Boekrecensie Het verlichte hol

Zijn ziekte dwingt Max Blecher de wereld op een andere manier te beschouwen (vier sterren)

Het verlichte hol van Max Blecher

De laatste tien jaar van zijn korte leven bracht Max Blecher (1909-1938) door in bed, gevangen in een gipskorset. De Roemeense schrijver leed aan ruggemergtuberculose, destijds een ongeneeslijke ziekte. In de hoop zijn toestand te verbeteren, verbleef hij lange tijd in kuuroorden, eerst aan de Noord-Franse kust, later in Zwitserland en aan de Zwarte Zee.

Vanaf zijn ziekbed bracht Blecher een klein maar opmerkelijk oeuvre tot stand. Tijdens zijn leven verschenen de bildungsroman Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid (1936) en het autobiografische Gelittekende harten (1937). Door de communistische machtsgreep duurde het tot 1971 voordat zijn laatste, onvoltooid gebleven prozawerk kon verschijnen: het ‘sanatoriumdagboek’ Het verlichte hol, dat nu (uitstekend) is vertaald door Jan H. Mysjkin.

Hierin beschrijft Blecher zijn leven in de diverse kuuroorden: de dagelijkse routine, de artsen, de verpleegsters, de grote en kleine drama’s die zich voor zijn ogen voltrekken. In het leed van zijn medepatiënten ziet hij een voorafschaduwing van zijn eigen lot.

De ziekte dwingt Blecher de wereld op een andere manier te beschouwen: van een afstand, buiten de orde van het normale leven. Daarbij schuiven illusie en werkelijkheid dikwijls over elkaar heen, het onderscheid tussen buiten- en binnenwereld vervaagt. ‘Een gebeurtenis beleven of dromen is in mijn ogen hetzelfde en het reële leven van alledag is al even hallucinant en bizar als het leven van de slaap. Ik zou onmogelijk met precisie kunnen zeggen in welke wereld ik deze regels schrijf.’

Vanuit zijn ‘innerlijke grot’, zijn ‘kleine persoonlijke theater’, mijmert Blecher over de betekenis van pijn en herinneringen, over de ijdelheid van het bestaan. En hij fantaseert over alle ‘naakte gravinnen’ die hem zullen opwachten als hij weer kan lopen. Gelukkig trekt de verbeelding zich niets aan van een gipskorset.

Max Blecher:

Het verlichte hol

Vier sterren

Uit het Roemeens vertaald door Jan H. Mysjkin.

Vleugels; 152 pagina’s; € 23,60.

Op allerlei manieren over boeken schrijven, daar is de boekenredactie van de Volkskrant de hele dag mee bezig. Maar hoe kiezen zij welke boeken uit het enorme aanbod worden behandeld, en hoe bepaal je wat goed en slecht is? Boekenchef Wilma de Rek: ‘Een roman is goed als je erin wilt blijven wonen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden