Interview Johannes Hogebrink

Zijn hond laten vliegen en daar een documentaire over maken, dat is wat Johannes Hogebrink al jaren bezighoudt

Filmmaken, vliegen en honden zijn de drie grote liefdes van Johannes Hogebrink. Na zeven jaar is zijn film eindelijk af. Gaat hondje Chayka de lucht in, of toch niet?

Chayka met de deltavlieger. Foto Johannes Hogebrink

Zijn hond laten vliegen en daar een documentaire over maken, dat is wat Johannes Hogebrink (41) al sinds zijn afstuderen aan de Filmacademie zeven jaar geleden bezighoudt. Nu is De Vliegende Hond eindelijk af. De Duitstalige versie verschijnt hoogstwaarschijnlijk later dit jaar op de Oostenrijkse televisie en de regisseur hoopt op vertoningen op Idfa en in Nederlandse bioscopen, vertelt hij in zijn antikraak-studio aan de Dappermarkt in Amsterdam – schaalmodellen van deltavliegers met hondjes van piepschuim hangen boven zijn hoofd. Als hij had geweten dat het zo lang zou duren, vervolgt hij, had de filmmaker en kunstenaar het project misschien niet doorgezet.

Onder één voorwaarde laat Hogebrink zijn film alvast aan de Volkskrant zien: dat in dit artikel niet wordt verklapt of het hem lukt zijn Bosnische straathondje Chayka zelfstandig te laten deltavliegen.

Fietstochten

Het idee ontstond tijdens de fietstochten door Amsterdam, die Hogebrink maakte met zijn vorige hond Sopje op schoot en haar pootjes op het stuur. ‘Op YouTube had ik honden zien skateboarden en surfen’, zegt hij. ‘Deltavliegen is veel intuïtiever, weet ik uit eigen ervaring. Dat moest een hond ook kunnen.’ De vertelstem van documentairemaker Frans Bromet trekt in de animatiesequentie aan het begin van de film de vergelijking met de Russische hond Layka, die in de jaren zestig de ruimte in geschoten werd. Layka ging slechts als passagier de lucht in. Een hond die autonoom – met eigen lichaamsgewicht – een deltavlieger bestuurt: dat zou een wereldprimeur zijn.

Jarenlang klopte Hogebrink aan bij fondsen en omroepen. Met weinig succes. ‘Normaal gesproken maak je als beginnend regisseur eerst korte films’, zegt hij. ‘Dan is het riskant om met mij, iemand die na zijn afstuderen nog bijna niets had gedaan, in zee te gaan voor een lange documentaire.’ Daarnaast vonden Nederlandse omroepen het idee niet actueel of maatschappelijke relevant genoeg. Alleen de EO nodigde hem zes jaar geleden uit voor een gesprek. Floor Koomen van de omroep was gefascineerd door het verhaal maar stelde een link met het christendom voor, omdat de film inhoudelijk te ver van de EO af stond. Na serieuze overwegingen haakte Hogebrink daarop af. ‘Door een bijbelverwijzing in de intro zouden niet-gelovigen denken dat De Vliegende Hond eigenlijk over Jezus ging, terwijl gelovigen juist door die kunstmatige link heen zouden prikken.’

Paulina

Hogebrink moest de afgelopen jaren rondkomen van freelancewerk als beeldend vormgever. Lastig, want door het gebrek aan een stabiel inkomen voldoet hij niet aan de inkomenseis om zijn Russische vriendin Paulina Siniatkina (28) over te laten komen. De regisseur hoopt dat De Vliegende Hond een motor wordt achter een stabieler inkomen. ‘Het zou mooi zijn als het me nieuwe filmprojecten oplevert, of dat Chayka in een hondenbrokkenreclame mag optreden, zodat Paulina naar Nederland kan komen.’  

Obsessief

Ondertussen raakte producent René Huybrechtse (De Dominee, Het leven uit een dag) van Dutch Mountain Film geïntrigeerd door de ‘oorspronkelijke visie en persoonlijkheid’ van Hogebrink, die op dat moment concepttekeningen maakte voor zijn televisiefilm T.I.M. ‘Wat ik mooi vond aan zijn idee was niet of die hond zou vliegen of niet, maar hoe obsessief Johannes ermee bezig was’, zegt Huybrechtse. ‘Na vijf jaar begrijp ik nog steeds niet precies waarom hij zo graag wil dat zijn hond vliegt, maar de combinatie van Johannes’ persoonlijkheid en zijn vreemde plan moest wel een mooie film opleveren.’

Na twee jaar lukte het Huybrechtse en Hogebrink om 140 duizend euro van het Filmfonds te krijgen, door de nadruk te leggen op de experimentele aspecten van de film. Ook het Oostenrijkse fonds Cinestyria stelde geld beschikbaar. Het Filmfonds stelt in de toekenning dat Hogebrinks plan om een ‘omgekeerde mockumentary’ te maken ‘een bijdrage kan leveren aan de creatieve en technische innovatie van de cinematografie’. Mockumentary’s zijn fictie, maar in de vorm van een documentaire, zoals This is Spinal Tap. Met De Vliegende Hond probeert Hogebrink dat genre om te draaien door ‘voor de verandering een documentaire maken die ongeloofwaardig aanvoelt – omdat de film gaat over het volgen van ongelofelijke dromen’. In de film wordt de kijker af en toe op het verkeerde been gezet. Zo stort Chayka halverwege de film neer. De vraag is: heeft die crash wel echt plaatsgevonden?

Chayka en Johannes Hogebrink bij de opnamen van De Vliegende Hond. Foto Stefan van de Staak

Oefenkabelbaan

Hogebrink liep ook vertraging op door het overlijden van zijn vorige hond Sopje, vertelt hij. ‘Als je relatie uitgaat, zoek je ook niet meteen een nieuwe vriendin.’ Zijn nieuwe hondje Chayka bleek vervolgens niet zo dapper te zijn – de filmmaker vermoedt een trauma en monteerde flashbacks naar Chayka’s straathondenbestaan in Bosnië in zijn film – waardoor de filmmaker een jaar bezig was het beestje klaar te stomen voor de oefenkabelbaan. Ook het vervaardigen van het toestel zorgde voor problemen: Hogebrink betaalde uit eigen zak een Duitse schaalmodelbouwer, die vervolgens niets leverde. Uiteindelijk maakte een Amerikaanse bouwer de in de film gebruikte deltavlieger. Hogebrink zegt te hebben doorgezet omdat zijn drie grote liefdes in dit project samenkomen: vliegen, filmmaken en honden.

‘Mag je een hond dit aandoen?’, was de vraag die producent Huybrechtse zichzelf in het begin vaak stelde. Een ongeluk en misschien zelfs de dood van het beestje konden een pr-ramp voor zijn productiebedrijf betekenen. Toch had hij genoeg vertrouwen in Hogebrink om door te gaan. ‘Johannes en die hond waren één als je ze samen zag. Ik heb nooit gevreesd dat hij zijn hond slecht zou behandelen.’

Hogebrink is niet bang voor boze dierenrechtenactivisten. ‘Natuurlijk was er gevaar, dat maakt het juist een spannend avontuur om naar te kijken. Maar ik had Chayka nooit de heuvel afgestuurd als hij er zelf niet honderd procent klaar voor was.’ Daarnaast waren de vliegoefeningen minder gevaarlijk dan ze klinken: het beest moest bevestigd in de deltavlieger van een glooiende heuvel afrijden, worden opgetild door de lucht en zou slechts een paar meter boven de grond hoeven te vliegen. Een crash was volgens de filmmaker vergelijkbaar geweest met een val van je fiets in het gras. Daarnaast benadrukt Hogebrink dat zijn hond door de intensieve jarenlange training zelfverzekerder is geworden. ‘Hij stapt nu vrolijk kwispelend op andere honden af en rijdt nog enthousiaster mee op de fiets dan mijn vorige hond. Voor Chayka is het een rags to riches-verhaal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.