire op het wel en wee in zo’n opnamestudio met gedoe over de oortjes en het lezen van de autocue. Maar als er overgeschakeld moet worden naar een sport-item en de mannen even pauze hebben, wordt een heel andere afslag genomen. Langzaamaan veranderen de acteurs in nieuwe personages, namelijk die van Bodil de la Grave, een beroemde schrijver van keukenmeidenromans, en haar assistent Corry. Chef-kok Arjan is namelijk fan van haar boeken, en weet ook alles van haar opmerkelijke leven. Hij hoeft maar in een malle jurk te kruipen en hij belandt in haar wereld.

In dat toneelstuk-in-een-toneelstuk speelt Ederveen de assistente en Wouterse de 80-jarige schrijver. Dat levert een origineel melodrama op, met twee acteurs die innig aan elkaar gewaagd zijn. Wouterse mijmert met zachte stem bezonken over het naderende einde, Ederveen gebruikt zijn bekende hoge vrouwenstem, rollende ogen en beweeglijke mimiek om de redderende Corry te spelen.

In een hilarische scène worden vervolgens allerlei spulletjes uit de ijskast gehaald om vandaaruit op de keukentafel weer een andere wereld in te duiken: die van het kinderlijke rollenspel met flesjes Heinz, Sissi en  Fristi en een diepvriespizza van Dr. Oetker. Het doet een beetje denken aan een aflevering van De Poppenstory uit Ederveens tv-programma Kreatief met Kurk.

Aldus ontstaat een nauwelijks na te vertellen Droste-effect en dat is ook wat Zin zo’n bijzondere voorstelling maakt. Het stuk is met bijna niets te vergelijken, omdat de twee acteurs en hun regisseur een geheel eigen wereld weten te creëren. Daarin gaat het over de angst voor ziekten, verandering, aftakeling en het einde en ook over hét probate middel daartegen: de fantasie.

De symbiose tussen Wouterse en Ederveen is misschien wel het mooiste aan deze productie. Knap hoe de acteurs allebei iets anders doen dan doorgaans: de grandeur van Wouterse is hier naar binnen gekeerd en Ederveen houdt zijn komisch talent binnen de perken. Ze zijn zich bewust van de ernst van wat ze spelen, en houden daarom de werkelijkheid buiten de deur. Voor even.

Zin 

★★★★☆

Theater

Door Arjan Ederveen en Jack Wouterse, regie Gerardjan Rijnders. 

27/9, Toneelschuur Haarlem. Tournee t/m 4/4.

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden