Zijn scenaristen beter in het verzinnen van aanslagen dan terroristen?

Filmmakers hebben veel gemeen met terroristen. Voor je 't weet hebben ze de opsporingsdiensten achter zich aan.

Beeld White House down

Als terrorist heb je het tegenwoordig ook niet makkelijk. Heb je net een originele aanslag uitgedokterd, valt jouw bijzondere idee op basis van een database gewoon te voorspellen. Tenminste, dat stelt filmmaker, recherchedeskundige en wetenschapper Peter de Kock.

De Kock promoveerde woensdag op een model dat zijn werk als filmmaker en wetenschapper combineert. In een uitgebreid interview in deze krant vertelde hij dat 'ook terroristen een verhaal proberen te vertellen. Er zijn protagonisten, antagonisten, er is een locatie, een boodschap, er is een setting en zo verder'. Vul een paar van die elementen in en er rollen een of meerdere potentiële aanslagen uit het model dat De Kock creëerde.

Hij heeft, kortom, geautomatiseerd wat filmmakers en scenaristen min of meer op gevoel doen. En daar zijn ze verdomde goed in, zo werd geredeneerd na 11 september. Zo riep het Pentagon na de aanslagen in New York de hulp van Hollywood in om te verzinnen wat een volgende stap van de extremisten zou kunnen zijn.

Maar juist doordat Hollywood zo knap in de huid van terroristen kon kruipen, werd de filmwereld door sommigen aangewezen als medeplichtige. De inmiddels overleden regisseur Robert Altman bijvoorbeeld, stelde destijds dat de aanslagplegers hun inspiratie wel gehaald zouden hebben uit de hausse aan actiefilms-met-terroristen uit de jaren tachtig en negentig. 'Films hebben een blauwdruk geschetst, en deze mensen hebben die films gekopieerd', zei hij. 'Ik geloof dat wij de juiste atmosfeer hebben gecreëerd en hun hebben geleerd hoe je zoiets moet aanpakken.'

Iets soortgelijks viel te horen in de Indiase pers na een reeks aanslagen in de stad Ahmedabad in 2008, waarbij ook ziekenhuizen doelwit waren. Er was net een Bollywoodfilm uitgebracht waarin een serie bomaanslagen eindigde bij een ziekenhuis. Stom toeval, aldus scenarist Prashant Pandey, die vertelde dat hij zijn script had gebaseerd op eerdere aanslagen in het Midden-Oosten.

Wie eerder een scenario bedenkt, de terrorist of de filmmaker, is dus slechts een kwestie van inventiviteit en creativiteit. En precies daarom hoeft een filmmaker niet bang te zijn voor 'copycats' (zolang hij niet letterlijk een handleiding tot het bouwen van een bom laat zien, natuurlijk). Sterker nog: misschien neemt zijn voorspellende vermogen de terrorist juist de wind uit de zeilen.

Films zijn bovendien een uitgelezen middel om kijkers wereldwijd - de meerderheid van hen is natuurlijk helemaal niet van zins een spijkerbom in elkaar te knutselen - bewust te maken van patronen. Wie neemt na White House Down en Olympus Has Fallen nog zorgeloos een rondleiding in het Witte Huis, zonder alert te zijn op instortende zuilen en gemaskerde, zwaarbewapende mannen? Juist.

De Amerikaanse inlichtingdiensten hebben zich al nieuwsgierig gemeld bij meestervoorspeller De Kock, vermeldt het artikel. Als ik scenarist was, zou ik ook eens bij hem aankloppen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden